Gratis: Grijze vertroeteling

woensdag 23 mei 2007 14:15

Geen bevolkingsgroep wordt zo vertroeteld in Nederland als de bejaarden. Wie 65 wordt, krijgt van de overheid meteen overal korting. Lid worden van de bibliotheek? Korting. Museum bezoeken? Opnieuw korting. Theater en zwembad? Precies, korting. En alsof dat allemaal niet genoeg is, komt het kabinet met een nieuw cadeautje.

Het ministerie van Verkeer en Waterstaat kondigde aan in vier regio's te gaan experimenteren met gratis openbaar vervoer voor 65-plussers. De PvdA wil de experimenten zelfs overslaan en eiste in maart al dat minister van Verkeer en Waterstaat Camiel Eurlings (CDA) op 1 januari 2008 het stads- en streekvervoer in het hele land gratis maakt voor ouderen.

Senioren hebben nu een eigen, goedkopere, strippenkaart. Dat is blijkbaar niet voldoende. Van 1 juni tot 31 december mogen 65-plussers in de daluren gratis reizen met bus, tram en metro in Rotterdam, Parkstad Limburg, Noord-Holland-Noord en de Stadsregio Arnhem-Nijmegen. Amsterdam komt in oktober met eigen plannen voor gratis openbaar vervoer voor senioren.

Elke kortingsregeling voor 65-plussers is natuurlijk pure leeftijdsdiscriminatie. Experimenteren met gratis openbaar vervoer getuigt bovendien van weinig toekomstvisie. Gratis voor de 65-plusser wil zeggen dat de overheid het kaartje betaalt. De komende jaren bereikt de babyboomgeneratie, geboren tussen 1945 en 1954, de pensioengerechtigde leeftijd. Daardoor verdubbelt het aantal 65-plussers van twee naar vier miljoen. Eén op de vier Nederlanders mag straks dus op kosten van de overheid naar het museum, het theater, het zwembad en, met een beetje pech, het openbaar vervoer. Dat zijn een heleboel dure kaartjes.

Amsterdam becijferde dat een proef van drie maanden met gratis openbaar vervoer 3 miljoen euro kost. In plaats van senioren nog meer te pamperen, zouden kabinet en gemeenten hun vrijgevigheid moeten inperken. Ze kunnen een voorbeeld nemen aan de Nederlandse Spoorwegen. De NS trok vorig jaar de gunst in om senioren zeven dagen per jaar gratis te laten reizen.

Het toekennen van voordeeltjes aan senioren getuigt ook van dedain voor 65-plussers. Verkeer en Waterstaat hoopt dat de experimenten met gratis openbaar vervoer uitwijzen dat mobiliteit de eenzaamheid onder ouderen verhelpt. Alsof alle senioren zielepoten zijn die in armoede en heel alleen achter de geraniums verkommeren.

Onder de Haagse kaasstolp leeft ogenschijnlijk het idee dat 65-plussers arm en hulpbehoevend zijn. Dat was misschien zo toen de Pruisische kanselier Otto van Bismarck in 1889 de pensioenleeftijd van 65 bedacht. Maar nu is dat anders. Natuurlijk, wie goed zoekt, zal heus arme, eenzame ouderen vinden die baat hebben bij gratis openbaar vervoer, maar het gros van de senioren is helemaal niet zielig. Ze zijn gezond, actief en uithuiziger dan ooit tevoren. Is de politiek soms vergeten dat vrijwel al het vrijwilligerswerk, alle politieke partijen en kerkelijke organisaties draaien op 65-plussers?

Als er één categorie is die niet op overheidsbedeling zit te wachten, dan zijn het wel ouderen. Senioren zijn nog nooit zo welvarend geweest. Nog drie jaar en dan hebben 65-plussers een hoger inkomen dan 65-minners, becijferde het ministerie van Sociale Zaken. Daarbij komt dat zij beschikken over een reusachtige spaarpot. De overwaarde van hun huizen bedraagt in totaal 75 miljard (!) euro. Geen wonder dat volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek de 65-plusser het minst kans maakt op armoede. Niet voor niets heten babyboomers ook wel de Harley-Davidson-generatie of de Porsche-Carrera-generatie. Zij kopen de meeste Harleys en cabrio's. Wat nou gratis bus?

Als kabinet en gemeenten zo nodig ouderen het openbaar vervoer in willen helpen, dan doen zij er beter aan het geld voor gratis openbaar vervoer te stoppen in meer zitplaatsen, lagere treeplanken, beter toezicht en hogere perrons. Betalen lukt senioren wel, maar bus, tram en metro bestijgen en de rit comfortabel en veilig uitzitten, is een andere zaak.

En wat het regelen van voordeeltjes betreft, dat kunnen politici beter overlaten aan de senioren zelf. Hun ouderenbonden sleepten kortingen voor ouderen binnen op telefoonkosten, stroom, ziektekostenverzekeringen, concerten en ga zo maar door. Senioren hebben geen overheid nodig om te worden vertroeteld. Dat doen ze zelf wel.

Door Robert Stiphout