Missende schakel evolutie gevonden

donderdag 6 april 2006 09:45

In het noorden van Canada hebben wetenschappers een 375 miljoen jaar oud fossiel opgegraven van een vis die een langgezochte schakel vormt in de evolutie van zee- naar landdieren. De vis die uit het water kroop is Tiktaalik gedoopt.

Op het eerste gezicht lijkt het dier de schubben en vinnen van een gewone vis te bezitten. Maar het voorste paar vinnen vertoont de eerste sporen van de vorming van ledematen; beginnende polsen, ellebogen en schouderbladen. Bovendien lijkt de platte schedel met nek op die van een krokodil.

Overgangsdier
Het is voor het eerst dat de overblijfselen van zo'n overgangsdier zijn aangetroffen. Creationisten hadden het 'gat' tussen vissen en eerste landdieren tot nu toe dankbaar aangegrepen om het scheppingsverhaal te verdedigen tegen de evolutietheorie (lees Staat Kansas trekt evolutieleer in twijfel).

Vandaag publiceert het team van wetenschappers onder leiding van evolutionair bioloog Neil H. Shubin van de universiteit van Chicago de vondst in het wetenschappelijk tijdschrift Nature. 'De vorming van ledematen komt waarschijnlijk voort uit de ontwikkeling van eigenschappen die worden aangetroffen in de vinnen van vissen als de Tiktaalik', schrijft Shubin in het artikel.

Het team van Shubin trof het fossiel aan in een oude rivierbedding in het uiterste noorden van Canada, op minder dan 1000 kilometer van de poolcirkel. 375 miljoen jaar geleden lag het gebied rond de evenaar.

Het fossiel van de Tiktaalik en een reconstructieVlucht naar land
Vissen als de Tiktaalik vielen letterlijk tussen de wal en het schip. Paleontologen denken dat ze zich waarschijnlijk wat onhandig voortbewogen in ondiep water, en hun toevlucht moesten nemen tot het land om te ontsnappen aan roofdieren.

De Tiktaalik bezat naast de ledemaatachtige voorste vinnen een rudimentaire nek om aan land het hoofd te kunnen bewegen. Daarmee vormt het een voorloper van de zogeheten tetrapoden, vierpotige gewervelde amfibieën die leefden in plassen die in de zomer vaak droogvielen.

De Tiktaalik is de eerste schakel tussen vissen en tetrapoden die tot nu toe is aangetroffen. Het ontbreken van die schakel was voor sommigen aanleiding te twijfelen aan de evolutietheorie.

Door Bas Benneker