Gezondheidszorg: 'Zonder pijn gaat 't niet'

woensdag 31 augustus 2005 16:04

Hans Hoogervorst (49) is beroepspoliticus. In 1998 werd de VVD’er staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, in 2002 minister van Financiën, een jaar later minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Als overtuigd dienaar van de publieke zaak wil hij het zorgstelsel grondig veranderen. De test volgt op 1 januari 2006. Dan komen alle inwoners van Nederland in één ziektekostenstelsel.

ELSEVIER Waarom is dat nodig?

Hans Hoogervorst: 'De Zorgverzekeringswet is erop gericht de concurrentie tussen de zorgverzekeraars te vergroten. Concurrentie leidt tot lagere prijzen. Dat is in het belang van de burgers: zij kunnen kiezen. Tegelijkertijd komen er sterke sociale waarborgen. Iedereen moet zich verzekeren. Verzekeraars moeten iedereen accepteren: gezond én ziek.

'Er zijn geen premieverschillen meer tussen jongeren en ouderen, want iedereen betaalt hetzelfde basisbedrag. De solidariteit tussen sterken en zwakken wordt groter. Als hele groepen van de bevolking aan hun lot worden overgelaten en de premies voor de zorg niet meer kunnen opbrengen, ontploft het systeem en krijgt de samenleving een heel wat onprettiger rekening gepresenteerd.’

ELSEVIER Een basisverzekering voor iedereen: is dit de revolutie van een liberaal?

Hans Hoogervorst: 'Ik wil even herinneren aan acht jaar geleden. Toen was ik staatssecretaris van Sociale Zaken in het tweede kabinet-Kok. Ik had van_uit het regeerakkoord de opdracht de sociale zekerheid te privatiseren. Uiteindelijk kozen we toch voor een staatsorganisatie, omdat ik ervan overtuigd was geraakt dat het niet anders kon. Als het nodig is, ben ik dus bereid bestaande plannen radicaal om te gooien.

'Toen ik in 2003 in het tweede kabinet van CDA-premier Jan Peter Balkenende minister van Volksgezondheid werd, kwam ik op een departement terecht waar allemaal plannen bestonden om het ziektekostenstelsel te hervormen. Net als bij Sociale Zaken ben ik met mijn ambtenaren om de tafel gaan zitten. Maar dit keer kwam ik erachter dat het inderdaad beter was de boel om te gooien. Ik heb me laten overtuigen, omdat het plan niet revolutionair is, maar een evolutie. Nederland wordt niet op zijn kop gezet.’

ELSEVIER Wat is er zo evolutionair aan?

Hoogervorst: 'De huidige regelingen brengen veel administratieve rompslomp met zich mee. Ze voorkomen dat er één heldere verzekeringsmarkt is. En dat terwijl de ziekenfondsen en particuliere ziektekostenverzekeraars de afgelopen tien jaar erg op elkaar zijn gaan lijken. Dit dubbele systeem belemmert concurrentie. Daarom is het beter één homogene, doorzichtige verzekeringsmarkt te schep_pen met de juiste prijsprikkels, waarbij iedereen een vaste premie betaalt.’

ELSEVIER Zijn er andere voordelen?

Hoogervorst: 'Ja. Rare inkomenseffecten verdwijnen. Nu moet de ziekenfondsverzekerde die promotie maakt en in het particuliere stelsel komt, honderden euro’s extra betalen, omdat hij voor zijn kinderen moet opdraaien. Dit soort onrechtvaardigheden halen we er in één klap uit. We houden in dit opzicht een traditionele Europese ziektekostenverzekering over met een universele dekking, acceptatieplicht en zónder risicoselectie.

'Anderzijds krijgen we een moderne uitvoeringsvorm, waarbij zorgverzekeraars met elkaar concurreren. Dat kent de rest van Europa niet. Het is misschien niet perfect, maar ik ben ervan overtuigd dat het veel beter is dan het National Health System in Groot-Brittannië of de Krankenkassen in Duitsland. Daar zijn de verschillen te groot.

'Er zijn meer redenen waarom ik de slag aandurf. De verzekeraars moeten weliswaar iedereen accepteren, maar zij worden daarvoor adequaat gecompenseerd. We scheppen een pot waarin zo’n 14 miljard euro komt te zitten. Die pot wordt gevuld door werkgevers en de staat. Daaruit putten alle verzekeraars die veel ernstig zieke, en dus dure verzekerden hebben. Zo vereffenen we de risico’s. Dit heet het risicovereveningsstelsel. De ziekenfondsen werken al jaren met zo’n systeem.’

ELSEVIER De zorg kost dit jaar bijna 50 miljard euro. Wordt het goedkoper door het nieuwe stelsel?

Hoogervorst: 'Nee. De zorg wordt zeker niet goedkoper. Door de vergrijzing en de voortschrijdende medische technologie blijven de kosten stijgen. Sinds 2002 heb ik wel bereikt dat de kostenstijging is gedaald van 7 procent naar 2 procent per jaar. Als we dat vasthouden, komen we een heel eind. Dit stelsel helpt ons de groei beperkt te houden.

'Natuurlijk zal de zorg nooit als een normale markt werken. Je hebt te maken met mensen die vaak in moeilijke situaties zitten, waarin ze geen keus hebben, niet weten of het goed is wat de dokter doet en of hij de juiste medicijnen voorschrijft. Onvergelijkbaar met de auto- of de televisiemarkt. Dus blijft een zekere regulering door de staat nodig. Dat gebeurt via een nieuwe toezichthouder: de Zorgautoriteit.

ELSEVIER Wie gaat erop vooruit?

Hoogervorst: 'Heel veel Nederlanders. In elk geval de particulier verzekerden met kinderen. Prachtig. Ook als je nu particulier verzekerd bent en straks chronisch ziek wordt, ga je erop vooruit.’

ELSEVIER En wie moet inleveren?

Hoogervorst: 'Uiteraard gaan er ook mensen op achteruit. Dat hadden we alleen kunnen voorkomen met een meevaller van 6 miljard euro. Die hebben we niet. Ziekenfondsgerechtigden gaan meer premie betalen. Dat compenseren we met een zorgtoeslag. Jonge particulier verzekerden die een lage ziektekostenpremie hebben, moeten bijbetalen. Maar ook zij worden een keer oud. Nu betalen oudere particulier verzekerden een hogere premie. In het nieu_we stelsel blijft de premie gelijk. Daarvan zullen de huidige jongeren later profiteren. Ook tweeverdieners, waarvan een van de partners een kleine baan heeft en voor een appel en een ei in het ziekenfonds zit, moeten inleveren. Terecht. Zonder pijn gaat het niet.’

ELSEVIER Kleine zelfstandigen, ouderen en chronisch zieken vrezen dat ook zij meer moeten betalen.

Hoogervorst: 'We zijn bezig iets extra’s te doen voor zelfstandigen en ouderen met een aanvullend pensioen. Voor chronisch zieken die via het ziekenfonds verzekerd zijn, verandert er niets. En als zij particulier verzekerd zijn, gaan ze er in het nieuwe stelsel op vooruit.’

ELSEVIER Blijft de premie voor het basispakket 1.100 euro per jaar? Of gaat die omhoog naar 1.300 euro, zoals sommige zorgverzekeraars beweren?

Hoogervorst: 'Nee, het wordt zeker geen 1.300 euro. De basispremie is gebaseerd op de reële zorgkosten, de administratieve kosten voor de verzekeraars en de winstverwachting, gedeeld door het aantal verzekerden. Dat is scherp gecalculeerd. Elke 25 euro waarmee de basispremie dit jaar stijgt, wordt gecompenseerd in de zorgtoeslag. Ja, die gaat dan omhoog.’

ELSEVIER Zorgverzekeraars moeten extra kosten maken voor personeel en nieuwe computers.

Hoogervorst: 'Dat zijn eenmalige kosten.’

ELSEVIER Sommige medici beweren dat u via de zorgverzekeraars aan hun inkomen wilt knabbelen.

Hoogervorst: 'Medici verdienen goed. Zij moeten niet zo zenuwachtig doen. Maar het is logisch dat zorgaanbieders – bijvoorbeeld medisch specialisten en huisartsen – nerveus zijn. Zij vrezen dat de zorgverzekeraars het voor het zeggen krijgen. Dat is niet zo, al gaan verzekeraars een gezond tegenwicht bieden aan het monopolie van de huidige zorgaanbieders. Als er straks één partij te maken krijgt met concurrentie, zijn het de zorgverzekeraars.’

ELSEVIER Zijn de verzekeraars klaar met de voorbereidingen?

Hans Hoogervorst: 'Ik heb laten inventariseren hoe ver de zorgverzekeraars zijn. De meeste zijn optimistisch. Ze gaan ervan uit dat alle burgers uiterlijk half december een aanbod voor de nieuwe basispolis hebben. Daarover kan de klant tot 1 mei beslissen. Reageert hij niet, dan blijft hij toch verzekerd bij zijn oude verzekeraar. Ik vind dat een zeer sociale regeling.’

ELSEVIER De brieven voor de zorgtoeslag gaan nu de deur uit: 6,1 miljoen huishoudens, driekwart van het totaal, krijgen een rode brief van de Belastingdienst. Hoeveel zorgtoeslag ontvangt een huishouden?

Hoogervorst: 'Een alleenstaande krijgt 420 euro per jaar, een gezin maximaal 1.200 euro. Het gaat om 8,5 miljoen Nederlanders, bijna iedereen die in het ziekenfonds zit. Dat kost de staat in elk geval 2,6 miljard euro.

'Ik ga ervan uit dat iedereen de basispremie van 1.100 euro kan opbrengen, al zullen er zeker incassoproblemen ontstaan bij sommige ziekenfondsverzekerden. Zij moeten tenslotte toch een hogere premie betalen. Maar het kostenbesef móet omhoog. Burgers dienen eraan te wennen dat de zorg niet voor niets is te krijgen.’

ELSEVIER De consument is keuzemoe. Van u moet hij in het woud van de zorg ook zijn verzekeraar kiezen.

Hoogervorst: 'Daar ben ik makkelijk in. Iedereen kan bij zijn oude verzekeraar blijven. Maar het kan lonend zijn om goed om u heen te kijken. Al is het verschil slechts een paar procent, dan is dat genoeg om de verzekeraars scherp te houden.’

ELSEVIER Hebt u voldoende uitgelegd wat er verandert?

Hoogervorst: 'Daar ben ik volop mee bezig. Doen we het niet goed, dan kunnen we in maart 2006 worden afgestraft bij de gemeenteraadsverkiezingen. Ik denk dat het wel meevalt. Een bijna militaire operatie als deze, waarbij we aan de portemonnees van alle Nederlanders tegelijk sleutelen, is uniek. Toch ben ik overtuigd van de voordelen. Heel veel mensen zullen beter af zijn.’

Door Willem Wansink