Waarom moslims zo snel aanstoot nemen

vrijdag 7 december 2007 09:43

Een museum in Gouda gaat de foto’s van de Iraanse kunstenares Sooreh Hera tentoonstellen. Wat ik op internet van de foto’s gezien heb, maakt nieuwsgierig. Het gaat om mysterieuze beelden met gemaskerde mannen (ik weet niet of alle figuren gemaskerd zijn) die daardoor angstaanjagend anoniem worden.
 
De directeur van het Haags Gemeentemuseum heeft zich voor lange tijd onmogelijk gemaakt door zijn keuze om deze foto’s te tonen weer in te trekken toen hem duidelijk werd dat de kunstenares politieke bedoelingen had met de foto’s.
 
Beroepscharlatan
De beroepscharlatan Michael Zeeman had de gotspe het voor die directeur op te nemen in de Volkskrant. Zonder enige argumentatie maar slechts met vage toespelingen en het pedante, badinerende toontje dat sommige Volkskrantscribenten eigen is, vond hij het ‘bevrijdend’ dat Wim van Krimpen ‘de clichés van de provocatie’ afwees.
 
Zeeman staat bekend als charlatan, dief en leugenaar, en ook hier getuigt hij van een laag karakter: hij heeft een schromelijk gebrek aan inzicht in wat Hera drijft. Wat zij te zeggen heeft kan niet anders dan een provocatie zijn – haar boodschap is niet anders te brengen. En hetzelfde geldt voor Ayaan Hirsi Ali, of voor Afshin Ellian, en al die andere moslimdissidenten die hun religieuze afkomst bekritiseren en soms openlijk verafschuwen.
 
Schitterende teksten
De ellende ligt niet bij hun, maar bij de manier waarop sommige moslims (is het de meerderheid?) hun religie beleven. Spengler, de anonieme columnist van de Asia Times – naar mijn mening de beste columnist in de wereld – probeert in zijn laatste column de verschillen aan te geven tussen de joods-christelijke God en Allah.

Zijn Engels is niet altijd even makkelijk, maar het is de moeite waard om zijn schitterende teksten te volgen:

‘Allah, as I have argued in this venue elsewhere, is a very different sort of god than YHWH and Jesus. As Benedict XVI explained in his September 2006 Regensburg address:

 “For Muslim teaching, God is absolutely transcendent. His will is not bound up with any of our categories, even that of rationality. Here [Professor Theodore] Khoury quotes a work of the noted French Islamist R Arnaldez, who points out that Ibn Hazm went so far as to state that God is not bound even by his own word, and that "nothing would oblige him to reveal the truth to us. Were it God's will, we would even have to practice" idolatry.”

 What does it mean for God to be "absolutely transcendent"? In the normative doctrine of the 11th-century Muslim sage Abu Hamid al-Ghazali, Allah does not limit himself by ordering the world through natural law, for natural laws would impinge on his absolute freedom of action.

 There are no intermediate causes, in the sense of laws of nature. Mars traverses an ellipse around the sun not because God has instituted laws of motion that require Mars to traverse an ellipse, but because Allah at every instant directs the angular velocity of Mars. Today, Allah happens to feel like pushing Mars about in an ellipse; tomorrow he might just as well do figure-eights.

 Allah is everywhere doing everything at all times. He sets the spin on every electron, measures the jump of every flea, the frequency of every sneeze. That notion of a god who accepts no limitation, not even the limit of laws of nature that he created, characterizes mainstream Muslim thought since the 11th century. St Thomas Aquinas wrote of its deficiency, drawing on the critique of the 12th-century Jewish theologian and philosopher Moses Maimonides.’

Orthodox christen
Spengler, zelf vermoedelijk een orthodox christen, is een adept van de joodse filosoof Rosenzweig, over wie hij vaak schrijft en die hij vaak citeert:

‘A century ago, the great German-Jewish theologian Franz Rosenzweig summarized the problem as follows (my translation):

 “This has been the doctrine of the ruling orthodox philosophy in Islam. The whole impact of divine creative power crashes into every individual thing at every single moment. It is not so much that every thing is "renewed" at every moment; rather, it is "created" with hide and hair. Nothing can save itself from Allah's frightful, infinitesimally-split providence. The idea of "renewal" of the world [in Christian thought] maintains the connection between the individual thing and the one creation, and thereby with the unity of existence, precisely because it
comprehends it within the whole, and thus grounds providence within creation.”

Wat Spengler probeert uiteen te zetten is hoe het islamitische Godsbegrip buiten de rede valt. Allah is niet te kennen, ook niet via de rede en via de liefde, en er kan dus ook geen relatie ontstaan tussen de individuele gelovige en zijn God:

 ‘The Judeo-Christian God loves his creatures and as an act of love makes them free. Humankind only can be free if nature is rational, that is, if God places self-appointed limits on his own sphere of action. In a world ordered by natural law, humankind through its faculty of reason can learn these laws and act freely.
In the alternative case, the absolute freedom of Allah crowds out all human freedom of action, leaving nothing but the tyranny of caprice and fate.’

Onderwerpen
Een moslim moet zich onderwerpen om een goede gelovige te zijn. Begrip hebben voor de manier waarop Allah de wereld geconstrueerd heeft, is een onmogelijkheid. De wartaal waaruit de Koran voor een deel bestaat, is precies de uitdrukking van de onbegrijpelijke willekeur van die absolute macht genaamd Allah die slechts blinde volgelingen eist die zich geen vragen stellen over zijn orde.

Doordat die persoonlijke band met de God die liefheeft, ontbreekt, is de moslim continu in angst. Ook Ayaan gaf dat in haar biografie scherp aan: geloven is bang zijn voor Allah. De individuele gelovige is voortdurend deel van het grote geheel van de massa, de umma, die zich continu ritueel onderwerpt aan Allah en zich vijf keer per dag op de knieën werpt en het hoofd op de aarde drukt.
 
Kritiek en spot
Misschien is het deze aardse onderwerping, verstoken van persoonlijke liefde, die veel moslims zo gevoelig maken voor kritiek en spot. Hun Allah is een Allah die zich nooit reduceert tot een menselijke stem vol tederheid en vergiffenis.

In de joodse en christelijke religieuze mythologie wemelt het van figuren die vechten met hun God, Hem aanspreken en ondanks de ongelijkheid gelijkheid opeisen. Wie een persoonlijke band met zijn schepper heeft, kan zich immuniseren voor aanvallen van derden. Wat deze gelovige bezit, is een individuele relatie die door geen andere stem kan worden verstoord.

Met Allah kan zo’n relatie niet worden aangegaan. En dus hoort de moslim alle provocerende en kritische stemmen, en hij heeft geen ander beschermingsmechanisme dan te roepen om stilte.
 
Verbijsterend
Voor niet-moslims is het verbijsterend dat de foto’s van Sooreh Hera zoveel verzet bij moslims oproepen. Jezus en Mozes hebben heel wat meer meegemaakt dan wat Mohammed nu overkomt.

Misschien is het een kwestie van tijd en moeten moslims zich door de schrik heenbijten – ook Spinoza werd in zijn tijd verketterd door joden (die hem tegelijkertijd aanbaden en dus ook geen haar bij hem krenkten ook al bleef hij nog jaren na zijn excommunicatie in Amsterdam wonen).

Maar het is niet alleen tijd. De islamitische theologie is gebaseerd op een ander Godsbegrip. Daar ligt ook een bron voor veel verwarring.

Leon de Winter

Ellian &, Leon de Winter