Rijk geeft blindelings 6 miljard euro subsidie uit

donderdag 13 oktober 2011 15:00

Het Rijk gaf vorig jaar 6 miljard euro uit aan subsidies, zonder dat duidelijk was of deze subsidies enig effect hebben. En ministers gaven soms te rooskleurige informatie over subsidies aan de Tweede Kamer.

Subsidieregelingen worden nauwelijks geëvalueerd

Dat blijkt onderzoek van de Algemene Rekenkamer. Uit het onderzoek blijkt dat tussen 2005 en 2009 ruim 87 procent van de subsidieregelingen niet zijn gecontroleerd op effectiviteit.

Van de subsidies die wél geëvalueerd zijn, gebeurde dat volgens de Rekenkamer ‘zelden deugdelijk’. Vaak zijn namelijk geen duidelijke doelen gesteld voor de subsidies. Daardoor kan ook niet worden vastgesteld of doelen zijn gehaald.

Een voorbeeld is het zogenaamde MATRA-programma van het Ministerie van Buitenlandse Zaken. Dat richt zich op het stimuleren van kleinschalige projecten in de buurlanden van de Europese Unie. In de evaluatie van dit programma wordt bijvoorbeeld geconcludeerd dat de projecten ‘lokaal van belang’ zijn geweest. Wat dat 'belang' is, weet niemand. Het MATRA-budget was 2 miljoen euro in 2010.

Gekleurde informatie
Van de geëvalueerde subsidieregelingen is geen enkele stopgezet. Ministers besluiten over het voortzetten van subsidies op basis van niet of onduidelijk onderbouwde informatie.

In een aantal gevallen blijkt dat ministers alleen de positieve punten uit de evaluatierapporten aan de Tweede Kamer meldden en negatieve bevindingen verzwegen.

Zo noemde de minister van Buitenlandse Zaken volgens de Rekenkamer alleen de zes positieve hoofdbevindingen uit het evaluatierapport over subsidie aan de Atlantische Commissie - een 'forum voor het publieke debat over trans-Atlantische veiligheidsvraagstukken'. Er is veel energie en geld gestoken in de verbetering van digitaal lesmateriaal. Dat dit in de praktijk maar weinig wordt gebruikt in het onderwijs, is niet gemeld.

Subsidies stopzetten
Op het advies van de Rekenkamer om subsidies beter te evalueren volgens vastgestelde criteria, antwoordt minister van Financiën Jan Kees De Jager (CDA) in een eerste reactie aan de Rekenkamer dat de informatievoorziening over subsidies vanaf 2012 beter wordt. Hij wil echter geen kwaliteitscriteria voor subsidies vaststellen.

De Rekenkamer adviseert het kabinet om subsidies waarvan in een evaluatieonderzoek is aangetoond dat ze geen effect hebben, in eerste instantie stop te zetten, tenzij de ministers goed kunnen uitleggen dat dit niet de bedoeling is. De Jager is geen voorstander van zo’n standaardregel.

Het huidige kabinet heeft zich voorgenomen dat het bedrijfsleven alleen nog subsidies krijgt als bewezen is dat deze effect hebben. Aan dit voornemen wordt met de huidige praktijk van evalueren duidelijk niet voldaan.

Door Ruud Deijkers