Ziekenhuis: 'Niet om de eigen eer’

woensdag 13 september 2006 12:51

Nadat de afdeling hartchirurgie van het UMC St Radboud eerder dit jaar wegens onenigheid werd gesloten, was de gerenommeerde Amsterdamse hartchirurg en oud-hoogleraar León Eijsman (60) er de afgelopen maanden interim-afdelingshoofd. Hij hield alle medische handelingen en protocollen tegen het licht en zorgde ervoor dat iedereen weer hetzelfde doel voor ogen had.

Per 1 oktober volgt topchirurg Henry van Swieten (57) hem op. Van Swieten is nu nog hoofd van de maatschap cardiothoracale chirurgie van het St. Antonius Ziekenhuis in Nieuwegein. In Nijmegen wordt hij hoogleraar en hoofd van de afdeling cardiothoracale chirurgie. Hij moet ervoor zorgen dat de patiënten weer graag naar het Radboud gaan.

Elsevier Wat trof u in Nijmegen aan?

León Eijsman: 'Het rapport van de externe onderzoekscommissie op basis waarvan de Inspectie voor de Gezondheidszorg besloot de hartchirurgie bij volwassenen stil te leggen, was correct, en zeker niet kwaadaardig. Maar het gaf geen analyse. Er werd niet uitgelegd waarom het was misgegaan.’

Elsevier Wat was er dan aan de hand?

Eijsman: 'Na een aantal weken lezen, praten, luisteren en nadenken, kwam ik erachter dat de afdeling wel degelijk over goede protocollen en afspraken beschikte, maar dat die onvoldoende vaak werden besproken, zoals van een ziekenhuis op topniveau mag worden verwacht. Het beeld dat zich bij mij opdringt, is dat van een haperend orkest. Ook de afdeling hartchirurgie van het UMC St Radboud beschikt over begaafde violisten, klarinettisten en paukenisten die hun partituur blijken te kennen. Toch kwam er geen muziek uit. En het publiek liep de zaal uit.’

Henry van Swieten: 'Er ontbrak een goede dirigent.’

Eijsman: 'Ik kreeg de opdracht van de raad van bestuur om daarin samenhang aan te brengen. Dat heb ik gedaan. De zittende hoogleraar heeft zijn ontslag ingediend. Nu gaat Van Swieten het orkest leiden; met meer synchronisatie, een betere communicatie, planmatiger, professioneler, en met een betere afstemming van de prioriteiten. Dus mét dagelijkse patiëntenbesprekingen, wekelijkse complicatiebesprekingen en een hoog ambitieniveau. Zo ontwikkel je samenhang.’

Elsevier Dat het is misgegaan, was een ramp voor het ziekenhuis.

Eijsman: 'Zeker. Maar dat laat mij koud. Reputatieschade is de prijs die het ziekenhuis moet overhebben voor het feit dat de zaak niet op orde was. Voor de patiënten was de ramp vele malen groter. Want er zijn te veel mensen doodgegaan.’

Elsevier Wat hebt u daarvan geleerd?

Eijsman: 'Dat dit nooit meer mag gebeuren. Die boodschap is aangekomen.’

Elsevier Hoe bent u betrokken geraakt bij het St Radboud, meneer Van Swieten?

Van Swieten: 'Ik zat op 27 maart in de visitatiecommissie die moest beoordelen of de Nijmeegse afdeling hartchirurgie haar opleidingsbevoegdheid kon behouden. Dat was nog voor het rapport van de inspectie. Toen kwam dat moeizame functioneren al naar voren: het orkest kon niet samenspelen. Gevolg:de afdeling raakte haar opleidingsbevoegdheid kwijt.’

Elsevier Die moet u nu terugverdienen?

Van Swieten: 'Ja.’

Elsevier Lukt dat?

Van Swieten: 'Ja.’

Elsevier Wat gaat u doen?

Van Swieten: 'Ik moet zorgen dat we weer minimaal 750 hartoperaties per jaar verrichten. Nu zijn het er 250, en dan alleen bij de kinderafdeling, waar niets aan de hand was. De rest is weggevallen. Om uit te munten, moeten het er eigenlijk minstens 1.000 zijn.’

Elsevier Wat betekent dit voor de dagelijkse praktijk?

Van Swieten: 'Het gaat erom hoe je problemen kunt voorkomen. We gaan continu monitoren, alle medische gegevens van een patiënt consequent met elkaar bespreken, en zo nodig op tijd beleidsveranderingen doorvoeren. Als nabloeding na een operatieve ingreep het probleem is, moeten we achterhalen of we in de pre-operatieve fase niet te veel speciale medicijnen gebruiken. Zo doen we het in het St. Antonius ook, waar ik nu nog werk.’

Eijsman: 'Het UMC St Radboud beschikte al heel lang over een prachtig complicatieregister. Daar werd veel te weinig mee gedaan. Er werd geen ruzie gemaakt, maar de wil ontbrak om te verbeteren.’

Van Swieten: 'In Nijmegen zitten goede spelers. Zij moeten zich positioneren als een topclub. Iedereen dient de verantwoordelijkheid te voelen voor het hele eindproduct. Dat betekent 24 uur per dag meedenken, in het belang van de patiënt. Daarmee kun je sturen en onderlinge rivaliteiten vermijden.’

Elsevier Waar draait het om in uw vak?

Eijsman: 'Het gaat niet om de eigen eer. Het gaat om een collectieve prestatie.’

Van Swieten: 'Je speelt voor het publiek. Niet voor jezelf. Je moet excelleren voor de patiënt. Het gaat er alleen maar om dat die beter wordt. Mijn hart gaat nog altijd sneller kloppen als iemand goed door een operatie is gekomen die er eerder bar slecht aan toe was.’

Elsevier U gaat zelf opereren?

Van Swieten: 'Ja. Zeker in het begin.’

Kader bij artikel:

INSPECTIE BEPAALT HERSTART
Op 24 april 2006 gelastte de Inspectie voor de Gezondheidszorg dat er geen openhartoperaties bij volwassenen meer mochten worden uitgevoerd in het UMCSt Radboud te Nijmegen. Er was sprake van een abnormaal hoge sterfte onder hartchirurgische patiënten, en er waren te veel complicaties en heroperaties. Op 26 september komt de Inspectie terug en wordt beslist of het UMC weer mag opereren.

Door Willem Wansink