WikiLeaks: Uruzgan verdeelde PvdA, Bos lag dwars

vrijdag 14 januari 2011 16:22

Amerika heeft veel druk op de Nederlandse regering uitgeoefend om aanwezig te blijven in Afghanistan. De drie regeringspartijen CDA, PvdA en ChristenUnie wilden allemaal wel meewerken, maar PvdA-leider Wouter Bos hield de missie in zijn eentje tegen.

De Amerikaanse ambassade maakte zich grote zorgen over de starre opstelling van Bos, blijkt uit WikiLeaks

Dat blijkt uit documenten van de Amerikaanse ambassade in Nederland, die in handen zijn van WikiLeaks. De Noorse krant Aftonposten heeft de documenten aan RTL nieuws en NRC Handelsblad gegeven.
 
Domino-effect
In de zomer van 2009 vreesde de Amerikaanse ambassade al dat Bos in zijn eentje de verlenging van de missie zou tegenhouden. Ze waren bovendien bang dat als Nederland zich zou terugtrekken, ook de troepen van Canada, Australië en Groot-Brittannië zouden worden teruggeroepen. 

PvdA-Kamerlid Angelien Eijsink was wel voor voortzetting van de missie, blijkt uit de documenten (pdf). De Amerikaanse ambassade schrijft in het document ook oud-minister Bert Koenders, fractievoorzitter Mariëtte Hamer en Kamerlid Martijn van Dam te willen overhalen.

Eijsink zou hebben gezegd dat dat geen zin had, omdat Bos en Van Dam niet 'open-minded' zouden zijn. Amerikanen vonden de PvdA een partij in verwarring.

Klagen
Toenmalig minister-president Jan Peter Balkenende en andere ministers hebben zich bij de ambassade beklaagd over Bos en geprobeerd de ambassade ertoe over te halen Bos onder druk te zetten. Bos zou al in de zomer van 2009 hebben gedreigd de regering over de kwestie te laten vallen, wat uiteindelijk in februari 2010 gebeurde (pdf).

Oud-ChristenUnie-minister van Defensie Eimert van Middelkoop geeft toe dat hij er bij de NAVO op geeft aangedrongen de druk op Bos op te voeren, zei hij in Nieuwsuur. Ook heeft de Amerikaanse vicepresident Joe Biden met Bos gebeld. 'Ik vind dat volstrekt normaal,' zegt de oud-minister.

Nut to crack
De Amerikaanse ambassade schrijft over Bos als 'the nut to crack'. Hij zou eventueel wel langer in Afghanistan willen blijven, maar zeker niet in Uruzgan (pdf). De Amerikaanse ambassadeur Fay Hartog-Levin drong erop aan toch in Uruzgan te blijven vanwege de contacten, maar dit vond Bos een stap te ver voor de partij.

CDA-Kamerleden waren ook niet allemaal enthousiast, maar zouden zich voegen bij een kabinetsbesluit.

Derde wiel
Uit de documenten blijkt verder hoe de Amerikanen over Nederlandse bestuurders denken.

Van Middelkoop wordt 'een onervaren junior partner' en 'een derde wiel aan de wagen' genoemd, CDA'er Maxime Verhagen heet 'zeer pro-Amerikaans' en PvdA'er Bert Koenders zou ontzettend gulzig naar informatie over Afghanistan zijn geweest.

Zorgen
Premier Mark Rutte zei in zijn wekelijkse persconferentie zich weinig zorgen te maken over de onthullingen van WikiLeaks, maar dat het wel slecht kan zijn voor het diplomatieke verkeer als vertrouwelijke gesprekken uitlekken. Hij zei er bij zijn volgende gesprek bij de Amerikaanse ambassade op aan te dringen dat zij hun best doen de gesprekken vertrouwelijk te houden.

Op uitlatingen van de koningin, die de Amerikaanse ambassadeur zou hebben beloofd dat de missie in Afghanistan verlengd zou worden, wilde de premier niet ingaan. 

Door Marlou Visser