Kamer: stop machtsgreep kabinet nu het nog kan

Door Syp Wynia

Tweede Kamer moet begin juni in debat over Verdrag van Lissabon instemmingsrecht opeisen, liefst op alle gebieden, maar in elk geval bij onderwerpen die justitie, migratie en politie betreffen

Syp Wynia

Begin juni stemt de Tweede Kamer naar verwachting met een royale meerderheid in met het Verdrag van Lissabon. Dat is de nieuwe versie van de Europese Grondwet, die drie jaar eerder door de Nederlandse burgers met een al even royale meerderheid is weggestemd.

Het heeft niet zoveel zin om nu nog tranen te laten over de komst van het nieuwe Verdrag, al gelden de redenen om bezwaar te hebben tegen de Grondwet onverkort voor dit Verdrag. Wat wel onverkwikkelijk is, is dat het kabinet-Balkenende de invoering aangrijpt om de beperkte invloed van het Nederlandse parlement op de Europese besluitvorming verder te kortwieken.

Kritisch
Wat is het geval? In het begin van de jaren negentig was de Tweede Kamer erg kritisch over de manier waarop politie, justitie en immigratie tot Europese zaak werden gemaakt, zonder dat er een deugdelijke parlementaire controle was. Ook het Europees Parlement had er niets over te zeggen.

Die kritische houding werd omgezet in een wetswijziging op initiatief van de Kamerleden Maarten van Traa (PvdA) en Jaap de Hoop Scheffer (CDA). Bij besprekingen aan de Europese vergadertafels dienden onze ministers van Justitie en Binnenlandse Zaken steeds een voorbehoud. Pas als de Tweede Kamer alsnog akkoord ging, kon de Europese besluitvorming doorgaan.

Mooi systeem
Dat was een mooi systeem, waarvan vaak gebruik is gemaakt. Maar de ministers en hun ambtenaren vonden het maar lastig.

Het kabinet redeneert nu dat als het Verdrag van Lissabon in werking treedt, het Europees Parlement aanzienlijke bevoegd­heden verwerft op het terrein van misdaadbestrijding en immigratie en dat de Kamer op dit vlak geen bijzondere rechten meer nodig heeft.

Bovendien gaat het kabinet er in dit verband ten onrechte  prat op dat bij de heronderhandelingen is bedongen dat nationale parlementen, als ze daarbij voldoende samenwerken, plannen van de Europese Commissie kunnen blokkeren (de ‘oranje kaart’).

Vergadertafels
Dat zijn drogredeneringen. Het Europees Parlement controleert immers niet de kabinetsleden die naar de Europese vergadertafels gaan. En de ‘oranje kaart’ geeft alleen recht om nieuwe wetgeving te blokkeren als Brussel zich ten onrechte bemoeit met zaken die lagere overheden wel aankunnen. Het verschaft de Tweede Kamer geen mogelijkheid om inhoudelijk mee te sturen.

De Tweede Kamer moet eigenlijk de stemming over het Verdrag van Lissabon aangrijpen om op alle terreinen, dus niet alleen dat van justitie en politie, het instemmingsrecht voor zichzelf op te eisen. Zover zal het niet komen.

Maar het minste wat de  Kamer kan doen, is het voornemen van het kabinet torpederen om de volksvertegenwoordiging een belangrijk recht af te nemen.  Als de Tweede Kamer nu geen halt toeroept aan de machtsgreep van het kabinet, is het wederom te laat.