Kunst en kunstenaar steeds vaker bedreigd

donderdag 20 januari 2005 14:15

Kunstenaar Rachid ben Ali (26) wordt bedreigd omdat sommigen zijn werk niet kunnen waarderen. De Amsterdamse kunstenaar van Marokkaanse afkomst is niet de enige. Submission, Aïsja, boze Sikhs in Birmingham, de Jerry Springer Opera. Kunst en kunstenaars zijn niet meer veilig.

Ben Ali
Sinds zijn werk in het Amstelveense Cobramuseum hangt, wordt Rachid ben Ali op internet bedreigd. Ook wordt hij op straat lastiggevallen.

Hij voelt zich zelfs zo onveilig dat hij niet meer zonder bewaking de deur uitgaat. Hij verblijft in een hotel of slaapt bij vrienden.

Controversieel
De schilderijen in het Cobramuseum liegen er niet om. Ben Ali beeldt imams af met mijnen en poep in de mond. En er hangt een tekening van een lichaam met een brief erop gestoken, een duidelijke verwijzing naar de moord op Theo van Gogh.

Ben Ali richt zich in zijn werk, zo zegt hij in De Telegraaf, op 'de idioten binnen de islam, omdat ze haat verspreiden'.

Aanvallen
Ben Ali is niet de enige. Steeds vaker krijgen kunstenaars kritiek over zich heen en vaak komt die kritiek uit religieuze hoek. Het belangrijkste voorbeeld is filmmaker Theo van Gogh. Hij moest zijn kritiek op de islam met de dood bekopen.

Veel moslims hadden kritiek op de film Submission die hij met het kamerlid Ayaan Hirsi Ali (VVD) maakte. De film is een aanklacht tegen de mishandeling van moslimvrouwen. Een aantal wilde het vervolg dat Ayaan Hirsi Ali heeft aangekondigd laten verbieden.

En in 2001 werd de opera Aïsja, een voorstelling van het Onafhankelijk Toneel, afgelast nadat verongelijkte moslims de Marokkaanse hoofdrolspelers hadden bedreigd.

De opera ging over Aïsja, de 12-jarige echtgenote van de profeet Mahammed. Volgens streng gelovige moslims mag een heilige uit de koran niet worden afgebeeld. Aïsja mag daarom niet op het toneel staan.

Jerry Springer
Niet alleen moslims maken zich druk om zogenaamd beledigende kunst. Begin deze maand verzamelden honderden christelijke demonstranten zich rond het BBC-gebouw in Londen. Ze protesteerden tegen de uitzending van 'Jerry Springer-the Opera'.

De opera is een parodie op de televisieshow van Jerry Spinger. Er wordt veel in gevloekt en gescholden. In één scene maken God en de duivel ruzie en na tussenkomst van Adam, Eva, Maria en Jezus loopt die ruzie uit de hand.

In totaal lieten 45 duizend christenen de Britse televisiezender weten de uitzending beledigend te vinden. Twee topfunctionarissen van de BBC kregen persoonsbewaking.

En in december protesteerden honderden Sikhs in het Engelse Birmingham tegen de opvoering van een toneelstuk. Uiteindelijk bestormden ze het theater. In het stuk Behtzi (oneer) wordt een vrouw verkracht in een sikh-tempel.

Bescherming
Intussen gaan er stemmen op om kunst te beschermen. Het protest tegen kunst neemt zo toe, dat het een aparte status in de wet verdient. Dat vindt Inge van der Vlies, hoogleraar bestuursrecht in Amsterdam.

Kunst is iets anders dan een mening, zegt de hoogleraar in de Volkskrant. Daarom moet kunst niet langer onder de vrijheid van meningsuiting vallen. In Duitsland, Portugal, Italië en Griekenland is kunst apart opgenomen in de grondwet.