Kranten en bladen verwerpen nieuwe spelling

zaterdag 17 december 2005 12:24

Een groot aantal Nederlandse media, waaronder Elsevier, weigert mee te doen aan de nieuwe spelling. Op 1 augustus wordt de zoveelste spellingshervorming officieel van kracht, maar diverse dagbladen, weekbladen en internetsites kondigen vandaag aan de bestaande spelling uit 1995 te blijven gebruiken.

De actie wordt behalve door Elsevier ook gedragen door de Volkskrant, Trouw, de NOS, NRC Handelsblad, HP de Tijd, Vrij Nederland, De Groene Amsterdammer, Planet Internet en Tekstnet, een beroepsvereniging van tekstschrijvers met zo'n 250 leden. De Telegraaf doet niet mee.

De krant schrijft in zijn hoofdredactioneel commentaar dat de actie begrijpelijk is, maar dat het tegelijkertijd hoogst ongewenst is dat er twee verschillende spellingen naast elkaar gaan bestaan.

 
Elsevier schreef eerder dit jaar over de nieuwe spelling
De Taalunie laat in een reactie weten het 'onverstandig' te vinden dat de grote media de nieuwe spelling boycotten, en dat het de communicatie niet bevordert.

Verzet
De belangrijkste reden voor verzet tegen de hervorming: de nieuwe spelling maakt de Nederlandse taal onnodig onduidelijk en lelijk. Wat bedoeld is als een hervorming om verwarrende en dubbelzinnige spelling weg te werken, heeft juist het tegenovergestelde effect.

Zo'n duizend woorden moeten anders gespeld worden (bekijk de lijst bij de Taalunie) - twee keer zoveel als met de spellingshervorming van 1995. De wijzigingen zijn veelal onderbouwd met door taalkundigen bedachte redeneringen - dagelijkse gebruikers als uitgevers, journalisten, leraren en schrijvers is niets gevraagd.

Het is niet voor het eerst dat media protesteren tegen een van overheidswege opgelegde spelling. Sinds augustus 2004 houden de belangrijkste Duitse media zich niet meer aan de Duitse spellingsregels van 1998, omdat bleek dat een meerderheid van de Duitsers er problemen mee bleef houden.

Dronkelap wordt dronkenlap, maar niet in Elsevier

Wat de consequenties van het verzet tegen de nieuwe spelling zijn is nog onduidelijk, maar behalve van het Groene Boekje is ook een geheel nieuwe druk van de Grote Van Dale verschenen, waarin de nieuwe spelling wordt gevolgd.

Woordbeeld
In de nieuwe Nederlandse spelling krijgen veel woorden die auteurs dagelijks gebruiken ineens een heel ander woordbeeld. Wat bijvoorbeeld te denken van het verdwijnen van het accent grave bij het woord appèl? Straks worden militairen opgeroepen voor ochtendappel, en moeten we in hoger beroep bij een appelrechter.

Ook op het gebied van samenstellingen verandert onnodig veel. Zo moet van de Taalunie het woord Sovjet-communisme zoals hier, met koppelteken, worden gespeld, maar schrijf je Sovjetleger gewoon aan elkaar, zoals Hans Heestermans, oud-hoofdredacteur van de Grote Van Dale, in een ingezonden stuk in Het Parool opmerkt (klik hier voor het artikel, betaling verplicht).

• Nog een greep: meesterkok wordt meester-kok, maar privé-sfeer wordt privésfeer
• Semi-overheidsbedrijf wordt semioverheidsbedrijf, sociaal-democratisch wordt sociaaldemocratisch.
• Nazi-agressie wordt naziagressie, boekenweekgeschenk wordt Boekenweekgeschenk.
• Accorderen is met twee c's, maar akkoord met twee k's.
• Straks spellen we naast elkaar reünie, re-integratie, reïncarnatie en reactie. 

Tussen-n
De enige verbetering die de spellingshervorming brengt, is het verdwijnen van de uitzondering op de regel voor de tussen-n: bij samenstellingen van plant- en dierkundige woorden mag de tussen-n gewoon blijven staan, in overeenstemming met de -overigens ook discutabele- regels. Paardebloem en kattekruid worden dus gewoon weer paardenbloem en kattenkruid.

Padde(n)stoel?

Deze nieuwe spelling kost onnodig veel geld -denk aan al die schoolboeken die herdrukt moeten worden-, levert met ingewikkelde regels onnodig veel verwarring op, en maakt onze taal er onnodig lelijker op. 

Auteurs zullen constant hun toevlucht moeten zoeken tot het (elektronische) Groene Boekje, om op te zoeken of een woord dat ze al jaren op een bepaalde manier schrijven mogelijk anders gespeld moet worden. En daar doet Elsevier niet aan mee.

Lees ook het Elsevier-artikel Nieuwe spelling: Terreur der taalgoden.

OPROEP
Steunt u de actie van Elsevier en de andere kranten, tijdschriften en websites? Geef uw mening in het reactieforum!