De anti-establishment-prins

Met overlijden Bernhard verliest Nederland z'n vrijgevochten sixties-prins, die meer deed voor Afrika dan veel politiek-correcte ontwikkelingshulp

René van Rijckevorsel

Het is een cliché, maar daarom niet minder waar. Het overlijden van prins Bernhard markeert het einde van een tijdperk. Een tijdperk dat vele eigenschappen van de prins weerspiegelde. Zijn vrijgevochtenheid, zijn afkeer van establishment en autoriteit, zijn grenzeloze interesse in exotische culturen.

Bernhard van Lippe-Biesterfeld (1911-2004) is gestorven op een moment dat de westerse, en zeker de Europese beschaving een nieuw tijdperk binnentreedt. Een tijdperk waarin toenemende onzekerheden alleen maar beteugeld kunnen worden door minder vrijblijvendheid, meer autoriteit en grenzen die zich weer sluiten.

Bernhard was een beetje een sixties-prins. Een tattoo op de arm, armbanden van olifantenhaar naast het horloge om de pols, en op zijn oude dag zijn hippe baard. Vrijheid blijheid.

Zijn vrolijke, onconventionele gedrag maakte hem, zeker nadat hij door de Lockheed-affaire in 1976 zijn uniform in de kast had moeten hangen, een aaibare, populaire prins. In de jaren zeventig, toen de sixties pas echt gemeengoed waren geworden in Nederland, was een uniform zeker geen aanbeveling. Vele van zijn vrienden leggen er nu, na zijn dood, ook nog de nadruk op dat prins Bernhard 'geen echte militair' was.

Een levensgenieter en natuurliefhebber was de mede-oprichter van het Wereld Natuur Fonds zeker wel. Tot op het laatst. De beelden waarin hij genietend als een kind maïskolven staat te gooien naar orang-oetangs zijn onvergetelijk. Zijn inspanningen om een groot wildpark-zonder-grenzen tot stand te brengen in zuidelijk Afrika, kunnen straks van onschatbare waarde zijn voor natuur en inwoners van Zuid-Afrika, Mozambique en Zimbabwe.

Zo'n park kan meer profijt opleveren dan decennia ontwikkelingshulp - een onderwerp waarmee hij anders dan schoonzoon Claus niet zoveel op had. De vrijgevochten prins Bernhard heeft op dit front in relatieve stilte meer voor elkaar gekregen dan tal van correcte politici met hun goede bedoelingen.