Omslagartikel - Waar is het goed wonen? - Wonen: De beste gemeenten

woensdag 21 juni 2006 15:02

Waar is het ruim en mooi wonen? In welke gemeenten is het veilig, waar is het aanbod van scholen en winkels optimaal? Hoe staat het met de zorg, de bereikbaarheid, de economie? Zijn er restaurants en theaters? Waar veroorzaken hangjongeren overlast? Elsevier zet alle 458 gemeenten op rij. Zoek uw favoriete plek.

Naarden, Utrechtse Heuvelrug en het Groningse Haren zijn de drie beste gemeenten van Nederland om in te wonen. Dat blijkt uit een vergelijking van alle 458 gemeenten van Nederland door Elsevier. Hekkensluiters zijn Westervoort, Rucphen en Spijkenisse. De winnaars zijn gemeenten met de beste mix van kwaliteiten. Van een groene dan wel waterrijke omgeving tot brede medische zorg, van fraaie huizen tot veilig verkeer, van een ruim onderwijsaanbod tot mogelijkheden voor recreatie, van een gezonde lokale economie tot de afwezigheid van misdadigers en jonge herrieschoppers.

Naarden, een stadje van 17.000 inwoners in Noord-Holland, heeft het vrijwel allemaal en is dus nummer 1 (zie 'Top-50’ op pagina 80). Het is bekend van de historische vesting. En van het zeventiende-eeuwse stadhuis, waar per jaar ruim tweehonderd paren huwen, twee op de drie 'van buiten’. Met de zaterdag als exclusief moment. Kosten 700 euro, inclusief blauwlederen trouwboekje met stadswapen. De jaarlijkse uitvoering van Bachs Matthäus Passion in de Grote Kerk is fameus. En natuurliefhebbers weten op hun beurt het vogelrijke Naardermeer te vinden.

De pittoreske grachtengordel is niet voor niets gewild bij een welstandig publiek dat graag buiten de grote stad woont, zonder de stadse geneugten te willen opgeven. Maar al staat er onmiskenbaar een duur wagenpark, Naarden vertoont een aangenaam gemis aan ordinair kakkineus gedoe. Het ademt eerder de geest van het Holland van ooit.

Alle kwaliteiten van Naarden zijn terug te vinden in het overzicht 'Waar is het goed wonen?’ op pagina 92. Daar scoort Naarden inderdaad hoog op de aanwezigheid van historische en grote panden, op ruimte voor recreatie en het culturele aanbod. Met name het gunstige sociale klimaat en de veiligheid vormen een duidelijke kwaliteit.

Minder bekend is het Naarden buiten de vesting. Met nieuwbouw die overal zou kunnen staan en verrassend veel bedrijvigheid. Daarmee levert Naarden naar verhouding aanzienlijke economische prestaties. Zwakke punten zijn er ook. Voor het vwo moeten de kinderen de stad uit, de uitgaansmogelijkheden zijn beperkt en er is geen ziekenhuis. De rest van het Gooi biedt die voorzieningen overigens in ruime mate, pal naast de deur.Elsevier vergeleek alle gemeenten op 23 punten. In het overzicht op de pagina’s 82 tot en met 99 zijn de uitkomsten per provincie en per gemeente op alfabet gerangschikt. Aan de hand van plussen en minnen is makkelijk na te gaan, wat de sterke en zwakke punten zijn van elke gemeente. Alleen natuurschoon is niet voldoende om te winnen, ook de voorzieningen en het leefklimaat moeten in orde zijn. En andersom (zie voor een toelichting bij de berekening de 'Leeswijzer bij de ranglijst’ op pagina 100).

De nummer 2 van de ranglijst heet Utrechtse Heuvelrug, een gemeente die pas sinds 1 januari van dit jaar bestaat. Dat die fusiegemeente meteen zo hoog eindigt, is goed te begrijpen bij aanschouwing van het rijtje partners: Amerongen, Doorn, Driebergen-Rijsenburg, Leersum, Overberg, Maarn en Maarsbergen. Bijna allemaal plaatsnamen die Nederland kent als bestemming van schoolreisjes en dagtochtjes.

Sterke punten van de Utrechtse Heuvelrug zijn de fraaie oude stads- en dorpskernen, het zorgaanbod, de bereikbaarheid en van oudsher dus de talloze plekjes waar het in de vrije tijd goed toeven is. Belangrijk pluspunt is daarnaast dat de gemeente veel welgestelde inwoners en weinig uitkeringstrekkers huisvest, en vooral nauwelijks te lijden heeft van hangjongeren en jeugdwerkloosheid. Daarmee heeft Utrechtse Heuvelrug een aangenaam sociaal klimaat. En ook de lokale economie verkeert in goede gezondheid.

Nummer 3 is Haren, het Wassenaar van Groningen. Mooi en veilig wonen, het winkelaanbod is in orde, en getuige de hoge scores voor het sociaal klimaat mogen de meeste Harenaars zich verheugen in nette buren. Voor werk, het ziekenhuis, uitgaansleven en cultuur mag de stad Groningen opdraaien, zoals dat gaat met een suburbane gemeente.

Hollandse luchten
Vught, winnaar van twee jaar geleden in Elseviers onderzoek 'Waar is het goed wonen?’ staat nu op de 25ste plaats. Deels komt dat door nieuwe cijfers over bijvoorbeeld veiligheid en misdaad. Maar de oorzaak ligt ook in twee verbeteringen van de berekening.

De eerste verbetering is het verfijnen van de maat voor de schoonheid van de omgeving. Twee jaar geleden prijkten heel wat gemeenten hoog in de ranking omdat ze in een omgeving van bos en heide liggen. Terecht volgde daarop de kritiek van kustplaatsen en groene gemeenten vol lommerrijk oud polderland dat het daar óók heel mooi is.

Daarom heeft Elsevier nu, met een speciale berekening van het Centraal Bureau voor de Statistiek, de aanwezigheid van water – zee, rivieren, meren en zelfs vaarten en brede grachten – meegeteld. Ook het percentage agrarische grond is in het oordeel betrokken. Zo krijgt het oerbeeld van het fraaie kerkdorp onder de schone 'Hollandse luchten’, geliefd woonoord en lustdomein van veel fietsers en wandelaars, een eerlijker kans.

Voor de einduitslag kan elke gemeente nu alle schoonheden in de strijd werpen. De hoofdprijs is weggelegd voor de gemeente met het meest gevarieerde landschap binnen de grenzen.

De tweede verbetering is een nieuwe maat voor het sociale klimaat. De belangrijkste ingrediënten zijn de getalsverhouding tussen inwoners met hogere inkomens en uitkeringstrekkers, de jeugdwerkloosheid en het percentage inwoners dat zegt last te hebben van hangjongeren.

Dat de mix van kwaliteiten doorslaggevend is voor het eindoordeel, heeft als gevolg dat de grote steden volop meedingen naar het predikaat 'beste gemeente’. Amsterdam wint het van de vier grote steden, met een twaalfde plaats in de eindrangschikking. Dat is mede te danken aan een hoge score als waterrijke stad en aan de oude binnenstad. Kortom: aan de grachten, de Amstel en het IJ.

Den Haag is zelfs winnaar geworden van de hele provincie Zuid-Holland. Wat vooral uitmaakt voor de uitslag zijn de Noordzeekust en 'het zand’ – het rustige, welvarende deel van Den Haag vlak achter de duinen.

Winnaars per beoordelingscategorie zijn er ook. Wassenaar biedt de mooiste woonomgeving, dankzij de duinen en de nabije zee, maar ook het uitbundige groen binnen de bebouwing. Het ruime bestand aan villa’s vormt van oudsher een begerenswaardig woondecor, tot en met de kroonprinselijke Eikenhorst. En het telt allemaal mee.

Maastricht is de stad met naar verhouding de meeste voorzieningen, Millingen aan de Rijn is het veiligst als het om misdaad en verkeer gaat. De Vlielanders mogen zich gerust weten met de meeste zorgverlening per inwoner. Utrecht is, niet verwonderlijk, het best bereikbaar per trein en auto – los van de files dan. Haarlemmermeer levert, zoals blijkt uit Elseviers jaarlijkse publicatie 'Toplokaties’, de beste economische prestaties. Het Zeeuwse Sluis kan zich beroepen op de meeste voorzieningen voor de vrije tijd. En Midden-Delfland is de gemeente met het prettigste sociale klimaat.

De beste gemeente hoeft niet de eerste voorkeur te zijn voor ieder. Het overzicht op de volgende pagina’s nodigt uit om zelf met een lijstje eisen op zoek te gaan naar de favoriete gemeente. Jonge gezinnen bijvoorbeeld wensen vaak scholen in de buurt, ruimte voor recreatie en veilig verkeer. Ouderen zoeken eerder rust en de natuur vlakbij, een dokter in de buurt en als het even kan een plaats zonder enge hangjongeren. En aanstaande studenten zoeken ongetwijfeld een stad met hoger onderwijs en lekker veel nachtelijk vertier.

Kies en vergelijk, het staat er allemaal!

Door Arthur van Leeuwen