Benoeming Aboutaleb is nederlaag democratie

maandag 20 oktober 2008 09:37

Burgemeester heeft een democratisch legitimatiegebrek

Waarom was Leefbaar Rotterdam woedend? Weliswaar was Wim van Sluis, oud-havenwethouder van Leefbaar Rotterdam, voorgedragen als kandidaat, maar was het volstrekt duidelijk dat die andere kandidaat, Ahmed Aboutaleb, zou winnen, gezien de samenstelling van de gemeenteraad.

Leefbaar Rotterdam vroeg daarop om een referendum ('Laat de Rotterdammers zelf beslissen') maar ook dat verzoek haalde het niet in de raad.

Kiezen betekent een keuze uit minstens twee dingen. Maar de Rotterdamse raad had de facto één keuze: Aboutaleb.

De andere tegenkandidaat Gerd Leers had ’s ochtends gehoord dat hij niet werd voorgedragen, maar weet volgens de Volkskrant later toch de indruk te wekken dat de race ging tussen hem en Aboutaleb.

Halfslachtigheid
De invoering van de rechtstreeks gekozen burgemeester werd een aantal jaren gelden tegengehouden door de PvdA in de Eerste Kamer.

Dat was een grote nederlaag voor de democratie en de verdere democratisering van Nederland. De benoeming van Aboutaleb als burgemeester van Rotterdam bewijst nogmaals het democratische tekort en halfslachtigheid van de huidige wetgeving.

Een vertrouwenscommissie draagt een aantal kandidaten voor, waaruit de gemeenteraad een keuze maakt. De raad is wel bevoegd om een referendum uit te schrijven. Dit laatste is een fiasco geworden. Voldoet deze manier om een burgemeester aan te wijzen aan democratische normen ? Nee.

Minister Guusje ter Horst (PvdA) is ook tegen de rechtstreeks gekozen burgemeester. Dit gedrag noemt de criminologie maffiapraktijken. En de politicologie noemt dit regentesk gedrag. Als dit waar is, moeten de PvdA en Ter Horst  zich diep schamen voor deze ondemocratische daad.

Geven en nemen
Ten eerste vertegenwoordigt de raad verschillende partijen. Daardoor is de benoeming van een burgemeester een kwestie van geven en nemen. Als de burgemeester rechtstreeks door de burgers mag worden gekozen, gaat het niet meer om compromissen. In dat geval maken de burgers een duidelijke keuze voor een persoon en een politiek programma.

Ten tweede wordt een burgemeester benoemd voor een periode van zes jaar, aldus de tekst van artikel 61 van de Gemeentewet. Deze lange periode, die niet samenvalt met de gemeenteraadsverkiezingen, zal een ernstig democratisch tekort veroorzaken.

Bij de laatste gemeenteraadverkiezingen won de PvdA. Dat  was in 2006. De burgemeester van Rotterdam wordt nu benoemd met behulp van een meerderheid van PvdA'ers en waarschijnlijk met instemming van de SP en GroenLinks in de raad. De burgemeester wordt op 1 januari 2009 geïnstalleerd. Terwijl één jaar later gemeenteraadverkiezingen worden gehouden. En we weten niet wat de uitslag daarvan zal zijn. De burgemeester moet dus vijf jaar lang regeren met een nieuwe gemeenteraad.

Wetswijziging
De oplossing is een wetswijziging. De burgemeester moet, zoals ook bij de Tweede  en Eerste Kamer gebruikelijk is, voor vier jaar worden aangewezen. Ook moet die benoemingsperiode samenvallen met de gemeenteraadverkiezingen.

Een benoemde burgemeester heeft sowieso een democratisch legitimatiegebrek. Door mijn voorstel, zou dat democratische legitimatiegebrek enigszins worden gecompenseerd.

Want anders valt dit systeem niet uit te leggen. Stelt u voor dat de PvdA in Rotterdam bij de  verkiezingen in 2010 verliest. Dan moet de nieuwe gemeenteraad met een burgermeester werken, die op basis van de oude samenstelling aan de macht is geholpen.

De mooiste oplossing is natuurlijk de rechtstreeks gekozen burgemeester.     

Afshin Ellian