Boris Jeltsin, een man met een lange adem

maandag 23 april 2007 18:38

Die ochtend was hij heel nuchter, Boris Nikolajevitsj Jeltsin, die ochtend in januari 1990 toen hij Elsevier ontving.

'Wij willen resultaten in plaats van woorden,' zei Jeltsin in januari 1990

Althans, hij wankelde geen seconde - of hij deed alsof. Van de liters alcohol, die hij als rechtgeaarde Rus volgens de geruchten veelvuldig tot zich zou nemen, was niets te merken. Geen walm.

Hij formuleerde helder, uitermate precies, en in niet mis te verstane bewoordingen. 'Wij zijn Gorbatsjov zat,' zei hij, en hij vertrok geen spier in zijn gezicht.

Het was begin januari 1990. Een koude winter in Moskou. De 'perestrojka' (hervormingspolitiek) van Michail Gorbatsjov, sinds 1988 president van de Sovjet-Unie, had het einde van de zogeheten Koude Oorlog ingeluid.

Onvrede
Het IJzeren Gordijn tussen Hongarije en Oostenrijk was in de zomer van 1989 doorgeknipt. En op 9 november 1989 hadden duizenden Oostduitsers de Berlijnse Muur omver geduwd, waarna ze als in een roes het welvarende Westen overspoelden. Die tijd. In Moskou ontpopte Boris Jeltsin zich tot de stem van de onvrede. Hij ging de confrontatie niet langer uit de weg.

Terwijl Gorbatsjov naar Litouwen reisde om de aanzwellende crisis in eigen land te bezweren, smeedde Jeltsin de oppositionele krachten van de Sovjet-Unie aaneen tot het Democratisch Front: een nieuwe binnenlandse dreiging voor het Sovjet-leiderschap, schreef Elsevier op 20 januari 1990 in de inleiding van het artikel 'Gorbatsjov moet weg'.

Dat artikel bestond uit een lang, en vooral exclusief vraaggesprek met Jeltsin. Toenmalig collega René de Bok en ik waren speciaal naar Moskou afgereisd om Jeltsin te spreken.

Mislukt
Na twee dagen lijdzaam wachten en vooral veel bellen in een vrachtrijdershotel aan de rand van Moskou, was Jeltsin bereid om ons te ontvangen - aan de Kalinin Prospekt, waar zijn kantoor zich bevond. 'De perestrojka is mislukt. Het leiderschap heeft gefaald,' zei Jeltsin.

'Gorbatsjov noemt ons radicalen, alsof het een scheldwoord is. Wij willen resultaten in plaats van woorden.’ En: ‘We moeten artikel zes over de leidende rol van de Communistische Partij uit de grondwet schrappen.'

Enigszins beduusd, vroegen wij of dit soms het definitieve einde van het machtsmonopolie van de tientallen jaren oude partij betekende. 'Ja natuurlijk. Het grootste kwaad is het partijmonopolie. Daar moeten we vanaf.'

Provocaties
Of hij zich als een alternatief voor Gorbatsjov zag, wilden wij weten. 'Geen provocaties alstublieft.' Dát was de Jeltsin waarvoor wij waren gewaarschuwd. Maar stel dat u de macht had, wat zou u concreet doen?, probeerden we het opnieuw.

'U moet me niet uitdagen. Ik laat me er niet toe verleiden om te zeggen dat ik de plaats van Gorbatsjov wil innemen. Gorbatsjov zinspeelt erop dat sommige mensen de macht willen overnemen. Hij noemt geen namen. Maar het is al te duidelijk. Hij bedoelt Jeltsin.'

Boris Jeltsin was een man met een lange adem. Ruim anderhalf jaar, voordat hij Gorbatsjov in 1991 uit zijn ambt zou verdrijven, zei hij tegen Elsevier: 'Gorbatsjov mag in het buitenland succesvol zijn, daarom zijn jullie nog steeds dol op hem. Maar in het binnenland heeft hij vrijwel niets bereikt. Wij zijn Gorbatsjov allang zat. Ik denk dat jullie heel snel met beide benen op de grond zullen staan.'

Reacties op dood Jeltsin (video RTL Nieuws)