Foto toont achterlijkheid van bepaalde culturen

woensdag 19 december 2007 10:22

Er zijn mensen die dit beeld opzij kunnen schuiven en zonder weerzin, misselijkheid en woede hun dag kunnen vervolgen. Wat we zien is barbaarsheid van de grofste soort, maar het lichtzinnige cultuurrelativisme dat in onze tijd de verschijningsvorm van decadente onverschilligheid is laat velen de schouders ophalen bij het zien van een 11-jarig meisje dat door deze man verkracht zal worden.

Het meisje is door haar ouders aan deze barbaarse man verkocht, ook al zal het woord ‘verkopen’ ook in de taal van deze mensen niet worden gebruikt. Volgens de fotograaf is zij door haar ouders verkocht omdat zij geld nodig hadden. Haar aanstaande echtgenoot belooft dat hij haar naar school zal sturen, maar de vrouwen in het dorpje Damarda in de provincie Ghor in Afghanistan geloven niet in sprookjes: ‘Ze voorspellen dat het kind snel nakomelingen zal krijgen.’ Want: ‘Onze mannen willen geen ontwikkelde vrouwen.’

‘Bruidsschat’
Er is voor haar een ‘bruidsschat’ betaald. De oorsprong van bruidsschatten ligt in de culturele patronen van tribale samenlevingen. De vrouw als voortbrengster van nakomelingen was een kostbaar bezit. Zij liet zonen het licht zien, en dus strijders die de eer en de familie konden verdedigen. De mannen dienden haar af te schermen voor rovers en verkrachters, en willoos was zij aan de macht van haar mannelijke familieleden overgeleverd – voor haar ‘eigen bestwil’.

Dit meisje weet niet anders dan dat zij op een dag zal worden verkocht, zoals alle vrouwen uit wie zij is voortgekomen op een dag verkocht zijn. Maar zij beseft dat het niet goed is wat haar overkomt. Misschien denkt zij dat het ‘natuurlijk’ is om als meisje te worden verkocht, maar tegelijkertijd weet zij – een weten dat boven alle ervaring uitstijgt, een weten dat in de aard van haar menszijn besloten ligt, in haar dromen en verlangens – dat het niet goed of rechtvaardig of prijzenswaardig is dat zij nu voor de rest van haar leven als slavin deze man moet dienen.

Liefdeloos bevruchten
Deze man is zich van geen kwaad bewust. Hij doet wat zijn voorvaderen gedaan hebben. Vasthouden aan de traditie betekent overleven. Zijn zaad zal mens worden en daarmee de clan versterken. Hij zal dit meisje liefdeloos bevruchten, en hij doet dat zonder gewetenswroeging aangezien liefde een begrip is uit verre gedichten en liederen, en uit het decadente Westen waar ze geen idee hebben van het bestaan in de woestijn en de onophoudelijke oorlog die het naakte leven daar is. 

Wat we op deze foto zien is een blik in onze collectieve geschiedenis als mensheid, in de verschrikkingen van onze wrede, harde natuur. Liefde, tederheid, schoonheid, individualisme, respect, zijn afgedwongen verschijnselen die de natuur, waar sinds de Big Bang de sterkste zegeviert, zoveel mogelijk uit ons westerse bewustzijn hebben verdrongen. Deze foto toont een alledaags, klein tafereel waar geen Talibanstrijder van zal opkijken – het wordt alleen bijzonder door onze ogen.

Onze ogen zien verschrikkingen. Onze ogen hebben leren kijken door het perspectief van moeizaam verworven humaniteit. En ook al klinken steeds luider stemmen die vinden dat wij, voormalige kolonialisten en imperialisten, niet over andere culturen mogen oordelen, wij beseffen net als dit meisje dat dit huwelijk barbaars is.

Gevaarlijke gedachte
Er zijn culturen die achterlijk zijn. In een tijdperk dat bol staat van politieke correctheid, is dit een gevaarlijke gedachte geworden. Maar iets anders kan over dit tafereel niet gezegd worden. We zien een achterlijke man die neemt wat hij gekocht heeft.

Velen stellen dat wij, westerlingen, niets in Afghanistan te zoeken hebben. Onze troepen horen terug te keren en Afghanistan aan de Afghanen laten. Zij vragen zich af: wie zijn wij om onze cultuur boven de hunne te plaatsen? Wie zijn wij om te denken dat het inhumaan is om een meisje van elf te verkopen aan een achterlijke man? Wie zijn wij om met geweld onze waarden en normen aan Afghanen, aan deze man en dit meisje, op te dringen?

Ik heb geen idee wie wij zijn. Ik weet wel dat het lijden van dit meisje ons universum, dat niet alleen het universum van iPods, Disneyland, CO2-zorgen, fiscale aftrekposten, de kerstrapporten van onze kinderen en de nieuwjaarsuitverkoop in de winkels is, maar ook het universum van mensenrechten, in zijn diepste wezen beledigt.

Leon de Winter

Ellian &, Leon de Winter