• Home >
• Nieuws >
• Cultuur & Televisie
• > Toelichting op kunst top-100 Editie 2009

Cultuur & Televisie

Toelichting op kunst top-100 Editie 2009

donderdag 7 mei 2009 12:51

Ieder voorjaar publiceert Elsevier de nieuwe editie van de top-100 van Nederlandse beeldend kunstenaars. De Kunst top-100 editie 2009 verscheen in Elsevier nummer 19 van 2009 (pag. 66 tot en met 76).

Rineke Dijkstra; Plaats 3; Olivier June 8, 2001; Aankoop Stedelijk Museum

Hier vindt u de aanvullende informatie en de methodiek waarmee de Kunst top-100 lijst wordt samengesteld.

Fondsen
Deze top-100 weegt kunstenaarsactiviteiten en –carrières volgens internationale criteria. Het is waar dat wat internationale activiteiten van Nederlandse kunstenaars betreft, de grote overheidsfondsen als de Mondriaan Stichting en het Fonds BKVB de touwtjes grotendeels in handen hebben - maar dit niet helemáál. Wij hebben een open postbus voor informatie: kunsttop100@elsevier.nl, en iedereen die op eigen initiatief een expositie in het buitenland organiseert kan ons dit laten weten.

Overigens belanden ook mét steun van die grote fondsen de meest Nederlandse kunstenaars in het buitenland in de meest voorkomende C-categorie van musea, instellingen of galeries.

Ondanks de internationale criteria, staat er toch staan er heel wat kunstenaars in de top-100 die uitsluitend een nationale carrière hebben.

Er zijn in Nederland ook beeldend kunstenaars die alleen (of vooral) verkopen en exposeren via een eigen persoonlijk netwerk, dus buiten de circuits van musea en galeries om. Die vindt u niet in de top-100. Hun werk is niet voldoende openbaar-zichtbaar, hoeveel verzamelaars ze ook mogen hebben.

Teruggetrokken
Er zijn ook kunstenaars met een ‘teruggetrokken’ carrière’, meestal met een tijdrovende ambachtelijke manier van werken. Zij brengen een groot gedeelte van hun leven in hun atelier door. Ze produceren maar weinig werk, exposeren bijvoorbeeld maar een keer in de drie jaar bij (dezelfde) galerie, en verkopen daar zo veel van die kleine productie dat ze niet nóg ergens een expositie kunnen houden. Toch bouwen zij gestaag aan een serieus oeuvre.

Dit soort kunstenaar doet er (relatief) lang over om in de top-100 terecht te komen, maar er is een groeiend aantal musea dat solo-exposities van ambachtelijk werk organiseert. En met voldoende belangstelling voor dat werk zal daarvan toch al snel al ook iets in veiling terecht komen, alleen al omdat er bij zo’n lage productie ook al snel meer vraag is dan aanbod.

Expositie
En kómt er vroeg of laat een solo-expositie in een museum, dan speelt ook het ‘onzichtbare’ deel van onze ranglijst een rol. Deze longlist, die ieder jaar groeit, telt nu meer dan 1000 kunstenaars. De plaatsen vanaf 101 zijn onzichtbaar, maar bestaan wel degelijk. Ook die kunstenaars hebben dus punten, alleen in 2009 minder dan de 695 punten van plaats 100. Maar als ‘extra punten’ telt voor iedere top-100 lijst 15% mee van het gemiddelde van het aantal punten van de afgelopen drie jaar. Als een kunstenaar op een gegeven moment toch de top-100 haalt, kunnen juist die onzichtbare plaatsen in vorige jaren, waar 15% dan van meetelt, ineens een aantal plaatsen schelen.

Marcel van Eeden, plaats 5

Gegevens
De gegevens voor de top-100 editie 2009 betreffen alleen het kalenderjaar 2008. Tentoonstellingen tellen alleen mee in het jaar waarin ze geopend werden.

De informatie voor de gegevens komen uit verschillende bronnen:

1. In toenemende mate van de kunstenaars zelf, die steeds meer begrijpen hoe informatief zo’n top-100 lijst met een helder uitgangspunt en duidelijke criteria kan zijn. Of die dit, zoals Pat Andrea het omschrijft, ‘een leuk spelletje’ beginnen te vinden.

2. Door Elsevier aangeschreven Nederlandse musea die de top-100 vragenlijst invulden; verdeeld naar internationale, nationale en regionale bekendheid, volgens een ranking door een internationaal panel over drie categorieën A, B en C. Ondanks dat deze ranking uit 2006 stamt, is er nog geen aanleiding geweest deze te veranderen.

Volgend jaar raadplegen wij een nieuw panel. Het panel van 2006 zag er zo uit:

Antoine de Galbert, kunstverzamelaar en directeur van La Maison Rouge, Parijs
Gérard A. Goodrow, ex-directeur van Art Cologne, Keulen
Friedhelm Hütte, global head art, Deutsche Bank, Berlin
Jean-Paul Engelen, senior expert post-war & contemporary art, Christie’s, London
Marc Spiegler, co-directeur Art Basel, Basel
Xavier Hufkens, directeur galerie Xavier Hufkens, Brussel
Walter Robinson, hoofdredacteur Artnet Magazine, New York

3. Door Elsevier aangeschreven binnen- en buitenlandse galeries die onze vragenlijst invulden. Dit jaar bleek dat kunstenaars steeds zelfstandiger opereren. Een groeiend aantal Nederlandse galeries blijkt minder op de hoogte van wat hun kunstenaars ondernemen.

4. Onze selectie uit het grote aantal buitenlandse kunstenaarsactiviteiten die de Stichting Internationale Culturele Activiteiten (SICA) voor 2008 registreerde. Dit volgens de eigen normen van de Elsevier top-100: alleen solo-exposities, in professionele instituten die openbaar controleerbaar zijn.

5. Verzamelsites met informatie over tentoonstellingen, zoals artfacts.net en galeries.nl.

6. Professionele veilinginformatie-sites zoals artnet.com en artprice.com.

7. Grote internationale veilinghuizen.

8. Nederlandse en buitenlandse uitgevers van kunstboeken.

Daan van Golden plaats 32, Buddha, 1971-73 ; tot 24 mei solo-expositie in MAMCO, Genève

Puntenverdeling:
-    solo-expositie in een Nederlandse galerie: 150 punten

-    solo-expositie in een Nederlands museum: A/B/C - 400/300/250 punten; voor ranking van Nederlandse musea naar categorie: zie onderaan

-    aankoop van werk door een Nederlands museum: A/B/C - 300/200/150 punten

-    representatie op een van de drie belangrijkste internationale kunstbeurzen: Art Basel, Art Basel Miami Beach, Frieze Art Londen; 325 punten per vermelding op de pagina van een galerie in de beurscatalogus; 150 punten extra voor een reproductie van werk op die pagina; 225 punten voor een representatie in een junior-afdeling van de beurs (zoals Ars Nova in Basel)

-    solo-expositie in een buitenlandse galerie:
•    categorie A, internationale top: 450 punten;
•    categorie B, met internationale bekendheid: 350 punten;
•    categorie C en D respectievelijk 250 en 150 punten.

(voor voorbeelden uit de categorieën galeries: zie onderaan)

-     solo-expositie in een buitenlands museum:

•    categorie A, internationaal top-instituut: 1000 punten;

•    categorie B, met internationale bekendheid of een nationaal museum: 500 punten;

•    categorie C, geen internationale relevantie m.b.t. kunst: 300 punten.

•    categorie D, instelling met een professioneel expositieprogramma en -ruimtes maar waarvan waarde en zichtbaarheid moeilijk te beoordelen is: 200 punten (voorbeelden uit de eerste drie categorieën musea: zie onderaan)

-    boekuitgave over het werk van een kunstenaar, of catalogus bij museumtentoonstelling: 500 punten (galerie-uitgave/eigen uitgave/kleine publicatie: 225 punten)

-     artikel over een kunstenaar in een van de vijf meest gelezen internationale vakbladen ArtReview, Artforum, The Art Newspaper, Art & Auction, Frieze: 500 punten (review-artikel: 350 punten).

-    Veilingresultaten (artnet.com en artprice.com):
•    naar aantal geveilde werken: 1 tot 10 levert 200 punten op; 10 tot 50 levert 400 punten op; meer dan 50 levert 600 punten op;

Ruud van Empel plaats 14 Souvenir #5 Kitchen; courtesy Flatland Gallery, Amsterdam, Paris

•    naar prijsklasse (alleen bij drie of meer verkochte werken), het gemiddelde van de drie hoogste verkoopprijzen: tot 10.000 dollar: 300 punten; tussen 10.000 en 50.000 dollar: 600 punten; tussen 50.000 en 100.000 dollar: 900 punten; tussen 100.000 en 500.000 dollar: 1400 punten; tussen 500.000 en 1 miljoen dollar: 1900 punten;meer dan 1 miljoen dollar: 2400 punten.

-     plaats in een internationale ranking:
•    1000 punten voor een ranking in: Capital Kunstkompass, Power 100 ArtReview, Art & Auction Power Top;
•    500 punten voor een ranking in ‘Capital top-50 nieuw talent’ en ‘ArtReview 100 Future Greats’.

-      extra: 15% van het gemiddeld per jaar behaalde aantal punten zoals verzameld in de edities van 2006, 2007 en 2008 van Elseviers longlist van Nederlandse kunstenaars.

Nederlandse musea in categorieën, volgens de waardebepaling door een internationaal panel (zie boven)

Categorieën:

•    A: internationaal top-museum van hedendaagse kunst

•    B: internationaal bekend museum

•    C: museum zonder internationale relevantie

Chris Berens plaats 54; roq la rue 2008; courtesy Galerie Jaski, Amsterdam

A
Museum Boijmans, Rotterdam
Stedelijk Museum, Amsterdam
Van Abbe Museum, Eindhoven

B
Bonnefantenmuseum, Maastricht
De Pont Stichting, Tilburg
Gemeentemuseum, Den Haag
Rijksmuseum Kröller-Müller, Otterlo

C
Arnhems Museum, Arnhem
Centraal Museum, Utrecht
Cobra Museum, Amstelveen
De Hallen, Haarlem (Frans Hals Museum)
Drents Museum, Assen
Fotomuseum, Den Haag
Fries Museum, Leeuwarden
GEM, Den Haag
Groninger Museum, Groningen
Het Domein, Sittard
Huis Marseille, Amsterdam
Museum Beelden aan Zee, Scheveningen
Museum De Paviljoens, Almere
Museum Jan van der Togt, Amstelveen
Noord-Brabants Museum, Den Bosch
Rijksmuseum Twente, Enschede
Scheringa Museum voor Realisme, Spanbroek
Stadsgalerij, Heerlen

Buitenlandse musea en kunstinstellingen, voorbeelden uit de categorieën A, B en C:

A
Caixa Forum, Barcelona
Hayward Gallery, Londen
Jeu de Paume, Parijs
Kunsthaus, Zürich
MOCA, Los Angeles
Modern Art Oxford, Oxford
Museum of Contemporary Art, Chicago
Museum of Modern Art, New York
New Museum, New York
South London Gallery, Londen
Studio Museum Harlem, New York
Tate Modern, Londen

B
Australian Center of Photography, Sydney
Berkeley Art Museum, San Fransisco
Camden Art Center, Londen
Chisenhale Gallery, Londen
Douglas Hyde Gallery, Dublin
Fotomuseum, Winterthur
Irish Museum of Art, Dublin
IVAM, Valencia
Kunst Museum, Bonn
Kunstmuseum Baden-Baden
MARTa, Herford
Miami Art Museum, Miami
Musée d’Art Contemporain, Montreal
Museum für Kunst und Gewerbe, Hamburg
Palais de Tokyo, Parijs
Palais des Beaux Arts, Brussel
Parasol, Londen

C
Bremerhafen Kunsthalle
Centre d’Art, St. Nazaire
Danubian Meulensteen Museum, Bratislava
Fotomuseum Antwerpen
Künstlerhaus Bethaniën, Berlijn
Le Plateau, Paris
Magasin 3, Stockholm
Museum Dhondt-Dhaenen, Deurle
Museum für Angewandte Kunst, Wenen
Museum Haus Löwenberg, Gengenbach
Museum Moyland, Kleve
Museum of Photography, Dayton Beach
Museum Sztuki, Lodz
Natural History Museum, Budapest
Nevada Museum of Art, Reno
OPA Guadalajara
Palazzo Comunnale, Sestri Levante
The Baltic Art Center, Visby
Triple Candle Gallery, New York
Z33, Hasselt
Lidy Jacobs Plaats 93
Buitenlandse galeries, voorbeelden uit de categorieën:

Hannah van Bart Plaats 48; Untitled 2008 ; courtesy Gallery Bob van Orsouw, Zurich

A
Andrea Rosen, New York
Frith Street Gallery, Londen
Haunch of Venison, Londen/Zürich
Hauser & Wirth, Londen/Zürich
Koynagi, Tokio
Victoria Miro, Londen
Zeno X , Antwerpen
Zwirner & Wirth, New York

B
Bob van Orsouw, Zürich
Carlier/Gebauer, Berlijn
Crousel, Parijs
Friedrich, Basel
Gimpel Fils, Londen
Giorgio Persano, Turijn
Jack Tilton, New York
Krinzinger, Wenen
M. Swajzcer, Antwerpen
Michael Hoppen, London
Nichido Contemporary Art, Tokio
Peres Projects, Los Angeles/Berlijn
Studio d’Arte, Canaviello
Tania Bonakdar, New York
Tim van Laere, Antwerpen

Lidy Jacobs Plaats 93; Sleeping Rabit 2008 courtesy Galerie Lutz, Delft

C
ABC, Boedapest
Ar/ge, Bolzano
Bismarck, Bremen
Blindarte, Napels
Borchhardt, Hamburg
C/O Gallery, Berlijn
Clint Roenisch, Toronto
Dean Project, New York
Espai Ubu, Barcelona
Fortlaan 17, Gent
Galica, Milaan
Galleria 70, Milaan
I-20, New York
L’Aquario, Rome
Laura Russo, Tokio
Lipanje Puntin, Rome
LMAK, New York
Pickled Art, Peking
Ruth Bachofner, Los Angeles
Stepczynsky, Genève
T293, Napels
Valentina Bonomo, Rome
X-ST, Istanbul
Yanagisawa, Saitama

Door Riki Simons

Reageer op dit artikel