Syp Wynia

woensdag 7 mei 2008 15:05

Wij Nederlanders zijn verzekerd tegen werkloosheid, tegen arbeidsongeschiktheid en voor de kosten van inkomensverlies bij ziekte. We zijn verzekerd voor het maken van kosten voor het hebben van kinderen. We zijn verzekerd voor het onderbrengen van de kinderen in de crèche en, voor zo lang het duurt, bij de buren of bij oma of opa. We zijn zowel via de belastingen als via het pensioenfonds van de werkgever verzekerd van een inkomen vanaf 65 jaar. Oudere werknemers zijn ook nog, voor zo lang het duurt, verzekerd van een inkomen onder 65 jaar. Menige werknemer is daarbij via zijn werkgever verzekerd tegen verlies, diefstal en andere onvoorziene kosten onderweg. Dat zijn allemaal verzekeringen waaraan je automatisch of verplicht meedoet. Je betaalt er direct of indirect voor, via belastingen, premies of verplichte pensioenpremies.

Daar blijft het niet bij. Voor de ziektekosten ben je niet automatisch, maar wel verplicht verzekerd sinds de zorgverzekeringswet per 1 januari 2006 werd ingevoerd. Dat is een wat rare verzekering, omdat het een solidaire verzekering is. Dit betekent dat je niet je eigen risico verzekert, maar dat je meer betaalt naarmate je inkomen hoger is. De autoverzekeringen, daar ontkom je ook niet aan, omdat die verplicht zijn. Dat geldt eveneens voor de verzekering voor het risico dat je een ander onbedoeld wat aandoet of anderszins schade berokkent.

De overheid dwingt ons dus, linksom of rechtsom, om ons te verzekeren van de wieg tot het graf. Daar betalen we fors voor. Een blik op het loonstrookje en de bankafschriften kan verhelderend werken. Tientallen procenten van ons inkomen gaan op aan collectieve verzekeringen. Daarnaast zijn we verplicht verzekerd voor zaken waarvan de overheid vindt dat we ons ervoor moeten verzekeren.

We zijn via de overheid zelfs verzekerd voor onverzekerbare risico's, waartoe men gek genoeg ook de aanschaf van een rollator, de aanleg van een steun in het toilet en een zwangerschapsonderbreking rekent. Iedereen betaalt daaraan mee en iedereen kan eruit putten. Dat verklaart tevens dat deze AWBZ, de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten, zo'n gigantisch 'succes' is. De AWBZ kost de samenleving zo'n 25 miljard euro per jaar en er komt elk jaar wel een miljard of meer bij. De totale kosten van alles waarvoor we als Nederlanders verplicht verzekerd zijn, lopen ruw geschat op tot zo'n 200 miljard euro per jaar. Dit is eenderde van wat er in Nederland in totaal per jaar wordt omgezet.

Maar daar laten we het niet bij. De meeste Nederlanders verzekeren zich niet alleen omdat het moet, maar ook omdat ze daar zelf voor kiezen. We verzekeren ons niet alleen tegen de kosten van brand en inbraak, maar ook voor kosten waar we tegenaan kunnen lopen als we het land uitgaan. Daarnaast verzekert menigeen zich tegen de kosten van overlijden, begraven of cremeren. Er zijn ook heel wat mensen die zich verzekeren tegen de kosten van diefstal van het mobieltje of de computer en de kosten van een juridische procedure. Menigeen heeft een levensverzekering. Vaak is nog dubbelop verzekerd ook, want de gewone zorgverzekering dekt doorgaans ook de kosten in het (Europese) buitenland en de vakbond kan ook de rechtsbijstand hebben afgedekt.

Ik heb het vermoeden dat Nederland het meest doldriest verzekerde land ter wereld is. Dat zou allemaal tot daaraan toe zijn als het ergens toe diende en uitsluitend voordelen kende. Zo is het natuurlijk niet. Als je al die premies en belastingen waarmee je verzekerd bent niet zou uitgeven, zou je een aardige buffer hebben om - zonder de verzekeringskosten te betalen - zelf je risico's af te dekken. Voor alles wat je uit die buffer kunt betalen, zou je je eigenlijk beter niet kunnen verzekeren, al was het maar omdat verzekeren de noodzakelijke uitgaven in feite verhoogt.

Al dat verzekerd zijn roept bovendien onaangenaam gedrag op. Verzekeraars, zo wordt nu gaandeweg wel duidelijk, doen nogal structureel aan oplichterij. Maar verzekerden frauderen ook. Een oververzekerd land zal onevenredig veel gebruik maken van verzekeringen, zoals de overmatige arbeidsongeschiktheid in Nederland heeft aangetoond. We moesten maar eens wat afkicken van die verzekeringsverslaving.