'Senatorenbrief aan Opstelten is aanmatigend'

dinsdag 31 augustus 2010 15:55

Al in 1951 wist men: de Eerste Kamer is niet betrokken bij formatie. Het is dan ook vreemd dat negen Senatoren een brief hebben geschreven waarin ze aandacht eisen van informateur Ivo Opstelten (VVD).

Drees schreef in 1951 al over de rolverdeling bij de kabinetsformatie

Aanmatigend, zo kun je de brief noemen die de fractieleiders in de Eerste Kamer, minus die van VVD en CDA, eind vorige week hebben geschreven aan informateur Ivo Opstelten. Die man heeft het al druk genoeg met het in elkaar timmeren van een nieuw kabinet, maar de negen eisen op hoge toon dat ook zij bij de formatie worden betrokken.

Want, zo stellen ze, Opstelten heeft de opdracht een kabinet te formeren ‘dat kan rekenen op een vruchtbare samenwerking met de Staten-Generaal’. En Staten-Generaal is de benaming voor het duo dat bestaat uit Tweede Kamer én Eerste Kamer.

Drees
In plaats Opstelten te storen in zijn werkzaamheden, hadden de negen senatoren beter even hun eigen geschiedenis kunnen nalezen. In 1951 is deze kwestie namelijk al een keer aan de orde geweest in hun eigen Eerste Kamer. Destijds vroeg het KVP-Kamerlid G.C.J.D. Kropman (1887-1968) waarom de fracties van de Eerste Kamer niet waren geraadpleegd bij de formatie van het kabinet-Drees.

Drees, de nieuwe minister-president, is heel beslist in zijn reactie op dinsdag 11 april 1951. Het gaat om ‘politieke overeenstemming met de direct gekozen tak van de volksvertegenwoordiging’. Dus met de Tweede kamer der Staten-Generaal, want de Eerste Kamer wordt gekozen door de leden van de Provinciale Staten.

D66-Senator
Volgens Drees is dit geen ‘staatsrechtelijk voorschrift, maar een conventie die voortgevloeid is uit de groei van onze parlementaire instellingen’. Drees: ‘Uit de omschrijving dat een kabinet moest worden gevormd dat geacht kon worden het vertrouwen van de Volksvertegenwoordiging te hebben, vloeide niet voort dat het raadplegen van de reacties der Eerste Kamer nodig zou zijn’.

Kortom, bij formaties moet het begrip Staten-Generaal of Volksvertegenwoordiging worden gelezen als het direct gekozen parlement. Zonder de Eerste Kamer. Gek dat de eerste ondertekenaar van de brief, D66-fractieleider Hans Engels, die staatsrecht doceert aan de Rijksuniversiteit Groningen, dit niet wist.

Door Arendo Joustra