Brussel geeft startsein voor spannend jaar

woensdag 12 januari 2005 12:54

Het wordt een belangrijk jaar voor Brussel. Gaat de Europese Grondwet er komen of niet? Dat het Europees Parlement woensdag, 12 januari, voor de grondwet zou stemmen, was geen verrassing. Interessant wordt het pas als de nationale parlementen zich gaan buigen over deze nieuwe wet.

Vandaag stemde, zoals verwacht, het Europees Parlement in met de grondwet, die in 2007 in werking moet treden. Vijfhonderd van de 732 europarlementariërs stemden voor, 137 stemden tegen en veertig onthielden zich van stemming.

De ontwerp-grondwet is op 29 oktober 2004 in Rome ondertekend door de 25 regeringsleiders van de lidstaten. Het treedt in werking als de meeste parlementen het hebben geratificeerd. Hongarije en Litouwen hebben dat al gedaan.

Sommige politieke partijen in Europa, waaronder de Nederlandse SGP en Socialistische Partij (SP), vinden dat ‘Brussel’ te veel macht grijpt als de grondwet wordt ingevoerd. Zo krijgt het Europees Parlement meer bevoegdheden en verdwijnt het halfjaarlijks voorzitterschap.

Omstreden 
Maar zij vormen een minderheid in het parlement. Daarom wordt het pas echt spannend als de nationale parlementen gaan stemmen. Negen landen waaronder Nederland, Spanje, Groot-Brittannië en Frankrijk hebben toegezegd eerst een referendum uit te schrijven zodat ook de burgers kunnen stemmen. Deze volksraadpleging maakt de komst van de Europese Grondwet onzeker.

Bindend
In Denemarken is een referendum bindend. Stemt de bevolking tegen, dan moet het parlement ook tegenstemmen. Voor Nederland, dat een referendum in mei houdt, geldt dat niet. Maar het Nederlands parlement zal geen ‘ja’ roepen als de bevolking ‘nee’ zegt.

Als meer landen dit jaar tegenstemmen, is het mogelijk dat de Europese Grondwet sneuvelt. In dat geval blijven de huidige verdragen van kracht, maar heeft de Europese Unie wel een klap te verwerken.

De vice-voorzitter van de Europese Commissie, Margot Wallstrom, is inmiddels aangesteld om namens Brussel de Grondwet te promoten.

Wat gaat er veranderen als er een Europese Grondwet komt

• Er komt een Europese minister van Buitenlandse Zaken, die zowel voor de regeringsleiders werkt als deel uitmaakt van de Europese Commissie
• Het Europees Parlement krijgt meer bevoegdheden om wetsvoorstellen te wijzigen
• De wetgevingsprocedures worden simpeler
• De Europese Commissie wordt verkleind
• De Europese Commissie mag een land op de vingers tikken als financiële afspraken, zoals het Stabiliteitspact, worden geschonden
• Lidstaten kunnen zich terugtrekken uit de Europese Unie
• Het halfjaarlijks voorzitterschap verdwijnt. Daarvoor in de plaats kiezen de regeringsleiders een voorzitter voor een periode van tweeëneenhalf jaar. Daarna kunnen ze hem vervangen door een ander of hem nog een periode laten doorwerken