Ayaan Hirsi Ali is Nederlander van 2004

dinsdag 28 december 2004 19:41

VVD-kamerlid Ayaan Hirsi Ali is voor Elsevier 'Nederlander van het jaar'. De redactie heeft na uitvoerige interne discussie deze keuze gemaakt, daarin gesteund door de vele reacties via deze website, waaruit een duidelijke kopgroep naar boven kwam, met daarin Ayaan Hirsi Ali.

De redactie heeft gekozen voor de persoon die het meest zijn of haar stempel op het jaar heeft gedrukt.

Solovlucht
Sinds 1927 kiest het Amerikaanse weekblad Time een 'Man van het Jaar'. In dat jaar werd Charles Lindbergh uitverkoren, die als eerste een non-stop solovlucht over de Atlantische Oceaan maakte. Dit jaar hebben onze Amerikaanse collega's de in november herkozen president George W. Bush uitgeroepen tot 'Persoon van het Jaar', zoals de titel sinds 1999 luidt.

Time hanteert strenge criteria. De winnaar moet iemand zijn die de gebeurtenissen van dat jaar diepgaand heeft beïnvloed, in positieve of negatieve zin.

Gezien deze voorwaarden is Ayaan Hirsi Ali een logische keuze. Als geen ander heeft de VVD-politica, met gevaar voor eigen leven, aandacht gevraagd voor de achtergestelde positie van islamitische vrouwen.

Ballingschap
En sinds de moord op de cineast Theo van Gogh, een daad die de moordenaar eigenlijk voor haar in petto had, leeft ze in ballingschap, een positie die sinds 1945 ongekend is voor een lid van de Tweede Kamer der Staten-Generaal. De redactie van de website heeft inmiddels ook een dossier aan Hirsi Ali gewijd.

De gedrevenheid waarmee Hirsi Ali (35) haar opvattingen naar voren brengt, hangt samen met diep persoonlijk leed, zoals blijkt uit het portret 'In naam van het dode zusje' dat Liesbeth Wytzes over Hirsi Ali heeft geschreven en dat voor abonnees op deze site te lezen is.

Critici vinden Hirsi Ali een Verlichtingsfundamentalist die ten onrechte denkt dat je gelovigen moderne ideeën kunt opleggen. Of ze vinden dat ze on-Nederlands de confrontatie zoekt in plaats van te werken aan compromissen en pacificatie. Of dat ze niet effectief is door, in 2004, samen met cineast Theo van Gogh een Engelstalige film, Submission, te maken die gelovigen zo tegen de haren instrijkt dat ze haar doelgroep niet bereikt.

Troepen
In al die bezwaren steekt ongetwijfeld een kern van waarheid, maar in elke emancipatiebeweging lopen de aanzeggers en voorvechters meestal ver voor de troepen uit.

Het waren de revolutionaire socialisten die de weg vrij maakten voor gematigde sociaal-democraten, het waren relschoppers van de actiegroep Rooie Flikkers die de weg plaveiden voor keurige homo's die met elkaar willen trouwen, het waren jezuïeten die de rooms-katholieken in Nederland weer maatschappelijke posities bezorgden.

Confrontatie gaat meestal aan pacificatie vooraf. Een kwestie moet eerst op scherp worden gezet, voordat de politiek naar een oplossing gaat zoeken. Bovendien, betoogt Hirsi Ali zelf, heeft de bestaande voorzichtige aanpak tot nu toe niets veranderd aan de positie van moslimvrouwen. In ieder geval hebben haar meeste critici zelf altijd met een grote boog om het onderwerp heengelopen.

Betwist
Of je het eens bent met haar standpunten of niet, of je het eens bent met haar methoden of niet, Ayaan Hirsi Ali laat niemand onverschillig. Zij kan worden betwist, maar dat ze haar stempel op 2004 heeft gedrukt, staat vast.

Door Arendo Joustra