Niet de wortel maar de stok

Centraal Planbureau toont moed door op te schrijven wat door werklozenindustrie en politici onder het tapijt wordt geveegd

Hans Crooijmans

Mensen met een uitkering dienen verplicht te worden fanatiek naar een baan te zoeken en stevige sancties opgelegd te krijgen als ze dat vertikken. 'Softe' instrumenten als sollicitatietrainingen, beroepskeuzetesten cursussen, werkervaringsplaatsen en gesubsidieerde arbeid zijn lang niet zo effectief als harde maatregelen.

De stok helpt beter dan de wortel, stelt het Centraal Planbureau (CPB) in de notitie 'Naar een toekomstbestendig stelsel voor arbeidsmarkt en sociale zekerheid'. Een andere aanpak van het arbeidsmarktbeleid is volgens het CPB noodzakelijk, nu trends als vergrijzing en internationalisering nopen tot bezinning op de Nederlandse verzorgingsstaat.

Het Planbureau toont moed door op te schrijven wat in de wereld van beleidsambtenaren, reïntegratiebedrijven, Centra voor Werk en Inkomen, en veel Haagse politici vaak onder het tapijt wordt geveegd. Want uit alle serieuze wetenschappelijke studies en ervaringen in het buitenland blijkt dat alleen streng beleid serieus helpt om meer uitkeringsgerechtigden aan het werk te krijgen. Scholingsprogramma’s zijn nauwelijks effectief, de resultaten van speciale plannen voor jongeren zijn dramatisch.

Daarentegen blijkt vaak alleen al het instellen van de plicht om actief op te zoek te gaan naar een baan, uitkeringsgerechtigden aan te zetten om werk te aanvaarden. Helaas staat het allerminst vast dat de analyse van het Planbureau snel in beleid zal worden vertaald. In de loop der jaren is in Nederland immers een werklozenindustrie gegroeid waarin jaarlijks vele miljarden euro’s omgaan en waarin tienduizenden mensen emplooi vinden. Die groep zal verbeten knokken voor zijn eigen baan.