'Ik spreek de taal van gewone mensen'

dinsdag 4 april 2006 09:43

Minister Rita Verdonk (50), definitief kandidaat-lijsttrekker voor de VVD, onthult haar ambities. ‘Mensen moeten weer blij worden als ze naar hun loonstrookje kijken'

Eric Vrijsen

'Voor alle duidelijkheid: ik doe het,’ zegt Rita Verdonk (50). Het is zondagmorgen. ‘Ik heb er met familie, vrienden en partijgenoten over gesproken. Ik zeg nu luid en duidelijk: Ja, let's go.'

De aankondiging vorige week dat zij overwoog zich kandidaat te stellen, had in de VVD het effect van iemand die pardoes het licht ontstak in een kippenhok.

ELSEVIER Heeft u genoten van het verrassingseffect?

Rita Verdonk: ‘Het is altijd leuk om mensen te verrassen. Het was inderdaad een donderslag bij heldere hemel voor veel mensen in de top van de partij. Da’s leuk. Het leven zit vol verrassingen!’

ELSEVIER Mark Rutte heeft zich in nauw overleg met mensen uit de top van de partij kandidaat gesteld. Bent u uitdrukkelijk niet de kandidaat van het VVD-establishment?

Verdonk: ‘Ik ben over de streep getrokken door gewone partijleden. Niet door de inner circle. Mensen begonnen zo sterk een beroep op me te doen dat ik er verlegen van werd. Dan gaat de energie borrelen. Er zijn twee beslissende momenten geweest. Het eerste was een bijeenkomst van vijftien mensen die tot mijn goede vrienden behoren en die lid zijn van de VVD. Ze reageerden zó enthousiast dat ik echt voelde dat ik het moest doen. Vervolgens waren er mensen die tegen me zeiden: "Jij kunt van de VVD weer de grootste partij maken".'

ELSEVIER: Wat wordt het geluid dat u gaat vertolken in de race tegen Rutte en later in de strijd tegen andere partijen?

Verdonk: 'Ik wil van Nederland weer een ondernemend land maken. Minder bureaucratische regels. Meer eigen verantwoordelijkheid. Het einde van de betutteling door de overheid. Ik wil dat mensen weer plezier hebben als ze naar hun loonstrookje kijken.'

ELSEVIER De belasting gaat dus flink omlaag. Met hoeveel procent?

Verdonk: ‘Er zijn allerlei mogelijkheden. De exacte aanpak en het percentage zal ik later bekendmaken, maar mensen weten wat ze aan mij hebben. Ze kennen mij van het strenge immigratiebeleid. Ik ben ervan overtuigd dat we daarmee moeten doorgaan. Tegelijkertijd wil ik meer buitenlanders hier toelaten die echt iets kunnen bijdragen aan de Nederlandse economie. We zullen natuurlijk nooit terugkeren naar de situatie van de jaren zeventig en tachtig toen het migratiebeleid eruit bestond geen enkele regel te handhaven. Ik wil eisen stellen aan migranten, en die eisen handhaven. Mijn tweede punt is de zorg voor mensen die het nodig hebben. De VVD is te vaak neergezet als een partij uitsluitend voor de rijken, maar we zijn er ook om goede voorzieningen voor de ouderen te regelen. Ik ben ook voor ondersteuning van mensen die hun kinderen moeten opvoeden.’

ELSEVIER Daar is iedereen het mee eens. Wat is het verschil met Mark Rutte?

Verdonk: 'Dat is m’n derde punt: afspraak is afspraak. Wat ik in gang zet, wil ik ook waarmaken. Het Nederlandse bed moet worden opgeschud. Maar ik blijf binnen de liberale kaders. Ik ga artikel 1 uit de Grondwet, het anti-discriminatieartikel, niet veranderen. Ik hoor overigens juist van allochtonen dat het beleid in Nederland wel wat harder kan.'

ELSEVIER Waar legt u het accent? De immigratie beperken om de verzorgingsstaat betaalbaar te houden of de verzorgingsstaat versoberen omdat die door de immigratie onbetaalbaar is geworden?

Verdonk: 'Het is niet zo zwart-wit. We moeten kijken welke mensen we in de toekomst nodig hebben. Maar niet iedereen hoeft vervolgens permanent hier te blijven. Tegelijkertijd wil ik de verzorgingsstaat kritisch tegen het licht houden. In elk geval moeten mensen die het land binnenkomen aan het werk. Niet meteen een sociale uitkering. Moeiteloos zomaar blijven rondhangen, is voorbij. Ik zit nu enkele jaren op het ministerie van Vreemdelingenzaken en ik kan u verzekeren: er valt nog heel wat te verbeteren. Als mensen echt jarenlang hun steentje bijdragen aan onze samenleving, mogen ze blijven. Maar natuurlijk wel inburgeren. Onze waarden en normen aanvaarden. Onze taal leren. Op dat punt valt er nog heel wat te doen.’

ELSEVIER Mark Rutte zegt nu steeds dat hij op uw lijn zit. Wordt de VVD-race straks louter een beautycontest?

Verdonk: ‘Het verschil zit in de politieke stijl. Ik ben iemand van: wat je belooft, moet je doen. Mark Rutte, Jelleke Veenendaal en ik gaan de campagne in en ieder van ons zal proberen de VVD-leden te overtuigen. Fantastisch! Maar verschillen kunnen er ook zijn qua inhoud. Ik weet niet of wij het op alle punten helemaal eens zijn. De VVD moet een debatpartij zijn. Ik hoor nu mensen die waarschuwen voor een scheuring in de partij. Wat een onzin! Een flink debat, dat kan de VVD aan hoor.’

ELSEVIER Staat het begrip rechts tegenwoordig voor durven en doorbijten?

Verdonk: ‘Zo zou ik het niet willen noemen. Maar wel: Nederland heeft leiders nodig die staan voor wat ze zeggen. Ik krijg ontzettend veel mailtjes van mensen die mij bedanken: eindelijk iemand die consequenties verbindt aan wat ze belooft. Die mensen zijn daarover verbaasd. Dat is toch raar! Mensen zouden van politici mogen verwachten dat die doen wat ze beloven. Ik heb de afgelopen jaren de nodige stormen moeten trotseren. En ik ben voor mijn plannen blijven staan. Ik denk dat mensen mij daarom waarderen.'

ELSEVIER Rutte streeft naar 30 tot 35 zetels. Hoe hoog is uw ambitie?

Verdonk: ‘Laten we maar beginnen te werken aan een VVD die net zo groot is als onder Bolkestein.’

ELSEVIER Dat waren er 38. Bij de gemeenteraadsverkiezingen hielpen de allochtone kiezers de PvdA aan de overwinning. Was dat voor u een motivatie om u kandidaat te stellen?

Verdonk: ‘Als ik kijk naar de cijfers, dan is het beeld van de beslissende invloed van de allochtone kiezers nogal overtrokken. Ik juich het overigens toe dat mensen uit hun huis komen, de politiek volgen en stemmen. Misschien denken sommige allochtonen ook wel: O jee, daar komt Rita, die mij allerlei verplichtingen oplegt, laat mij maar gauw op de PvdA stemmen, want daarvan hoef ik niks te doen. Maar ik roep iedereen op om de politiek te volgen en te gaan stemmen.’

ELSEVIER De mensen die een beroep op u deden, zagen u misschien wel als het autochtone antwoord op de ‘Partij van de Allochtonen’?

Verdonk: ‘Die signalen kreeg ik niet. Ze zeiden eerder dat ze zo waardeerden dat ik de taal van gewone mensen spreek. In Den Haag wordt me nu nagedragen dat ik nog maar kort in de politiek zit. Drie jaar op het Binnenhof en dan al kandidaat-lijsttrekker. Alsof dat een schande is! Ik zie het juist als een voordeel. Ik kom als een nieuwkomer met een fris geluid de verkiezingsrace in, maar heb een brede ervaring en een achtergrond in het bedrijfsleven. Ik spreek de taal van de mensen.’

ELSEVIER Anders dan Rutte kunt u geen zitting nemen in de Kamer omdat u in 2003 niet op de lijst stond. U mist daardoor de kamerdebatten met PvdA-leider Wouter Bos en CDA-premier Balkenende. Kunt u zich toch voldoende manifesteren?

Verdonk: ‘Ja hoor. Ik ben minister voor vier jaar. Ik ga dat voltooien. Het betekent wel dat ik de komende tijd twee banen heb! Ik ga diep ademhalen en de functie van minister uitoefenen plus een campagne voeren.’

ELSEVIER Zet u daarmee het kabinet onder spanning? Stel dat u een voorstel lanceert dat strijdig is met het beleid van een van de CDA-bewindslieden. Krijgt de VVD dan niet weer het verwijt de stekker uit het kabinet te trekken?

Verdonk: ‘Nee, Kok en Lubbers hebben dat ook gedaan. Ik heb toen nooit gehoord dat zoiets onmogelijk is. Balkenende doet het nu ook.’

ELSEVIER Wilt u de grootste worden? Ziet u zichzelf als premier?

Verdonk: ‘Laten we daar niet op vooruitlopen. We gaan eerst een fikse winst boeken voor de VVD. Uit de eerste peiling blijkt dat alleen al mijn overweging om VVD-leider te worden de partij aan zeven zetels helpt. Dat is natuurlijk super.’

ELSEVIER De krachtmeting met Rutte wordt ook gevoerd via de partijprominenten die steun uitspreken voor een van de kandidaten. Binnenskamers hebben Frits Bolkestein, Ayaan Hirsi Ali en Neelie Kroes u hun steun aangeboden.

Verdonk: ‘We zullen zien hoe dit loopt. In de VVD hebben sommigen groot aanzien omdat zij in het verleden hun sporen hebben verdiend. Ik vind het nu nog te vroeg om daarop te reageren.’

ELSEVIER Het electorale gevaar voor de VVD komt ook van rechts. Kunt u de versnippering ter rechterzijde bestrijden door mensen als Joost Eerdmans en Marco Pastors een plaatsje aan te bieden op de lijst?

Verdonk: ‘De partij gaat over de kandidatenlijst, maar wat mij betreft: iedereen is welkom.’

ELSEVIER Geert Wilders?

Verdonk aarzelt. Overduidelijk denkt ze niet dat Wilders terug kan naar de VVD. Ze zegt: ‘We moeten gewoon kijken wat we kunnen bereiken. Dat geldt voor rechts en voor links. Ik ben als een manager de politiek ingegaan. Ik kom met een helder verhaal. Daar zoek ik draagvlak voor. Vervolgens neem ik een beslissing en bepaal ik het kritische pad. Iedereen die mij daarmee wil helpen, is welkom.’

De kandidaat gaat staan, spreidt haar handen en roept: ‘Kies mij!’ Vervolgens gaat ze weer zitten: ‘Het gaat me al aardig af, hè?’