Liberalen: 'Een laffe verklaring’

donderdag 16 februari 2006 12:17

VVD-fractievoorzitter in de Tweede Kamer Jozias van Aartsen (58) is kritisch over de houding van het kabinet-Balkenende in de Deense spotprentrel. Van Aartsen is voorstander van het Turkse EU-lidmaatschap, maar dat land krijgt het volgens hem nog heel moeilijk om lid te worden als dat land niet alle westerse waarden omarmt.

Elsevier De premier zegt steeds pal te staan voor de vrijheid van meningsuiting, om die vervolgens te nuanceren. Hoe duidt u dat?

Jozias van Aartsen: 'Balkenende is een echte christen-democraat. Hij is opgevoed in een de traditie en denkrichting die bij de Vrije Universiteit overheersend is. Natuurlijk heeft een christen-democraat het moeilijk zodra religie en politiek elkaar gaan raken. Kijk ook maar naar uitlatingen van minister Donner, die ons wel eens heeft verweten een soort godsdienstoorlog in Nederland te willen beginnen. Zodra een liberaal zich hierover uit, zie je die botsing met het CDA – of althans die wrijving, dat is een betere term.’

Elsevier Balkenende heeft in de Kamer moeten toezeggen zich in de Europese Unie (EU) hard te zullen maken voor een EU die pal staat voor principiële vrijheden.

Van Aartsen: 'Maar daags na die toezegging ondertekende de buitenlandcoördinator van de EU, Javier Solana, samen met Kofi Annan van de Verenigde Naties en de secretaris-generaal van de conferentie van islamitische landen een verklaring die ik laf noem. Ik zeg tegen het kabinet: zorg er nou voor dat Solana op zijn donder krijgt. Maak in elk geval duidelijk dat het kabinet daar niet gelukkig mee is, dat die verklaring en die handtekening ons niet zinnen. Daarop volgde een oorverdovende stilte.’

Elsevier Wél reist minister Ben Bot van Buitenlandse Zaken snel af naar Saudi-Arabië en Qatar om de Deense cartoonrel met de regimes aldaar door te nemen.

Van Aartsen: 'Die reis verbaast mij, omdat er volgens mij geen dwingende reden toe was. Wij hebben met anderen gezegd: kijk nou uit dat je daar geen knieval maakt. Ik ben dus reuze benieuwd waar minister Bot mee terugkomt. Net zoals ik benieuwd ben welke activiteit het kabinet nu in de richting van Europa heeft ondernomen.’

Elsevier De premier complimenteerde Nederlandse moslims omdat ze niet opzichtig boos werden. Moeten we bevolkingsgroepen complimenteren als ze niet boos zijn?

Van Aartsen: 'Aangezien er in Nederland niets aan de hand was, was het misschien niet nodig zo heel erg op de dialoogtoer te gaan. De internationale dimensie van de spotprentenrel raakt een beetje uit beeld. Het wordt vertaald naar Nederland en dan schakelt men over op de Cohen-aanpak: de boel bij elkaar houden.’

Elsevier U bent voorstander van het EU-lidmaatschap van Turkije, een land dat beweert een scheiding van kerk en staat te kennen. De Turkse premier Erdogan noemde de Mohammed-spotprenten echter 'een aanval op onze spirituele waarden’. Hoe seculier is de Turkse staat eigenlijk?

Van Aartsen: 'Ik ben het honderd procent oneens met Erdogan. Voor de onderhandelingen vind ik dit nou een echte toetssteen. Als de Turkse premier op deze manier denkt en voelt en ons op die manier de les gaat lezen, ja dan zal het wel héél moeilijk worden voor Turkije om ooit tot de EU toe te treden. Erdogan heeft mij zelf gezegd dat hij niet bij Europa wil vanwege het geld, maar vanwege de fundamentele waarden en normen. Nou, dat neem ik dan ook letterlijk. Dat betekent dan ook álle waarden. In deze affaire zie je weer dat deze Turkse premier een fundamentalistische achtergrond heeft, vanuit zijn partij. En dat hij dan de verkeerde hoek in duikt.’

Door Syp Wynia