Nijmegen: Boze stad aan de Waal

woensdag 23 november 2005 16:27

In Nijmegen zijn de muren politiek. Op een houten schutting voor een kledingwinkel in de Molenstraat, in uitverkoop wegens verbouwingshinder, staat met spuitbus geschreven: 'Verdonk, rot op.’ In witte letters is 'Stop de bezetting’ gespoten op een bakstenen muur aan de Mariënburg. Tegen een houten hek achter een kraakpand in de Kroonstraat kleeft de gewraakte poster: 'Reisburo Rita, arrestatie-deportatie-crematie, adequaat tot het bittere eind.’ Bij de ingang van een kantoortoren van stalinistische allure, voor het Nijmeegse station, is met roze verf een terreinwagen getekend. 'Asobak, rot op.’

Naast de pennenwinkel van Jan van Breukelen (51) hebben activisten met verf 'Nederland deportatieland’ gekladderd. 'Ik vind het niet erg, ik ben het er wel mee eens. Je kunt het vernieling noemen, maar je moet ook iets kunnen zeggen en sommigen doen dat op deze manier.’ Hij heeft eigenlijk maar één punt van kritiek. 'Het is jammer dat ze verf hebben gebruikt die er niet meer af gaat.’ Boven de geschilderde tekst is nog een hoekje van een Reisburo Rita-poster zichtbaar. 'Dat die posters worden weggehaald, is toch het lachertje van de eeuw? We zijn niks opgeschoten sinds de tijd dat “Johnson moordenaar” verboden was. Maar ja, er zijn wel meer belachelijke dingen.’

Om de hoek, in de Van Welderenstraat, liggen bloemen op de plek waar activist Louis Seveke de avond tevoren in koelen bloede is vermoord. 'Ze zeggen dat het is omdat hij een activist was. Maar dit is Amsterdam toch niet?’ zegt Rachid Ahloum ('Zeg maar 40’), die tegenover de moordplek een winkel in waterpijpen drijft. 'Hier zijn de mensen vriendelijk, hier mag je alles zeggen.’

Op een viaduct op de Graafseweg krijgt burgemeester Guusje ter Horst (GroenLinks) onder uit de zak. 'Ter Horst, wij zwijgen niet voor de doden: Verdonk moordenaar!’ Voorbijganger Peter Perenboom (49) houdt bij deze leus even halt. 'Ik vind zo’n tekst tendentieus,’ zegt hij. 'Dat komt in de krant en dat zweept dan weer op tot meer. Ik hoop dat ze hier straks geen auto’s in de fik gaan steken.’ Maar Perenboom vindt de leuzen geen ramp voor het imago van Nijmegen. 'Laat er alsjeblieft dit soort dingen gebeuren, dat vind ik goed. Bepaalde groepen kunnen zich zo uiten.’ Dat links de stad regeert, met GroenLinks als grootste partij, is voor de 'zorgcoördinator’ geen onverdeeld genoegen. 'Er is in het centrum een multifunctioneel opvangcentrum voor daklozen en verslaafden geopend. Als de VVD in het college zat, zou dat er waarschijnlijk ook wel gekomen zijn, maar dan in een buitenwijk. Aan de andere kant: links bemoeit zich wel overál mee. De VVD zou zeggen: je krijgt zoveel geld en over een jaar rekenen we af.’

Op het braakliggende terrein van de voormalige wasmiddelenfabriek Dobbelman, in de wijk Bottendaal, wordt de VVD-minister voor Vreemdelingenzaken nog maar eens een halt toegeroepen. 'Stop Verdonk!’

In de Lange Hezelstraat hangt uit een raam een spandoek met doodskop, bliksemschicht uit donderwolk en granaat. 'Ugrrr Rita,’ is de begeleidende tekst. 'We hebben er lang over gediscussieerd,’ zegt Jasper Muis (29), die het spandoek samen met de vier overige leden van zijn woongroep buiten hing. 'Eén van ons vindt dit spandoek niet kunnen, omdat het te veel op de persoon speelt. Maar we wilden toch iets ophangen, nadat in Amsterdam met zoveel machtsvertoon spandoeken waren verwijderd.’ Muis studeerde net als Rita Verdonk sociologie in Nijmegen. 'Ja, dat vind ik wel grappig. Ik hoorde dat zij nog op de barricaden heeft gestaan tijdens de Pierson-rellen.’

Muis doelt op de krakersrellen tegen de ontruiming van veertien panden in de Piersonstraat, die moesten wijken voor een parkeerkelder onder het centraal gelegen Plein ’44. Dat was in 1981, toen de auto in Nijmegen gold als 'het symbool van het kapitalisme’. Veel is er sindsdien niet veranderd. 'Er is maar één Havana aan de Waal en dat is Nijmegen,’ zegt Peter Paul Leferink op Reinink, als VVD-fractievoorzitter in de Nijmeegse politiek al jaren veroordeeld tot de oppositie. 'Dit college van GroenLinks, PvdA en SP wil de auto terugdringen. Terwijl ik altijd zeg: als je een koelkast koopt, is het moeilijk om die onder de snelbinder weg te rijden.’

Sigarenroker Leferink op Reinink waant zich een 'missionaris in Zambia’. 'Je hebt in Nijmegen het Lux, waar allerlei debatten worden georganiseerd. Ik ben nu zeven jaar raadslid en sinds 2000 fractievoorzitter, maar ik ben nog nooit gevraagd,’ zegt hij. 'Er zijn hier nog een hoop zieltjes te redden. Als je blij bent dat in heel Nijmegen fietspaden worden aangelegd, is dit een prima college. Wij hadden hier altijd een wethouder van Economische en Regionale Zaken, maar die is afgeschaft. Er zit nu een juffrouw van GroenLinks, die doet multiculturele samenleving, emancipatie, werk en inkomen én economische zaken. In die volgorde.’

De vorige avond, vlak voor de moord op Seveke, heeft hij een motie van wantrouwen ingediend tegen Wouter van Eck, als fractievoorzitter van GroenLinks vice-voorzitter van de gemeenteraad, die thuis en in de fractiekamer een Reisburo Rita-poster had opgehangen. De motie haalde net geen meerderheid, maar kwam Leferink op Reinink wel op telefoontjes te staan. 'Ze begonnen te schreeuwen: “Klote VVD’er, die Van Eck heeft toch gewoon gelijk, Verdonk deporteert toch mensen?” Ik heb Van Eck het vuur aan de schenen gelegd, daar waren zijn sympathisanten niet blij mee.’

Om halfzes in de avond branden op de moordplek twee rode kaarsen. Het licht van de lantaarns verlicht op de muur een leus in rode letters: 'Consuminder.’ In Nijmegen zijn bijna alle muren politiek.

Door Frank van Hoorn