Hoe Geert Wilders het gelijkheidsbeginsel tart

woensdag 7 september 2011 10:41

Wilders ziet een deel van de Nederlandse bevolking als stemvee

Zonder gelijkheid zal er geen vrijheid zijn. Op 11 september 2001 vielen islamitische terroristen de fundamentele westerse waarden aan: gelijkheid en vrijheid.

Gelijkheid en vrijheid zijn de fundamenten van een democratische rechtsorde. Basiswaarden die vorm en inhoud geven aan vele rechtsbeginselen. De Grieken duiden de gelijkheid met het woord isonomia aan.

Het gelijkheidsbeginsel is een noodzakelijke voorwaarde voor een vrije samenleving. Het gaat hier niet om materiële gelijkheid: egalitarisme en de gelijkschakeling van individuen en groepen van mensen. De feitelijke ongelijkheid van mensen is ook een voortvloeisel van het vrijheidsideaal: in vrijheid kunnen mensen zich ontwikkelen tot wat ze willen zijn. Als de staat zich de taak stelt om de materiële ongelijkheid uit te bannen, krijg je een totalitaire staat, die de vrijheid aan het altaar van de materiële gelijkheid opoffert.

Botsingen
Het gelijkheidsbeginsel heeft dus in een democratische rechtsorde een formalistisch karakter. Mensen zijn gelijk door en voor de wet.

Ondanks de feitelijke ongelijkheid schept de wet een formele vorm van gelijkheid, die op allen van toepassing is: gelijke rechten en plichten bij gelijke gevallen en gelijke behandeling bij gelijke gevallen. Dus ongelijke gevallen worden ongelijk behandeld.

De toepassing van het gelijkheidsbeginsel zal veelal tot botsingen leiden: botsing tussen rechten en plichten en botsing tussen de grondrechten.

Wetten
Het gelijkheidsbeginsel leidt her en der tot verschillende rechtsbeginselen: verbod op terugwerkende kracht, rechtszekerheid, het vertrouwensbeginsel, het legaliteitsbeginsel et cetera.

De wetten en de beslissingen van de statelijke organen moeten daarom niet met terugwerkende kracht worden ingericht.  Maar neemt iedereen in het parlement het gelijkheidsbeginsel serieus? Ja, bijna iedereen.

Sommige politiek correcte bewegingen en figuren wilden en willen onder het mom van het gelijkheidsbeginsel de vrijheid van meningsuiting beperken. Dat vond en vind ik fout.

Het gelijkheidsbeginsel moet geen belemmering vormen bij het publieke debat. Maar het omgekeerde is ook niet goed: om in naam van een homogene samenleving het gelijkheidsbeginsel te willen beperken. De PVV doet dat minstens op één thema: de dubbele nationaliteit.

Afstand doen
De dubbele nationaliteit is niet altijd wenselijk. Daarom hanteerde de wet het uitgangspunt dat iedereen, bijzondere omstandigheden daargelaten, bij het aanvaarden van de Nederlandse nationaliteit afstand moet doen van zijn eerdere nationaliteit.

De uitzonderingsclausule was bedoeld voor politieke vluchtelingen. Het zou immers absurd geweest zijn om politieke vluchtelingen die de legitimiteit van hun eigen staat ontkennen, bij diezelfde staat het verzoek te laten indienen om gedenaturaliseerd te worden.

Gaandeweg breidde de staat de uitzonderingsclausule uit. Momenteel leven velen in Nederland - wellicht een paar miljoen mensen - met een dubbele nationaliteit. Alleen al in mijn omgeving zijn genoeg autochtone Nederlanders te vinden, van wie de kinderen in de Verenigde Staten zijn geboren. Daardoor hebben ze ook de Amerikaanse nationaliteit.

Verbieden
Dat de PVV de dubbele nationaliteit wil verbieden, is niet in strijd met het gelijkheidsbeginsel, want het betreft de toekomstige gevallen.

Maar het is anders als de PVV draconische maatregelen verbindt aan bestaande gevallen van de dubbele nationaliteit. De Nederlanders met een dubbele nationaliteit mogen van de PVV niet worden gekozen in de wetgevende organen van de staat (de Staten-Generaal, provincie, en gemeente). Ook mogen zij niet worden benoemd als politieke, bestuurlijke functionaris: minister, staatssecretaris, burgemeester, wethouder et cetera.

Dit uitgangspunt van de PVV op het gebied van dubbele nationaliteit is strijdig met het gelijkheidsbeginsel. 

Wilhelmina
De PVV bestraft met terugwerkende kracht de burgers die van diezelfde staat over dubbele nationaliteit mochten beschikken. Deze situatie is bijna uniek in de Nederlandse (democratische) staatsgeschiedenis.

Waarom bijna? In 1943 voerde koningin Wilhelmina met terugwerkende kracht de wet ‘Het besluit Buitengewoon Strafrecht’ in, om daarmee de Nederlanders te kunnen bestraffen die actief met de bezetters samenwerkten.

Het uitzonderlijke karakter van deze wet en de omstandigheid waarin deze wet tot stand kwam, behoeft geen betoog. 

Uitgesloten
Ook in politiek opzicht is de handelwijze van Geert Wilders onverstandig. Velen met een dubbele nationaliteit worden bij voorbaat uitgesloten, om Wilders en zijn beweging actief te kunnen steunen.

Het gaat hier niet alleen om moslims of ex-moslims, maar ook om die kinderen van mijn oer-Nederlandse vriend met de Amerikaanse of Israëlische nationaliteit. Welke politieke implicatie heeft dit onverstandige beleid?

Wilders ziet daarmee een deel van de Nederlandse bevolking als stemvee, om even een Wilders-begrip te gebruiken. En wie met het vee werkt, leeft kennelijk niet meer in de mensenwereld. Dat is jammer! Want Kamerlid Wilders streeft een menselijke wereld na. Nietwaar, Geert?

Afshin Ellian