Muziekspelers: Aanval op de iPod

woensdag 8 maart 2006 15:20

In de jaren tachtig telde je niet mee als je zonder Sony Walkman over straat ging. De draagbare cassettespeler kwam in 1979 voor het eerst op de markt in Japan, en brak kort daarna ook door in Europa en de Verenigde Staten. Ondanks de komst van kwalitatief hoogwaardige concurrerende modellen van onder meer Panasonic en Aiwa bleef de naam 'Walkman’ lange tijd synoniem voor draagbare muziekspelers; de term werd ook gebruikt voor draagbare cassettespelers van concurrenten.

Sony speelt tegenwoordig nauwelijks meer een rol van betekenis op de markt voor draagbare muziekspelers. De opkomst van digitale muziek die via internet kan worden verspreid, heeft het bedrijf zwaar getroffen. Apple is met de talloze varianten van de iPod de baas. De geschiedenis herhaalt zich, maar nu is het Sony die ondanks kwalitatief goede producten geen greep krijgt op de markt. Dat ondanks de decennia aan ervaring die Sony heeft op het gebied van audioapparatuur, terwijl computerfabrikant Apple in deze markt een nieuwkomer is.

Sony probeert de Walkman opnieuw tot leven te wekken. Aan de spelers zelf zal dat niet liggen. Sony’s nieuwste modellen zijn meer dan bij de tijd. Zo bevat de Sony NW-A1000 een bijzonder scherm dat één geheel lijkt te vormen met het omhulsel van de muziekspeler. Dat kan omdat Sony gebruik heeft gemaakt van zogeheten OLED-schermen, een relatief nieuwe technologie. Ook wat vormgeving betreft durft Sony te experimenteren. Zo brengt het bedrijf de Walkman Bean op de markt, een walkman in de vorm van – inderdaad – een boon.

Maar al die hoogstandjes hebben Sony niet de positie van weleer teruggegeven. Hoewel exacte gegevens over marktaandelen –ontbreken, is duidelijk dat Apples iPod oppermachtig is. De diverse fabrikanten van mp3-spelers hebben er een handje van te schermen met uiteenlopende cijfers. Een onderzoek uit 2005 van het befaamde Massachusetts Institute of Technology schat dat Apple tussen de 58 en 65 procent van de markt in handen heeft. Volgens de doorgaans betrouwbare Amerikaanse website ZDNet bezat Apple in januari 2006 een marktaandeel van bijna 70 procent.

Sony laat weten geen cijfers over het eigen marktaandeel te kunnen geven. 'Maar laten we duidelijk zijn: de afgelopen jaren waren pittig voor ons,’ zegt Sony-woordvoerder Niels Broekhof. Daar heeft het bedrijf het zelf enigszins naar gemaakt. Binnen het Sony-concern zitten onderdelen elkaar nogal eens in de weg. Zo maakt het bedrijf consumentenelektronica, maar bezit het samen met het Duitse Bertelsmann ook een grote muziekmaatschappij, Sony BMG.

Die twee activiteiten gaan slecht samen. De muziekindustrie heeft immers veel te lijden gehad van internet. De komst van mp3-bestanden maakte het voor een groot publiek eenvoudig om via internet liedjes uit te wisselen. Sony BMG wil muziekpiraterij tegengaan, en zodoende werden de Walkmans die Sony maakt zwaar beveiligd tegen het gebruik van illegale muziek. Daardoor was de Walkman van Sony in het gebruik lastiger dan de draagbare muziekspelers van concurrenten, en dus verkochten ze slechter. Bij Sony’s eerste Walkman nieuwe stijl, de NW-HD1, was dat maar al te duidelijk. Het apparaat was niet in staat om mp3-bestanden af te spelen. Kopers moesten eerst hun muziekcollectie omzetten naar ATRAC3, een door Sony ontwikkeld alternatief voor mp3 dat bescherming moet bieden tegen muziekpiraterij. Het resultaat: de NW-HD1 verkocht lang niet zo goed als Sony had verwacht.

Lange tijd was Sony niet in staat de problemen onder ogen te zien. De Japanner Ken Kutaragi, geestelijk vader van de PlayStation-spelcomputer van Sony, werd in 2004 gepasseerd voor de functie van concerntopman. Kort daarvoor had Kutaragi het heikele thema van elkaar in de wielen rijdende bedrijfsdivisies hardop aan de orde durven stellen. Uiteindelijk kreeg de Amerikaan Howard Stringer de hoogste positie bij Sony.

Stringer lijkt Sony nu de goede kant op te sturen. De nieuwste Walkman-modellen kunnen prima overweg met normale mp3-bestanden. En onder Stringer heeft Sony ook succes geboekt met de W800i Walkman Phone, een telefoon met ingebouwde muziekspeler. Van dit apparaat zijn er sinds de lancering in augustus 2005 liefst 3 miljoen verkocht. Daarmee loopt Sony nog altijd fors achter op Apple, dat in boekjaar 2005 zo’n 22,5 miljoen iPods verkocht.

Toch is Stringer er niet in geslaagd alle problemen met Sony’s muziekbedrijf op te lossen. Dat werd eind 2005 duidelijk, toen bleek dat Sony BMG op sommige muziek-cd’s software had gezet die de pc’s van kopers binnendrong. Vervolgens zond deze software allerlei informatie over die pc’s terug naar Sony BMG. De affaire haalde wereldwijd de krant en veroorzaakte grote imagoschade. In Nederland kreeg Sony BMG een Big Brother Award, een prijs die wordt uitgereikt aan grote privacyschenders. Het zijn dit soort affaires die Sony zich niet kan veroorloven als het de Walkman de glorie van vroeger wil teruggeven.

Arjan Dasselaar

Door Arjan Dasselaar