Liever een slapende Harry Mulisch

donderdag 19 oktober 2006 09:17

Premier Balkenende wil dat kunstenaars zich meer roeren in het politieke debat. Een vreemde oproep gezien de dubieuze denkbeelden die zij in het verleden verkondigden

Gerry van der List

Het is verkiezingstijd, wat betekent dat politici gekke dingen doen en zeggen. Zo zal premier Jan Peter Balkenende volgende maand optreden als presentator van RTL Boulevard. Dat leidt ongetwijfeld weer tot gênante taferelen. Gênant is ook de oproep van de CDA-leider in een gisteren gepresenteerd brievenboek aan Harry Mulisch. Balkenende wil meer politieke bevlogenheid van de intelligentsia en hoopt op wakkere kunstenaars die een Grand Design presenteren.

Dat is een vreemd appèl gezien de dubieuze denkbeelden die de doelgroep in het recente verleden verkondigde. Harry Mulisch bijvoorbeeld was een groot bewonderaar van de Cubaanse dictator Fidel Castro, terwijl zijn kunstbroeder Gerard Reve gekleurde medelanders op een tsjoeki tsjoeki stoomboot naar het takki takki oerwoud wilde sturen. Theun de Vries verheerlijkte het stalinisme en tal van andere schrijvers meenden eveneens dat verre communistische paradijzen gunstig afstaken bij het bekrompen, kapitalistische Holland.

Zelden of nooit las je een intelligent pleidooi van artistieke types voor de representatieve democratie. Zij toonden doorgaans alleen maar een enorm dédain voor het ‘politieke gewissewas’, een term van Gerrit Komrij die in zijn polemische politieke stukjes volksvertegenwoordigers en bestuurders continu belachelijk maakte zonder de moeite te nemen concreet aan te geven hoe het beter zou kunnen.
De grootse visies van kunstenaars en intellectuelen zijn doorgaans tamelijk wereldvreemde en totalitaire constructies die zich slecht verhouden tot democratische politiek.

De Nederlandse samenleving is meer gediend met een slapende dan met een wakkere Harry Mulisch.