Nee Wouter Bos, de kiezer wil juist geen compromis

maandag 22 oktober 2007 10:01

Wouter Bos heeft in een interview in NRC Handelsblad van afgelopen zaterdag uitgelegd dat het sluiten van compromissen de essentie is van onze democratie: ‘Het hart van onze parlementaire democratie is op compromisbereidheid gestoeld. Ik zie dat dat in het ongerede aan het raken is. Zorgelijk, vind ik dat.’

Ook zei Bos: ‘Als je een compromis sluit, wordt dat niet meer als teken van politieke beschaving gezien maar als slapheid, als draaien. 
Als dát beeld gaat beklijven, dat elke keer als je niet waarmaakt wat er in je verkiezingsprogramma staat, gelijk is aan het breken van een belofte aan de kiezer, dan steek je echt het mes in het hart van de parlementaire democratie.’

Schenden
Het is ook zorgelijk dat politieke partijen, wanneer je Bos’ lijn volgt, dus elke programmabelofte kunnen schenden wanneer dat compromis boven de trouw aan de kiezer wordt geplaatst.

Een partij gaat een verkiezing in met een programma, en wanneer een partij compromissen sluit, zal die partij dat moeten uitleggen. 
Meestal gaat het daarbij om een ‘uitruil’ – de ene partij moet iets opgeven aan de andere partij maar krijgt er iets voor terug.

Achterkamertjes
Het is uitgerekend dit onduidelijke achterkamertjesspel dat het vertrouwen in het politieke proces in toenemende mate ondermijnt. Wat Bos als het hart van onze democratie beschouwt – een evenwichtsspel van minderheidspartijen – wordt steeds meer door het electoraat gewantrouwd.

Dit electoraat gaat nu al met de nodige scepsis de verkiezingen in aangezien het niet op thema’s maar alleen op partijen kan stemmen. Het is dus gedwongen met de uitgebrachte stem een heel pakket opties af te nemen, ook die opties waar het geen zin in heeft.

Kasteelhotel
En nu blijkt de gekozen partij dat pakket ook nog eens in een ongrijpbaar spel als ruilmiddelen in te zetten, in het geheim, in een of ander besloten kasteelhotel, en pas later, wanneer de coalitie in full swing is, worden de deals duidelijk. En dat wekt wrevel.

De partijtrouw, ooit onderdeel van iemands lidmaatschap van een specifieke maatschappelijke zuil, is de laatste vijftig jaar geërodeerd. Onze geloofsbeginselen, onze maatschappelijke positie en onze politieke stem vallen niet meer samen. Onze politieke stem wordt veelal bepaald door onze persoonlijke belangen. En onze belangen vallen niet meer samen met die van de VVD of van de PvdA.

Crisis
Dit is de kern van de crisis van ons bestel – Wouter Bos heeft kennelijk nog steeds niet begrepen dat juist het verschijnsel ‘compromis’ op geen enkele wijze recht doet aan de belangen van het electorale individu, dat geen waarde hecht aan de voortgang van een coalitie of een uitruil – dit individu stemt op issues, niet op macht.

Wouter Bos is een intelligente en inmiddels bedreven politicus, en desondanks slaat hij de plank volledig mis. De tijd voor zijn manier van politiek bedrijven is voorbij - hij weet 't alleen nog niet.

Leon de Winter