'Joop den Uyl sympathiseerde met de nazi's'

woensdag 20 februari 2008 18:04

Oud-premier Joop den Uyl, de lieveling van socialistisch Nederland, blijkt als scholier sympathieën voor het Duitse nationaal-socialisme te hebben gehad.

Dat wordt onthuld in het boek Dromer en doordouwer dat historicus Anet Bleich over Den Uyl (1919-1987) schreef. Bleich promoveert morgen aan de Universiteit van Amsterdam op de biografie.

Opstel
Bleich vertelt in een interview met Vrij Nederland dat de zestienjarige Den Uyl in een opstel schreef dat een ‘herboren, zelfbewust volk’ in ‘eensgezindheid om den Führer (was) geschaard'.

In 1939 studeerde Den Uyl enkele maanden in de Duitse stad Kiel. Hij keerde kort voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog terug van een ‘interessante en gelukkige tijd'. Toen waren echter wel al de Neurenbergse rassenwetten van kracht en had de Kristallnacht al plaatsgehad.

Den Uyl keurde de rassenleer en het antisemitisme van de nazi’s overigens wel af. Hij is ook nooit lid geweest van een fascistische of nationaal-socialistische organisatie. In de Tweede Wereldoorlog sloot hij zich aan bij het verzet van de illegale pers, onder meer als medewerker van de clandestiene kranten De Nieuwe Vrijheid en Vrij Nederland.

Lockheed-affaire
Bleich betoogt in de biografie ook dat Den Uyl in de jaren zeventig, op het hoogtepunt van de Lockheed-affaire, bewust de tweede smeergeldaffaire (de Northrop-affaire) waarbij prins Bernhard betrokken was niet in de openbaarheid heeft gebracht.

De prins zou sinds de jaren zestig voor de vliegtuigfabrikanten Lockheed en Northrop hebben gelobbyd in ruil voor ruime honoraria. Voormalig koningin Juliana heeft Den Uyl op zijn sterfbed bedankt dat hij Nederland toen heeft behoed voor een constitutionele crisis. Dat meldt het NRC Handelsblad.

• Nu ook elsevier op uw mobiel. Ga naar www.elsevier.nl/mobiel
• Abonneer u op de gratis dagelijkse nieuwsbrief van elsevier.nl
• Neem een (proef)abonnement op Elsevier

Naar de homepage

Joop den Uyl in 1980

Den Uyl
Joop den Uyl (eigenlijk Den Uijl) werd in 1919 in Hilversum geboren. Na een studie economie en een korte carrière als journalist werd hij namens de PvdA lid van de Amsterdamse gemeenteraad in 1953. In 1956 werd hij beëdigd als lid van de Tweede Kamer.

Van 1973 tot 1977 was Den Uyl minister-president van het kabinet-Den Uyl, bestaande uit PvdA, KVP, ARP, PPR en D66, dat de geschiedenis inging als het meest linkse ooit. Hij was leider van de PvdA van 1967 tot 1987.

Den Uyl overleed in 1987 aan een hersentumor. Hij was getrouwd en had zeven kinderen.

Door Anna Dijkman