Zorgverzekering: Potje van 15 miljard

woensdag 4 oktober 2006 15:52

Een slordige 15 miljard euro zit er dit jaar in het zogeheten zorgverzekeringsfonds – zo niet méér. Deze enorme pot met geld, ook wel het vereveningsfonds genoemd, wordt beheerd door het College voor zorgverzekeringen (CVZ) in Diemen. Dat college wordt geleid door oud-Tweede-Kamerlid Hans Hillen (CDA).

Eind van dit jaar stapt Hillen (59) op. Eén van de redenen is dat het college binnenkort geen zelfstandig bestuursorgaan meer is. Dat komt doordat minister Hans Hoogervorst (VVD) wil dat het CVZ – sinds deze maand geen toezichthouder meer, maar een uitvoerende instantie – per 1 januari 2007 rechtstreeks onder het ministerie van Volksgezondheid komt te vallen. Hillen overweegt naar de Eerste Kamer te gaan (zie Elsevier, 30 september).

Vrijwel niemand weet dat de club van Hillen een mini-bank is die, gedurende het jaar, collectieve middelen – belastinggeld dus – ter waarde van 15 miljard euro onder zijn hoede heeft. Dat dit geld van de burgers zelf afkomstig is, heeft ook al bijna niemand door. Toch draagt iedereen een deel van zijn ziektekostenpremies, inkomensafhankelijk, via het loonstrookje, af aan het vereveningsfonds. Er gaat 6,5 procent van het bruto jaarinkomen naartoe. Voor bejaarden en zelfstandigen is het iets minder: 4,4 procent. Daarnaast betaalt iedere verzekerde een nominale ziektekostenpremie van zo’n 1.000 euro per jaar die naar de zorgverzekeraar gaat.

De miljarden verdeelt het CVZ onder de zorgverzekeraars. Want verzekeraars worden financieel gecompenseerd als ze veel ouderen en chronisch zieken in hun klantenbestand hebben. Dat gebeurt volgens een ingewikkeld rekenmodel op basis van uitgekiende sociaal-economische factoren en regionale verschillen voor leeftijd, geslacht, buurt en bovenal medicijngebruik. Daarbij wordt rekening gehouden met opgetreden ziektes.

Er zijn gegronde redenen om het zo te doen, want uit onderzoek blijkt dat er grote verschillen bestaan tussen de gezondheid van de inwoners van grote steden als Amsterdam en Den Haag of van Sluis in Zeeland. Dit betekent dat een verzekeraar die veel klanten in Den Haag heeft, slechter af kan zijn dan een concurrent in het zuiden. Door dit te verdisconteren, lopen de verzekeraars weinig of geen risico en dat is het doel.

'Het vereveningsfonds is de kern van het nieuwe stelsel van zorgverzekeringen dat per 1 januari 2006 is ingevoerd,’ zegt Pieter Omt-zigt (32), gepromoveerd econoom en Twee-de-Kamerlid namens het CDA. Omtzigt is een van weinige Nederlanders die tot in de finesses weten hoe het vereveningsfonds werkt. Het fonds is op zich niet nieuw; het is gebaseerd op de centrale kas van het vroegere ziekenfonds.

Tijdens de behandeling van de Zorgverzekeringswet in de Tweede Kamer diende Omtzigt een aantal moties in om het vereveningsfonds optimaal te laten functioneren. Want: 'Zonder risicoverevening is het onmogelijk om de acceptatieplicht voor iedere verzekerde te garanderen.’ Zo biedt het fonds een solide financiële basis, om iedereen – gezond of ziek, rijk of arm – zonder selectie door een zorgverzekeraar te laten accepteren.

Een prettig en uniek gevolg hiervan is dat burgers, ook chronisch zieken, gemakkelijk van verzekeraar kunnen wisselen. Dat kan mede omdat achteraf nog eens een extra verrekening plaatsheeft. Daardoor worden de verzekeraars óók gecompenseerd voor (chronisch zieke) klanten die eerst bij een concurrent zaten en dit jaar zijn overgestapt.

Omtzigt is van mening dat het Nederlandse vereveningsmodel tot de modernste ter wereld behoort. Toch vindt hij het systeem nog 'op geen enkele wijze volmaakt’. Volgens hem moet elk jaar opnieuw worden bekeken of het model, waar nodig, moet worden aangepast: 'Er komen nieuwe behandelmethodes bij die een effect hebben op de verdeelsleutel.’ Aan de andere kant is de behandeling van een lichamelijke aandoening voor mensen die psychische problemen hebben, gemiddeld duurder. 'Dit zit nu nog niet in het model. Maar na aandringen van de Tweede Kamer komt het er volgend jaar in, waardoor het voor zorgverzekeraars nog interessanter wordt om ook chronisch zieken te verzekeren; zelfs collectief, als groep, zoals bij diabetici.’

Volgens Hans Hillen krijgt de politiek na 2007 meer te zeggen over het CVZ. Maar Omtzigt is ervan overtuigd dat er weinig verandert. Hij vindt de nieuwe opzet geen enkel probleem voor het vereveningsstelsel, want de regels en taken waaraan het college zich dient te houden, zijn wettelijk vastgelegd in de Zorgverzekeringswet: 'Het is aan de Tweede Kamer om er toezicht op te houden dat het College voor zorgverzekeringen ook na 2007 onafhankelijk en goed wordt bestuurd.’

Kader bij artikel:

WAT DOET HET CVZ?
Het CVZ in Diemen beheert de miljarden van het vereveningsfonds. Het toetst wat er in en uit het basispakket kan, en adviseert de minister van Volksgezondheid. Het legt verantwoording af voor het beheer van de AWBZ. Het int boetes bij onverzekerden en verrekent ziektekostenpremies voor Nederlanders in het buitenland. Bij een geschil over een vergoeding tussen een verzekeraar en een verzekerde bepaalt het CVZ wie er gelijk heeft.

Door Willem Wansink