AIVD, houd je bezig met echte staatsveiligheid!

vrijdag 24 juli 2009 11:08

Telegraaf-journalisten werden volgens de AIVD vanwege de staatsveiligheid afgeluisterd

De staatsveiligheid is een buitengewoon ruim begrip. Alles kan daaronder vallen. Wie de veiligheid van de staat in gevaar brengt, brengt de mogelijkheid in gevaar waardoor wij als Nederlander in een vrij land kunnen leven. In dat geval moeten de rechten van de individuen wijken voor het geheel. Daarom kent onze wet verregaande bevoegdheden aan de veiligheidsdiensten om ze in geval van staatsveiligheid toe te passen. Hierover bestaat algemene consensus.

Gevaarlijk
Maar het begrip staatsveiligheid is ook een buitengewoon gevaarlijk begrip. Want je kunt daarmee de democratie in gevaar brengen. Een land als Iran is een mooi voorbeeld waar de machthebbers onder het mom van staatsveiligheid de legitieme vrijheden hebben beperkt en onderdrukt. Maar in ons land gaat het anders. De Nederlandse veiligheidsdiensten kennen een strenge traditie van terughoudendheid. Het zijn vaak zelfs de Nederlandse veiligheidsdiensten die politici ontmoedigen hun bevoegdheden uit te breiden. Ook zijn de Nederlandse veiligheidsdiensten terughoudend bij het toepassen van hun wettelijke bevoegdheden. Tenzij het noodzakelijk is.

De AIVD heeft daarom een goede naam. Ze zijn er om de democratische rechtsstaat te beschermen. Helaas hebben de gebeurtenissen rond de Telegraaf-journalisten een ander beeld van de AIVD en de politiek verantwoordelijken voor de AIVD (de minister van Binnenlandse Zaken) neergezet. Dat is erg jammer. Want de AIVD, zoals de politie, is juist de hoeder van onze democratische rechtsorde. En de persvrijheid is één van de wezenlijke aspecten van die democratie.

Afluisteren
Een aantal journalisten van de Telegraaf werd afgeluisterd door de AIVD om erachter te komen wie het dagblad heeft voorzien van informatie afkomstig uit de AIVD. Het ging om de Irak-oorlog. De Telegraaf had geschreven dat de AIVD zich klakkeloos op de informatie van zustersdiensten had gebaseerd. Is daarmee de staatsveiligheid van Nederland in gevaar gebracht? Nee.

Dit bericht heeft juist de staatsveiligheid versterkt. Want als het bericht waar is, dan heeft de AIVD haar werk niet goed gedaan. De AIVD had het kabinet moeten informeren dat de dienst over onvoldoende informatie beschikt om een juist oordeel te kunnen vormen. Dit is op zich geen schande. De AIVD is geen CIA of MI5. In vergelijking met die diensten is het een kleine en beperkte organisatie.

Persvrijheid
De staatsveiligheid komt in gevaar wanneer de volksvertegenwoordigers op basis van verkeerde veronderstellingen besluiten nemen aangaande oorlog en vrede. In Amerika en Engeland lekken ook regelmatig berichten uit vanuit de inlichtingenwereld. Maar deze berichten zijn alleen politiek gevoelig. Ze brengen nooit nationale veiligheidsvraagstukken in gevaar. Het is buitengewoon vreemd dat de minister van Binnenlandse Zaken heeft ingestemd met het afluisteren van journalisten. Zij moet zich daar in de Tweede Kamer voor verantwoorden. Wil de AIVD een respectabele organisatie blijven, dan moeten ze niet zo maar de persvrijheid aantasten of prominente personen afluisteren.

Het zou anders geweest zijn als het ging om vitale, operationele, actuele informatie over een aanslag of daarmee samenhangende vraagstukken. Ik ontken niet dat de AIVD een serieus probleem heeft: iemand uit hun midden lekt naar de media. Dit moeten ze achterhalen. Maar niet op deze manier.

Mexicaanse griep
De minister van Binnenlandse Zaken moet zich vooral bezighouden met andere vraagstukken,  die echt te maken hebben met veiligheid. Zoals, heeft de minister al een veiligheidsplan opgesteld voor het uitbreken van Mexicaanse griep? Wat gebeurt er als veel politieagenten of AIVD’ers besmet raken? Wie garandeert dan de veiligheid in Nederlandse steden? Hoe kun je garanderen dat de vitale organen van de staat zoals de Tweede Kamer en de regering onder deze omstandigheden kunnen blijven functioneren?

Wat ik met deze vragen wil zeggen, is het volgende: de minister had tegen de directeur van de AIVD moeten zeggen dat hij zonder afluisteren van journalisten het lek moet identificeren. Op dit moment moet hij zich vooral bezighouden met de vraag hoe zijn organisatie zou moeten functioneren onder de grieptoestand.

Rationeel
De AIVD is zwaar beledigd door dit brutale lek. Maar ze zijn toch getraind om niet emotioneel maar rationeel gaan handelen. Gelukkig heeft de Nederlandse rechter een rationeel besluit genomen: stop het afluisteren van journalisten. Is dit contraspionage? Wat een knullige vertoning!

Afshin Ellian