Syp Wynia

donderdag 27 december 2007 16:19

Nog niet zo lang geleden was het een overzichtelijke aangelegenheid om Nederland via Schiphol uit te vliegen. Inchecken, tochtje naar de paspoortbalie, hooguit een paar minuten wachten, alle tijd voor Buy before you Fly en dan in alle rust aan boord.

Die dagen zijn voorbij. Voor de balies van de Koninklijke Marechaussee staat tegenwoordig een eindeloze kluwen mensen te duwen, stiekem voor te dringen, nerveus te zijn over het op tijd komen. Ik hoorde onlangs een Duitser in die massa door zijn mobiele telefoon doelbewust luidruchtig zijn beklag doen over de derde wereld-toestanden die hij op Nederlands nationale luchthaven aantrof. Dit was eens maar nooit weer, zo'n uitwijk naar Schiphol. Plaatsvervangende schaamte.

De ergernis is des te groter, als na een half uur of langer duidelijk wordt dat het eindeloze gewacht in elk geval gedeeltelijk had kunnen worden voorkomen als er meer balies waren geopend. Waar supermarkten bij drukte ernaar streven alle kassa's open te gooien, laat de Koninklijke Marechaussee ook bij topdrukte op Schiphol de beschikbare baliecapaciteit onbenut. Je vraagt je in gemoede af wat de verantwoordelijke ministers van Defensie, Justitie en Verkeer en Waterstaat bezielt om Schiphol, deze steeds zo bewierookte Mainport, systematisch in de soep te laten lopen door onvoldoende personeel in te zetten voor de uitgaande paspoortcontrole.

De ergernis bereikte in het voorjaar al de Tweede Kamer. Eerst deden de dienstdoende ministers er niet minder dan zes weken over om überhaupt met een antwoord te komen. Uit hun reactie bleek vervolgens dat in lijn met sinds 2002 bestaande afspraken 95 procent van alle vertrekkende passagiers maximaal 6 minuten mag wachten en dat die norm in 2005 met 82 procent al niet werd gehaald. De eerste ervaringen van 2007 waren volgens de ministers nog niet bekend, maar als er niet is gesjoemeld met de feiten kan ik nu al melden dat de jongste bevindingen dramatisch moeten zijn.

En wat is dan de reden? De betrokken ministers spreken van 'personele onderbezetting' op de afdeling Schiphol van de marechaussee. Die zou het gevolg zijn van de voortdurende groei van het aantal passagiers op de luchthaven - wat al een verbijsterend excuus is, omdat die groei al jaren bestaat en geen plotseling optredend natuurverschijnsel is waarvoor de leiding van de marechaussee of de verantwoordelijke minister zich plotseling geplaatst ziet. Of zou het komen doordat ministers zelf nooit last hebben van dit soort oponthoud omdat zij zelf allerlei privileges genieten op de luchthaven?

Zo wordt Schiphol, lange tijd een parel in de kroon onder de internationale luchthavens, door het falen van de overheid in hoog tempo teruggeworpen. Helaas blijft het niet bij het geklungel met de bezetting van de paspoortbalies. Met de Europese antiterreurmaatregelen, zoals het niet mogen meenemen van vloeibare spullen, is Schiphol als ik het goed begrijp ook al roomser dan de paus. En veiligheidsexperts klagen, zo komt het mij voor, terecht over de achterlijke gedachten die ten grondslag liggen aan 100-procentscontroles, uit kennelijke angst om te discrimineren of anderzijds onderscheid te maken. Hoewel er allerlei slimme methodes zijn om risicopersonen te determineren en die extra onder de loep te nemen, moeten onschuldige Hollandse omaatjes bij voorbaat al net zo intensief worden doorgelicht als lieden die qua antecedenten echt voor controle in aanmerking komen.

Zo wordt Schiphol, dat door achtereenvolgende kabinetten samen met de haven van Rotterdam tot de economische motoren van het land werd gerekend, door klein denkende lieden te grabbel gegooid. Daar komt dan de jongste passagier-pestende maatregel bij. Per 1 juli moet iedereen - ook op de regionale luchthavens, overigens - die meer dan 2.500 kilometer ver vliegt 45 euro extra in de kas van Wouter Bos storten. Logisch gevolg: passagiers èn vliegmaatschappijen wijken uit naar Duitsland en België, waar ze een dergelijke extra heffing niet kennen. Hoe snel kun je de kip met gouden eieren slachten?

Enig voordeel van het uitwijkgedrag door de vliegtaks is dat de voor de marechaussee verantwoordelijke Defensieminister Eimert van Middelkoop (ChristenUnie) - de man die Uruzgan van de Taliban moet redden, maar niet in staat is Schiphol voldoende te bemannen - van zijn capaciteitsprobleem wordt verlost. En wel doordat de passagiersgroei door toedoen van de overheid voor het eerst sinds mensenheugenis stokt.

Door Syp Wynia