Hiphop: Als er geld te verdienen is, zit Frans erbovenop

woensdag 5 juli 2006 15:30

Sinds drie jaar staat rapper Frans Frederiks – samen met jeugdvriend Bart Zeilstra bekend als Lange Frans & Baas B – aan de top van Nederlandse hitparades. Met hits als Zinloos, Moppie en Het land van, en door talloze optredens op radio en televisie, is hij een Ongekend Bekende Nederlander geworden. 'Je bent geen tijger!'

Al bij de eerste ontmoeting, aan de eettafel van zijn manager in Amsterdam, laat rapper 'Lange Frans’ Frederiks (25) horen dat hij graag een boom mag opzetten over geld. Of liever nog: veel geld. 'In Los Angeles zijn er rappers die 100.000 stuks per cd verkopen, terwijl buiten hun stad niemand ze kent. Maar als die gasten twee cd’s per jaar droppen, dat is per cd 6 ton schoon in het laatje, dan heb je zo een huis van een miljoen en een Bentley voor de deur.’ De centen mogen in Nederland doorgaans zuurverdiend zijn, voor Lange Frans uit Diemen-Zuid is geld verdienen the shit, zogezegd.

'Frans is een hosselaar. Hij wil graag de zakenman zijn, dat vindt-ie fantastisch,’ zegt Bart Zeilstra (24), de andere helft van rapduo Lange Frans & Baas B.

'Ik zie Frans over tien jaar rustig de Staatsloterijshow presenteren. Het maakt hem niet uit, als-ie maar poen verdient. Geld is zijn drijfveer. En waarom ook niet?’ zegt Niels Walboomers (36) van platenmaatschappij Walboomers.

'Als ergens geld te verdienen is, zit Frans erbovenop. Neem zijn medewerking aan die campagne over de Europese Grondwet: dat is eigenlijk een politiek statement. Daar moet voor Frans dan wel iets tegenover staan, anders zou hij bij wijze van spreken zelf niet eens gaan stemmen,’ zegt zijn broer Thijs Frederiks (23) – onder de naam Brutus zelf ook rapper.

Het moet gezegd: geld wordt er verdiend, de laatste drie jaar. Sinds Moppie – met het onvergetelijke refrein: 'Moppie, moppie, moppie, ik vind jou helemaal toppie, ik krijg je niet meer uit m’n koppie, oh moppie’ – zijn Lange Frans & Baas B een succesverhaal. Ze scoren hits met Zinloos (tegen zinloos geweld), Het land van (een lofzang op modern Nederland; zeer geschikt als alternatief volkslied) en Mee naar Diemen-Zuid. De optredens rijgen zich aaneen, van Friesland tot Limburg. Vooral Frans verwerft de status van Ongekend Bekende Nederlander, de 2 meter en 3 centimeter lange rapper duikt overal op. Dat rechtvaardigt de vraag: wie is die man?

Damessnor
Woensdag 24 mei, theater De Lawei in Drachten: het laatste optreden in de theatertour van Lange Frans & Baas B. Vanuit de coulissen ziet Frans de jonge meisjes rijen dik in de theaterstoelen zitten. 'Wist jij dat scholen het ook stimuleren? Ze denken dat ons optreden een educatieve ervaring is. Haha, relaxt.’ Even later staan Lange Frans, Baas B en Brutus te knallen op het podium. Het gaat over makkelijke meisjes ('Bitch, je bent maar een sletje’), de damessnor ('Het is bijna wat geworden, het scheelde een haar’), jonge moeders ('Oh-oh-oh’), wiet ('Dit is ons gedoogbeleid’) en het gebruik van de middelvinger ('Drachten, steek je middelvingers op, laat zien, laat zien’). In de zaal schuiven meegekomen ouders wat ongemakkelijk op hun stoel, terwijl hun pre-pubers voorzichtig de middelvinger strekken. Maar tot opluchting van de opvoeders zijn er ook nummers over zinloos geweld, armoede en de politieke doofpot.

Als Frans na afloop in de theaterfoyer geduldig handtekeningen heeft uitgedeeld – hij zegt honderden keren keurig 'alsjeblieft’ – is het tijd voor de besloten afterparty in het Heerenveense café De Swetser, een bruine kroeg met donkerbruine lambrisering en een replica van de Mona Lisa aan de muur. 'Ik wist niet dat Frans zo veel vrienden had,’ zegt moeder Nel Frederiks (60), met een kort knikje naar de feestgangers, grotendeels uitgenodigd door de kroegbaas.

Frans gaat intussen los op de dansvloer, schudt handjes en filmt het feest met de videocamera van broer Thijs. Dan grijpt hij achter de draaitafel een microfoon: hij heeft nog wel zin om een paar nummertjes te doen. 'Okay, zuivere koffie, let op: “Je bent geen tijger! Je bent een bitch met een pik.”’ Brutus en Baas B vallen in, De Swetser in Heerenveen gaat plat.

Lange Frans en zijn crew zullen die nacht pas rond 6.00 uur de hotelbedden van Van der Valk in Drachten vullen, maar moeder Nel heeft het rond 2.00 uur wel gezien. Terug naar het woonerf in Diemen-Zuid, waar zoon Frans is opgegroeid.

'Frans was geen gemakkelijke puber. Bazig. Er viel niet met ’m te praten. Nog steeds niet trouwens. Op een gegeven moment had hij een bijbaantje, op een advocatenkantoor of een accountantskantoor aan de Willemsparkweg in Amsterdam-Zuid. Kwam-ie op een dag thuis: ma, ze doen dit verkeerd, ze doen dat verkeerd. Daar kon hij daar natuurlijk niet mee aankomen, dus is hij om die reden gestopt met dat baantje.

'Hij kon het niet aanzien. Wat in zijn kop zit, moet ook zo gebeuren. Ik hoorde Frans een keer zijn manager ontslaan, via de telefoon. Dan denk je toch: zo’n snotaap, wat denkt hij eigenlijk wel? Maar zijn motto is: zaken zijn zaken. Frans is trouwens ook een heel lieve jongen: hij zorgt op zo’n avond als deze altijd goed voor me, kijkt altijd of ik wel wat te drinken heb. En hij is heel leuk met kinderen.’

Breitling
Maandag 29 mei, de studio van bandgitarist Arno Krabman, in het idyllische Noord-Hollandse plaatsje ’s-Graveland. Er wordt gewerkt aan het eerste solo-album van Brutus, maar Frans bemoeit zich overal mee. 'Dat eerste piepje is net iets meer gangster dan het tweede, snap je?’ Voor een gesprek verhuist Frans – knalwitte sportschoenen, spijkerbroek van Diesel, overhemd-met-bovenste-knoopje-los, imposante Breitling aan de pols – naar het dakterras.

Kort en goed, het motto van Frans is dus: zaken zijn zaken. 'Ik kan wel alleen liedjes maken met bitch, godverdomme, slet, ik wil je billen zien, maar dan houd je het wel allemaal underground. Dan moet je er een negen-tot-vijf bijdoen. Maar dat zou niet nodig moeten zijn, met de energie die wij in de muziek steken. Dus mijn stelling is: als je een film of een reclame moet doen om de rekeningen te betalen, so what?

'We zijn nu bezig met een eigen kledinglijn. En met een eigen drankje: iets met wodka, cognac en exotische vruchten. Ik speel trouwens ook met de gedachte om een dildo op de markt te brengen, de Lange Frans. Geweldig plan! Waarom? Om het simpele feit dat een dildo niet is te downloaden. Mijn vriendin vindt het niet zo’n goed idee, sommige dingen wil ze voor zichzelf houden, haha. Eigenlijk gaat zo’n dildo misschien iets te ver, maar ik weet zeker dat ik er veel van zou kunnen verkopen.’

Laat niemand denken, benadrukt Frans, dat de centen als bladeren in de wind komen aanwaaien. 'Ik was laatst ergens, komt er een Surinamer van een jaar of 19, uit de Bijlmer, naar me toe: hé, Frans! Leuk dat ik van zo’n gozer respect krijg. Vraagt-ie: hoeveel verdien je nou als rapper? Zo’n gozer snapt gewoon niet hoe het werkt. Ik bedoel, het is goed dat die jongens rap als een uitweg zien, maar ze moeten ook weten dat er keihard moet worden gewerkt.’

En zaken mogen zaken zijn, dat wil niet zeggen dat Lange Frans Frederiks het voorbeeld van de 'straatwijze’ hiphop-iconen uit de Verenigde Staten klakkeloos volgt. 'Een zwarte man in Amerika heeft een levensverwachting van 26 jaar, geloof ik. In Nederland heb je gewoon veel kansen om er iets van te maken. Dan kun je wel zeggen: het is allemaal klote hier, maar dat slaat nergens op.

'In het begin kwamen wij met 32 man in 8 auto’s naar een optreden. Daar waren homies bij die uit een totaal andere wereld kwamen. Het waren jongens die met het ene been in het straatleven en met het andere been in het artiestenleven stonden. Sommige gasten wilden imagogewijs niet in de clip van Zinloos, die zaten op een iets andere lijn, weet je. Op een gegeven moment wilde ik die kloof niet meer dichten.’

Om misverstanden te voorkomen: het draait niet allemaal om geld. Het hiphop-duo Lange Frans & Baas B werd vooral bekend met 'maatschappelijke’ teksten, bijvoorbeeld van het nummer Zinloos. 'We gingen met dat nummer naar een gozer van de StichtingTegenZinloosGeweld. Hij vond het te gek, dus ik zeg: we willen ook een videoclippie maken, kun je 1.000 euro sponsoren? Nee, zei die gozer toen, maar als jullie ons logo gebruiken – dat lieveheersbeestje – dan kun je óns misschien geld geven. Nou, hij zal zich wel voor z’n kop hebben geslagen: uiteindelijk hebben we 30.000 of 35.000 euro overgemaakt naar Kappen Nou, de stichting van de vader van de vermoorde Joes Kloppenburg.’

D-Men
Het begint klein op schoolplein en basketbalveld, maar al snel neemt de Diemense tiener Frans hiphop bloedserieus. Als 16-jarige gaat hij in de leer bij Clyde Godlieb (34), beter bekend als MC Sranang. 'Het was gewoon slecht in het begin, maar hij had zeker potentie. Ik was toen de bad ass-rapper, weet je, dus als je dan Frans over de vloer krijgt… Ik bedoel: ik ben een Amsterdamse rastijger, maar hij zat op een woonerf in Diemen, weet je. Ik had ’m ook makkelijk kunnen afkraken, als je begrijpt wat ik bedoel. Maar ik vond toen al: potentie moet je vleugels geven.’

Als Frans, Brutus en Baas B – ze kennen elkaar al vanaf hun vroegste jeugd – talentenjachten en buurthuizen afstruinen, ontmoeten ze onder anderen zanger Brace en rappers Negativ en Yes-R – het neefje van Ali B. Samen vormen ze de groep D-Men. Maar als het 'solo-album’ van Lange Frans & Baas B goed scoort, waarna zij het erg druk krijgen met optredens en promotie, valt de groep na twee jaar met een daverende ruzie uit elkaar.

Brutus: 'Frans en Bart hadden beloofd om met die gasten in de studio te gaan zitten. Negativ was boos over het feit dat er niet meer werd gewerkt aan de muziek. Dat klopte ook wel. Ik had daar als enige wel wat begrip voor. Maar ja, Frans en Bart hadden het gewoon te druk. En Yes-R? Ja, die had een klotecontract van Frans gekregen, dus die dacht: ik kan veel beter krijgen. Van zijn kant ook wel logisch. De ruzie was echt gericht op Frans, ze gaven hem de schuld, omdat hij degene was die de zaak probeerde te runnen.’

Terwijl Brutus en Baas B nog altijd niet graag een praatje maken met een aantal voormalige leden van D-Men, heeft Frans zich daar alweer overheen gezet. Volgens Baas B omdat Frans 'gewoon een lieve gozer’ is, volgens Brutus omdat hij dat 'waarschijnlijk professioneel vindt’.

Zeker is dat Frans – die ooit aan het hoofd wil staan van 'Endemol van de Nederlandse rapindustrie’ – een keiharde zakelijke les heeft geleerd. 'Wij hadden een overeenkomst met D-Men Entertainment van Frans en Bart, en met Mastermind van hun toenmalige manager,’ zegt Niels Walboomers van de gelijknamige platenmaatschappij. 'Niet met Yes-R, Negativ of Brace. Wij gingen ervan uit dat ze het allemaal goed hadden geregeld, dat dachten zij zelf ook. Maar het bleek toch anders te liggen: die gasten gingen allemaal naar andere platenmaatschappijen. Dat soort dingen zal Frans niet meer zo snel overkomen.’

Courgette
Dinsdag 6 juni, een keet op het terrein van het nederpopfestival AJOC in Mijdrecht, borrelnootjes, cola en bier op tafel. Frans drinkt whisky-cola uit een plastic beker. 'Polderdecadentie,’ lacht hij. Dan trekt hij het kaartje van een splinternieuwe Adidas-polo, met een afbeelding van een vrouw wier tepels met sterretjes zijn afgedekt.

'Is wel geil, hè?!’ zegt Lange Frans

'Is wel geil,’ zegt Baas B.

'Geil, hè?! Ik heb ’m ook in het zwart,’ zegt Lange Frans.

In de enorme feesttent, bij het begin van het optreden nog maar halfgevuld, gaat het keihard los. Frans: 'We zijn met een héééle grote bus gekomen vanavond en ik zie hier hééél veel mooie vrouwen, dus mijn vraag is: wie wil er mee naar Diemen-Zuid?’

Na een paar nummers wipt Frans aan de rand van het podium met zijn aansteker een flesje Amstel Bier open. Daarna klimt hij van het podium en op een dranghek, vlak voor een aantal uitzinnige tienermeisjes. Op de eerste rij maakt een jonge blondine met haar linkerhand het 'knijp-’m-in-zijn-notengebaar’. Haar vriendin, die op kruishoogte voor de rapper staat, durft niet.

'Vrouwen in groepen zijn echt hyena’s,’ lacht Frans na afloop. In de keet gaat een fles Johnnie Walker Red Label-whisky rond. 'Ik probeerde de hele tijd bij jullie in de buurt te komen,’ zegt Lange Frans tegen Baas B en Brutus, die in de stoelen hangen. 'Om te puffen!’ Vervolgens krijgt ene Jaap er lachend van langs: 'Jaap is toch een pannenkoek? Jaap ziet er toch niet uit?’ Er ontstaat een discussie over een aflevering van televisieklassieker Sex voor de Buch: was het nou met een aubergine of met een courgette?

Intussen draait Frans een joint. Aandachtig verwarmt hij de vloei met inhoud, drukt hij de stuff aan met een sigarettenstompje, brandt overbodige vloei weg en steekt het gevaarte op. Frans: 'Even reclame maken: dit is Blonde Polm!’

Porno
Vrijdag 9 juni, terug aan de eettafel van de manager, in Amsterdam Oud-Zuid. Die ochtend heeft Frans in het programma van Giel Beelen op radiostation 3FM, waar Frans elke vrijdagochtend te gast is, het nummer Geil de ether in geknald. Baas B weet van niks.

'Over dat nummer hebben we een hoogoplopende discussie gehad. Het is uiteindelijk ook niet op onze laatste cd terechtgekomen. Van mij hoeft het niet zo, die expliciete porno. Dat is meer Frans z’n ding, ik bewaar het liever voor de slaapkamer. Want je kunt niet voorkomen dat kids die teksten horen, dat kun je gewoon niet maken. Mijn ouders zitten daar ook niet op te wachten. Ik ben in principe blij dat ik niet te horen ben op die track.’ De raps op het nummer zijn van Frans en zijn vriendin Rowena.

Niels Walboomers had zich eerder die dag ook al verbaasd over het uitzenden van Geil. 'Zakelijk gezien was het slimmer geweest om het beter te regelen. We hebben een deal met iTunes, dus als hij me vorige week had gebeld, had dat nummer nu op internet gestaan, want dat duurt vijf dagen. Nu staat het er dus niet op. Doodzonde, want het nummer heeft airplay gehad. Maar Frans is impulsief, dat verander je toch niet.’

De platenman discussieert zich naar eigen zeggen een dubbele breuk met Frans. De rapper heeft de neiging op de stoel van de platenmaatschappij te gaan zitten, vindt Walboomers, hij hangt de zakenman uit. 'Je wilt niet weten hoe het platencontract tot stand is gekomen: tevreden, niet tevreden, aanpassen, weer aanpassen. Ik denk dat er wel veertien gesprekken zijn geweest. Maar goed, zo gaat het in deze tricky business. We hebben geprobeerd een eerlijke deal te maken.’

Dat Frans een groot ego heeft, vindt Walboomers geen enkel probleem: dat heeft een artiest nodig om op een podium te klimmen. 'Maar naast het podium is hij natuurlijk geen gangster als Jay-Z en 50 Cent, wat-ie af en toe denkt. Hij leest die boeken van al die rappers, met teksten als: “Vertrouw niemand” en “Schijt aan iedereen”. Je merkt dat hij die houding soms heeft.’

Een rapbattle zal Walboomers niet winnen, naast het podium durft de platenbaas een verbale strijd met de hiphop-artiest wel aan. 'Ik ben niet onder de indruk van een grote mond, ik kom ook uit Amsterdam. Maar uiteindelijk is Frans een gozer met een klein hartje. Ik denk dat je een nummer als Zinloos niet kunt maken als van binnen niet iets goeds zit. Die track komt uit het hart.’

Baas B: 'Hij wil altijd alles voor iedereen goed doen. Soms is hij eigenlijk een beetje te lief. Ik ben harder.’ Frans doet de zaken, Bart is het muzikale brein. 'Het lijkt misschien of Frans altijd de baas is, maar muzikaal bepaal ik uiteindelijk wat er gebeurt. Het liefst wil ik zo onbekommerd muziek maken als in de begintijd. Ik wil voor de nieuwe cd terug naar het gevoel van cassettebandjes met titels als Witte-Wijnsessie I en Witte-Wijnsessie II. Maar Frans ziet niet zoveel verschil met vroeger. Hij ervaart de druk minder.’

Dan komt Lange Frans Frederiks de woonkamer van zijn manager binnengestiefeld. Op zijn T-shirt de tekst: Rich and Richer. 'Heb ik van mijn broer gekregen. Ter inspiratie.’

Door Frank van Hoorn