Syp Wynia

dinsdag 15 mei 2007 14:14

Achtereenvolgende Franse politici hebben een beetje een hekel aan de Amerikanen, die hen zowel in de Eerste als de Tweede Wereldoorlog te hulp moesten schieten. Goed, een beetje dankbaar waren ze wel, maar die afhankelijkheid van de Amerikanen zinde hun niet. Dus hield Frankrijk eerst de Amerikagezinde Britten uit wat nu de Europese Unie heet, begonnen ze aan een eigen kernmacht om niet op de Amerikanen te hoeven leunen en stapten ze feitelijk uit de door de Amerikanen geleide NAVO. Een beetje heulen met de Russen hoorde er ook vaak bij.

Het zinde de Fransen ook helemaal niet dat de Amerikanen tijdens de Kosovo-luchtacties in 1999 het Amerikaanse gps-satellietsysteem gedeeltelijk uitschakelden. Gps is een systeem van het Amerikaanse ministerie van Defensie, het Pentagon. President Bill Clinton gaf het in 1994 wereldwijd vrij, gratis en voor niets, voor wie er bijvoorbeeld zijn TomTom-systeem in de auto op wil aansluiten. 'Kosovo' maakte duidelijk dat de Amerikanen de rest van de wereld ook weer konden loskoppelen van hun succesvolle cadeautje aan de wereld.

Nu zien de Fransen de Europese integratie graag als een methode om zich groter voor te doen dan ze alleen zijn, en zo kwam er een Frans plan om een eigen Europees gps-systeem op te zetten. Officieel werden economische redenen opgegeven, maar de militaire onafhankelijkheid van de Verenigde Staten speelde ook zeker een rol. Het paste in de Franse plannen voor een Europees militair alternatief voor de NAVO en in het idee dat Europa qua kennis moest wedijveren met de Verenigde Staten.

Frankrijk kreeg Zuid-Europese medestanders, de Europese Commissie in Brussel reageerde uiteraard enthousiast en zo begon een jarenlange lobby om miljarden euro's te steken in het Europese alternatief – Galileo geheten – dat Europa zelfstandig zou maken op het terrein van satellietpositionering, voor hoogwaardige kennisontwikkeling en veel banen zou zorgen en bovendien veel beter zou zijn dan het gps-systeem van het Pentagon.

Het duurde een paar jaar om Duitsland, het Verenigd Koninkrijk en vooral ook Nederland – en dan met name minister Gerrit Zalm (VVD) van Financiën – om te krijgen. Op de achtergrond lobbyden de Amerikanen natuurlijk tegen Galileo, want ze zagen zowel om economische als om militaire redenen niet graag een bedreiging van hun gps-monopolie.

Mede om de Duitsers, de Britten en de Nederlanders te plezieren, suggereerden Parijs en Brussel dat er alleen in het begin wat Europees geld (1 miljard euro) nodig was om het project van 3,5 miljard euro op de been te krijgen. De rest zou van het Europese bedrijfsleven komen, want dat zou met het superieure Galileo miljarden euro's kunnen verdienen.

En waar zijn we nu? Van de dertig Galileo-satellieten cirkelt er sinds anderhalf jaar eentje zielig rond, de tweede had al de lucht in moeten zijn maar kreeg kortsluiting, de invoering is vertraagd van 2008 naar 2012. Dat wordt natuurlijk – als het er al van komt – nog jaren later. Er is geen burger of bedrijf dat serieus van plan is te zijner tijd forse bedragen neer te tellen voor het gebruik van Galileo en dus hebben de deelnemende bedrijven geen zin meer om er geld in te steken. Sterker: ze willen juist geld hebben.

Tot overmaat van ramp ruziën de EU-landen over wie wat mag doen en wie er de baas mag zijn. Om het allemaal nog erger te maken, gunde de Europese Commissie – die normaliter her en der miljoenenboetes geeft aan konkelende bedrijven – de opdracht aan een monopolistisch consortium waarin nagenoeg de hele Europese ruimtevaartindustrie is opgenomen. Binnen dat consortium ruziën ze elkaar de tent uit, maar over één ding zijn ze het eens: niet zij, maar de Europese belastingbetaler moet maar voor dit prestigeproject opdraaien.

Daar staan we dan, met dit technologische project, het grootste dat de Europese integratie ooit heeft opgeleverd. Terwijl de Amerikanen hun gratis gps voortdurend perfectioneren en de Russen en de Chinezen bezig zijn eigen systemen te maken, mislukt het Europese project dat alle anderen zou verslaan.

Dat komt ervan, als je doet alsof Europa één superstaat met één duidelijk politiek doel is. Europa lijkt uiteindelijk toch meer op een kruiwagen met kikkers die allemaal een andere kant op willen. Het zou bijna grappig zijn. Ware het niet dat de rekening voor dat misverstand, miljarden euro's extra aan Europees geld, weer bij u en mij wordt neergelegd.

Door Syp Wynia