Herman Brood was kind van zijn tijd

donderdag 9 november 2006 13:40

Vijf jaar na zijn dood wordt Herman Brood (1946-2001) herdacht met de biografische film Wild Romance. Maar wie was Herman Brood? Een uitgebreid portret.

Daniel Boissevain (l) kruipt in de huid van Herman Brood (r) in Wild Romance

Syp Wynia

Bewondering en afschuw oogstte hij. De junk en versierder, die Amerikaanse rock in een hogere versnelling zette, werk schilderde dat in honderden directie- en huiskamers hangt, schrik én zorg aller moeders. Herman Brood (1946-2001) als personificatie van naoorlogs Nederland. 'Ik wil in de eerste plaats in de krant komen.' Hij was een van de bekendste Nederlanders, en niet alleen omdat hij zo nu en dan op de televisie was. Hij liet zich ook in het echt bekijken.

Honderdduizenden, mogelijk miljoenen Nederlanders weten nog waar en wanneer ze hem zagen optreden in cafézaaltjes, sporthallen, feesttenten, op studentenfeesten en in de open lucht. Waar en wanneer ze hem zagen fietsen, steppen of zwartrijden. Wanneer hij waar rondhing, op een terras, in een kroeg, hotel of bordeel. Vele Nederlanders kenden hem of dachten hem te kennen. Meisjes, zeer volwassen vrouwen ook, voelden zich op raadselachtige manier tot hem aangetrokken en met honderden, mogelijk duizenden ging hij kortstondige betrekkingen aan. Nooit was een Bekende Nederlander zo aanraakbaar als Herman Brood.

Dokter Brood
Hij bediende in nog geen kwart eeuw bovendien alle leeftijdsgroepen en alle gezindten – zij het niet steeds tegelijkertijd. Toen hij eind jaren zestig piano speelde bij Cuby and the Blizzards, stond hij in Groningen en Assen ook bekend als Dokter Brood – een liefhebber van stimulerende middelen, die er later ook niet voor terug zou deinzen eigenhandig de spuit te hanteren.

Zijn tweede carrière begon Brood in 1975, al zingend en pianospelend in een reeks eendagsgroepjes. Pas toen horecaondernemer Koos van Dijk zich een jaar later over Brood ontfermde – een omarming die tot ver na Broods dood zal voortduren – kon het wat worden met zijn loopbaan. Van Dijk zorgde voor geld, apparatuur, transport, voor discipline – zij het allemaal binnen de grenzen die Brood hem toestond. Van Dijk was zakelijk directeur, maar Brood uiteindelijk zowel artistiek als algemeen directeur. Brood zorgde voor het talent en het goede nieuws, Koos voor de telefoon en de ontslagberichten. 'Samen zijn wij de Beatles,' vond Koos.

Brood werd dé hype van de late jaren zeventig. Na het eerste publiek van fijnproevers in muziekcafés en clubs kwamen de elpees Street en het zeer succesvolle Shpritsz – snelle rock-'n-roll en teksten vol geromantiseerde zelfkant, nacht, seks en drugs. Zoiets was in Nederland nog nooit vertoond.

Gidsland
Niet dat Nederland een achterlijke provincie was. Integendeel: vanaf het midden van de jaren zestig had de Nederlandse samenleving zich sneller dan enig ander land in een draaikolk van progressieve uiterlijkheden gestort. Nederland was meer dan ooit het gidsland dat de rest van de wereld wel even de weg zou wijzen in vrijheid, hulpvaardigheid en gelijke kansen. De sociale verzorgingsstaat en de ontwikkelingshulp werden opgetuigd naar een daarna nergens meer vertoond niveau.

Maar de popmuziek was in Nederland bepaald niet uitgevonden – ook al hadden George Baker, Golden Earring en Shocking Blue rond 1970 successen tot in Amerika. Brood greep in zijn muziek opmerkelijk genoeg terug op de Amerikaanse muziek van vóórdat Radio Veronica de popmuziek in Nederland introduceerde. Hij greep terug op zowel zwarte als blanke Amerikaanse sterren van jazz, rock-'n-roll en rhythm & blues, die hij al kende uit zijn jeugd in Zwolle. Hij zette die muziek in een hogere versnelling, voegde er wat eigentijds klinkende teksten aan toe, vertolkte ze met zijn weinig krachtige, neuzelige, maar wel hoogst eigen stem en in een eigenzinnige frasering, en klaar was Kees! Veel van de Brood-composities waren niet zo origineel als ze voor dat oningewijde, jonge publiek klonken. 'Beter goed gejat dan slecht bedacht,' vond de auteur zelf.

Met Herman Brood kreeg Nederland dus zijn eerste rockster – twintig jaar te laat en op het moment nota bene dat disco de kop opstak. Peter Koelewijn had het eerder geprobeerd, Rob de Nijs was toch te veel zoeteliedjeszanger, andere bands bleven eindeloos doorgaan op de brave gitaarmuziek van The Shadows, de Golden Earrings waaiden te veel met de muzikale wind mee. Een echte rockster, een Nederlandse Elvis Presley, die was er nog nooit geweest – terwijl bijvoorbeeld het anglofobe Frankrijk in Johnny Halliday wel zo’n eeuwige nationale rockster had.

Drugs en drank bij première Wild Romance (video Zoom.in)

Lees verder