Klimaat: De Elfstedentocht komt!

woensdag 26 september 2007 19:16

Haal die schaatsen maar uit het vet. Volgens deBritse weersvoorspeller Piers Corbyn is de kans behoorlijk groot dat er deze winter in Nederlandkanwordengeschaatst. Corbyn voorspelt minstens één stevige vorstmaand.

Pardon? Een weersvoorspeller die meer dan een week vooruitkijkt? Corbyn is dan ook geen normale weersvoorspeller zoals ze bij de meteorologische instituten werken. Daar worden immers geen voorspellingen gepubliceerd die verder reiken dan een week. Nederlands meest geciteerde meteoroloog, Henk Tennekes,ex-onderzoeksdirecteur van het KNMI, heeft weleens gesteld dat het op basis van de chaostheorie zelfs fysisch onmogelijk is om verder vooruit te kijken dan een dag of tien. Dan gaan onvoorspelbare kleine zaken een grote rol spelen en kan het fladderen van een vlinder in Rio de Janeiro bijvoorbeeld een tyfoon in Taipeiveroorzaken.

Corbyn is dan ook geen meteoroloog. Hij is opgeleid als astrofysicus en meent dat de zon het klimaat op aarde bepaalt. Op basis daarvan maakt hij met zijn bureau Weather Action(The Long Range Forecasters)langetermijnweersvoorspellingen.Een maandofzelfs een jaar vooruit,daardraait Corbyn zijn hand nietvoorom.

Hij claimt bovendien een hoger succespercentage dan de KNMI's van deze wereld. '75Procent, zo is door onafhankelijk onderzoek bewezen. Niet zelden zit ik volgens mijn klanten zelfs in de buurt van de85procent.' Feit is dat hij af en toe opmerkelijk juiste voorspellingen doet. De nattigheid die Groot-Brittannië in juli teisterde, was door Corbyn voorspeld,zo kan dit weekblad bevestigen(de redactie ontvangtde voorspellingen van deBrit).De opvallend warme aprilmaand zag Corbyn overigens niet aankomen.

Geheimzinnig
Corbyn doet ietwat geheimzinnig over zijn aanpak. 'Vindt u het gek? Daarmee verdien ik mijn geld.' Zo'n tien jaar geleden heeft hij de methode in een kluis gedeponeerd toen zijn bedrijfje naar de Britse beurs ging. Ook kondigt hijdrie wetenschappelijke artikelen aan, waarin hij een tip van de sluier zal oplichten.

Gezeten in een Londens koffiehuis haalt de Brit een enorm vel vol rode en blauwe stippen tevoorschijn waarop zijn lange-termijnvoorspellingen staan genoteerd. Hij vertelt dat hijdiebaseert op twee cycli, die allebei met de magnetische activiteit van de zon te maken hebben.De zon heeft een nog niethelemaaldoorgronde22-jarige schommeling. Om de elf jaar wisselen de magnetische noordpoolen zuidpool stuivertje: na 22 jaar is de noordpool weer gewoondenoordpoolgeworden.

De ene cyclus is anders dan de andere. Er zijn zelfs perioden dat er nauwelijks cycli zijn, zoalsgedurende de zestiende en zeventiende eeuw,de zogeheten Kleine IJstijd.Ook binnen één cyclus verandert het gedrag van de zon. De hoeveelheid zonlicht die de aarde bereikt, varieert weliswaar weinig (ongeveer0,1procent),maar de zon straalt veel meer uit dan alleen zonlicht. Bijvoorbeeld de zogeheten zonnewind (een stroom van geladen atoomdeeltjes) en grote magnetische 'vlammen', die soms wel het hele zonnestelsel bestrijken.

Vanaf de aarde is de11-en22-jarige cyclus enigszins te volgen met behulp van de zogeheten zonnevlekken: koele, donkere plekken op de zon die vreemd genoeg een beeld geven van de zonne-activiteit. Het vreemdeisdat naarmate de zon meer van die koele plekken vertoont,dezeactieveris.InCorbyns systeem heeft de zonnecyclus een dubbele invloed op het aardse klimaat, via de zonnewind en via stratosferische windpatronen op aarde. Die twee schommelingen combineert Corbyn en op basis daarvan doet hij zijn langetermijnvoorspellingen.

De essentie ervan is dat het weer zichzelf herhaalt. 'In mijn systeem zitten 154 weerpatronen die om de zoveel tijd terugkeren.' Corbyn zag dit jaar bijvoorbeeld dezelfde natte zomer als in 1875 en legt dan ogenblikkelijk een verband: 2007 min 1875 is 132,ofwel12maal 11. Op dezelfde manier verwacht hij dat de komende winter zal lijken op die van22jaar (2maal11)geleden: die van 1986.

Broeikaseffect
De 60-jarigeCorbyn isvanhet excentrieke type waarinGroot-Brittanniëgrossiert. Maar zelfs voordat landis hij opmerkelijk,want de krant The Independent omschreef hemeensals een mad scientist , gekke geleerde.Lang, mager enzowelletterlijkals figuurlijk een warhoofd.

Met een fascinerende achtergrond. Hij was ooiteenmarxistische studentenleider en voerde in de jaren zeventig een groep van 200 krakers in West-Londen aan. Zijn broer Jeremy zit voor de linkervleugel van Labour in deBritse Tweede Kamer. DenaamCorbynklinkt in de verte Nederlands,maar komt uitFrankrijk:'Ik stam geloof ik af van een gevluchtehugenotenfamilie.'Corbyn is oprichter, directeur en momenteel de enige werknemer van Weather Action, dat weersvoorspellingen levert aan zo'n honderd bedrijven in het Verenigd Koninkrijk.Overigensloopterin andere Europese landeneen proef: via de websitelowefo.com kunnen tijdelijk gratisdertigdagenvoorspellingenwordenverkregen.

Het bedrijf is een paar jaar op de beurs geweest en telde toen een stuk of tien werknemers,maar dat liep fout. 'Ons geld raaktesnel op. De man die de beursintroductiebegeleidde,heeft er een sportauto aan overgehouden. Ikzelf niks.' Dat heeft hij ook niet nodig. Corbyn is vegetariër en leeft uiterst sober. 'Luxe zegt me weinig.'Corbynis ook een zogeheten broeikasscepticus. Hij gelooft dat de invloed van de zon op het aardse klimaat veel groter is dan van de mensvia het verstoken van fossiele brandstoffen (het zogeheten versterkte broeikaseffect).Volgens hem heeft CO2 vrijwel geen invloed op het klimaat en de zonnecycli des te meer.Tot nu toe is er echter geen algemeen geaccepteerd mechanisme waarlangsde zonneactiviteit het weer op aarde zou kunnen beïnvloeden. De Deense natuurkundige Henrik Svensmark heeft een jaar of tien geleden gesuggereerd dat de zonnecycli invloed hebben op de kosmische straling die de aardse atmosfeer penetreert en dat die variaties in kosmische straling vervolgens invloed zouden hebben op de hoeveelheid wolken.

Corbyn heeft daar weer een andere kijk op. Hij denkt dat de zon het aardse klimaat stuurt via de zonnewind. 'Die kosmische straling is weliswaar sterk,maar als je gaat rekenen, zit er in de zonnewind duizendmaal zoveel energie als in de kosmische straling.'Dekomende paar jaar worden cruciaal in het klimaatdebat. De huidige zonnecyclus, nummer 23, was namelijk minder krachtig dan de vorige. Amerikaanse zonnefysici als Ken Schatten hebben bovendien voorspeld dat de volgende cyclus, nummer 24, waarschijnlijk nog zwakker wordt.

Schaatsen
Als dat inderdaad klopt,moet binnen enkele jaren duidelijk worden wie er nu gelijk heeft in het debat. Als de gemiddelde temperatuur op aardedaalt,blijken de zogeheten broeikassceptici gelijkte hebben en moeten de meeste meteorologen, klimatologen en politici-zoalsAl Gore-die zich achter het broeikasstandpunt hebben geschaardmet de billen bloot.

Omgekeerd,als de gemiddelde temperatuur op aarde de komende jaren blijft stijgen,is het onmiskenbaar dat de mens via het opstoken van fossiele brandstoffen meer effect heeft op het klimaat dande variaties in zonne-activiteit. Dan zullen de meeste sceptici hun ongelijk moeten bekennen en diverse van hen (in Nederland bijvoorbeeld de bioloog Bas van Geel en de geoloog Salle Kroonenberg) hebbenal aangekondigddat te zullen doen, mochten ze geen gelijk hebben.Hetzelfde geldt voorCorbyn. 'Ja,natuurlijk, als de temperatuur op aarde blijft stijgen terwijl de activiteit van de zon afneemt,heb ik ongelijk. Dat zal ik dan ook in het openbaar toegeven. Maar maakt u zich geen zorgen, dat zie ik niet gebeuren!'

Wat dat betreft vormt de komende winter een interessante test. Er is in Nederland een redelijk goed verband tussen het tijdstip waarop een Elfstedentocht wordtgereden en de dieptepunten in de zonnecycli,zoals de illustratie bij dit artikel aangeeft(zie 'Winter 2008 wordt koud'opdezepagina's). De laatste vier tochtenbevonden zichin elk gevalvrijwel exact in het minimum van een cyclus.Volgens de Amerikaanse ruimtevaart­organisatie Nasa valt het komende zonneminimum vermoedelijk in januari 2008. Dat betekent dat wanneerCorbyn en de zijnen gelijk hebben, de kans groot is dat er de komende winter en wellicht ook de winter erna geschaatst kan worden in Nederland.

Van dat krakende, dikke, blauwzwarte ijs, Jan en alleman op de sloten, plassen en meren,eindelijk verbroedering,alom koek en zopie, die ijskoude wind op je verhitte wangen, heerlijk!

Door Simon Rozendaal