Eindelijk: het grote klimaat- en energieplan

woensdag 23 januari 2008 19:30

Een slimme presentatie, de uiteenzettingen over het grote klimaat- en energiepakket van de Europese Commissie, die Commissiepresident José Manuel Barroso deze woensdag gaf. Eerst in het Europees Parlement en daarna aan de media.

Het kost wat. Als het plan in 2020 helemaal is doorgevoerd, kost het volgens Barroso een half procent van het Bruto Nationaal Product van de hele EU. Maar je krijgt er veel voor terug. Niet alleen bestrijding van de opwarming van de aarde,  maar ook minder afhankelijkheid van energie uit landen met ‘regimes die niet onze vrienden zijn’, aldus Barroso. En een stimulans voor industriële innovatie en nieuwe werkgelegenheid.

Industrievijandig
De Europese werkgeversorganisaties en de lobby van de grootste industriële concerns waarschuwden vooraf dat het plan de zware industrie zou kunnen bedreigen. Energie-intensieve sectoren die veel kooldioxide (‘broeikasgas’) uitstoten leken gedwongen te worden om hun nu nog gratis verstrekte emissierechten op een veiling in te kopen. Dat is voor economen een superieure manier om de emissierechten te verdelen. Maar het werkt alleen als de betrokken bedrijven geen concurrenten hebben voor wie zulke regels niet gelden.

Die dreiging is voorlopig weggenomen. Barroso: ‘Wij willen dat de industrie in Europa blijft. Wij willen onze banen niet exporteren naar andere delen van de wereld.’ Met het verjagen van industrie naar landen die geen eisen stellen aan kooldioxide-emissies wordt het klimaatdoel niet bereikt.

Pressie
Het is vooralsnog uitstel, geen afstel. Als een nieuwe klimaatconventie wereldwijd steun krijgt is er geen reden meer om de industrie te beschermen tegen concurrenten zonder klimaatpolitieke lasten. Maar eerst moet het zover zijn. Voor 2012, als de huidige klimaatconventie afloopt, zal de Europese Commissie beslissen wat zij voorstelt, zegt milieucommissaris Stavros Dimas.

Als andere landen onvoldoende geneigd blijken om het EU-voorbeeld te volgen, kan de EU overwegen om invoerheffingen in te voeren op basis van de broeikasgasuitstoot waarmee importproducten vervaardigd zijn.

In ieder geval is door het opschorten van een besluit over veiling voor deze bedrijven een van de meest controversiële beslissingen in het klimaatpakket enkele jaren uitgesteld.

Veilingplicht
De rest van het bedrijfsleven krijgt wat de Commissie betreft geen uitstel van de noodzaak om vanaf 2013 hun emissierechten op een veiling te kopen. De verwachte miljardenopbrengst gaat naar de lidstaten. Het is de bedoeling dat alle bedrijven jaarlijks minder ‘broeikasgas’ uitstoten. De beschikbare emissierechten gaan daarom ieder jaar omlaag.

Wind, water
Maar dat is niet zo controversieel. Net zomin als het voorgestelde nieuwe systeem voor het bevorderen van het gebruik van ‘vernieuwbare’ energie (wind, waterkracht, zon, biomassa). Ook daar moet een Europese markt met verhandelbare eenheden energie komen. Landen met weinig mogelijkheden om efficiënt allerlei alternatieve energie op te wekken kunnen zo een deel van hun verplichting doorverkopen aan lidstaten waar dat relatief makkelijk gaat.

Lastenverdeling
Blijft nog een belangrijk controversieel voorstel over: de verdeling van de nieuwe verplichtingen. Dat er wat moet gebeuren hebben de regeringschefs van de EU-lidstaten vorig jaar maart al beslist. 

De Commissie kwijt zich nu van haar opdracht omdat alles in wetsontwerpen uit te werken en om de lasten over de landen te verdelen.
Barroso vindt het voorstel, uiteraard, een eerlijke verdeling.

Inderdaad worden de vanaf 2004 toegetreden arme lidstaten als het om kooldioxide gaat ontzien (behalve hun zware industrie), zij zitten in een andere fase van economische groei dan de rijke lidstaten. Zij moeten echter wel flink hun best doen met het inzetten van vernieuwbare energie.

Nederland
De opdrachten die de Commissie voor Nederland bedacht heeft, zijn minder zwaar dan wat het huidige kabinet al van plan is. Nederland zal niet dwarsliggen op hoofdzaken. Maar Frankrijk misschien wel. Dat haalt enorm veel energie uit kerncentrales, maar niettemin levert de rekenformule die de Commisie hanteerde een verplicht aandeel voor hernieuwbare energie op van 23 procent in 2020. Dat schreeuwt om het ter discussie stellen van de formule.

Toch toont Barroso zich zeer optimistisch over de haalbaarheid van de voorstellen. Er is al zoveel informeel overleg met lidstaten geweest, zo veel aandacht besteed aan kritiek van lobbies, dat hij zegt te verwachten dat de uiteindelijke verdeling dicht in de buurt zal komen van het Commissievoorstel. Hij hoopt het hele pakket nog voor zijn Commissie aftreedt goedgekeurd te hebben door zowel lidstaten als Europees Parlement. Uiterlijk voorjaar 2009.

Blog uit Brussel, Paul de Hen