Soevereiniteit staat overal op het spel

dinsdag 30 juni 2009 11:48

Klaus kreeg een Duitse onderscheiding in mei

Het geeft te denken dat nu ook het Duitse Constitutionele Hof in Karlsruhe wettelijk ingrijpen eist om te voorkomen dat Duitsland zijn soevereiniteit verliest. Het Verdrag van Lissabon is dan wel niet in strijd met de Duitse Grondwet, oordeelt het hof, maar voordat het Verdrag van kracht wordt moet de parlementaire betrokkenheid bij Europese wetgeving worden versterkt.

Daartoe moeten de Duitsers speciale wetgeving aannemen die waarborgt dat Bondsdag en Bondsraad (samen het parlement) ook in de toekomst een rol blijven spelen bij beslissingen op het gebied van strafrecht, politie, defensie, belastingen en sociaal stelsel.

Verwijt
De uitspraak van het Constitutionele Hof is een keihard oordeel over de reikwijdte van het ook in Nederland omstreden Verdrag van Lissabon. De Nederlanders, Fransen en Ieren werden in de rest van de Europese Unie (EU) als lastpakken gezien omdat ze tegen de Europese Grondwet of het latere Verdrag stemden, maar dat verwijt zal met dit oordeel van de hoogste rechterlijke instantie in Duitsland toch moeten worden bijgesteld. Zonder aanpassing van de Duitse wet levert Duitsland zich volgens het hof te veel uit aan de Europese Unie.

Dat is precies wat de tegenstanders van de Europese Grondwet in Nederland ook betoogden: door het opgeven van vetorechten wordt de Europese Unie een superstaat en dat gaat ten koste van het zelfbeschikkingsrecht. Weliswaar is het Verdrag dat de Europese Grondwet verving aangepast en kregen de nationale parlementen een grotere rol in de Europese besluitvorming, maar dat is kennelijk, zie  Karlsruhe, niet voldoende.

Ongecontroleerde macht
En dat was ook de reden dat onder meer de Beierse CSU-parlementariër Peter Gauweiler samen met een bonte verzameling andere tegenstanders van ‘Lissabon’ een klacht indiende bij het hof. Volgens Gauweiler c.s. wordt ongecontroleerde macht overgedragen aan de EU-gremia. De EU en het Europese Gerechtshof kunnen zo steeds meer bevoegdheden naar zich toetrekken en dat gaat ten koste van de soevereiniteit.

Het oordeel uit Karlsruhe bevat nog een opmerkelijk onderdeel. Het hof heeft zichzelf een sterkere controlefunctie toebedacht. 'Het is nodig dat het Constitutionele Hof erover waakt dat Brussel niet de Grondwettelijke identiteit van Duitsland aantast en niet zijn bevoegdheden overschrijdt,' aldus het hof.

De vraag is wie daar in Nederland over waakt. Nederland kent immers geen Constitutioneel Hof.

Zelfbeschikkingsrecht
En wat betekent dit oordeel voor de soevereiniteit van de andere lidstaten? Moeten die niet ook een garantie in hun wetgeving inbouwen die het zelfbeschikkingsrecht waarborgt?

Na de garanties aan Ierland, waar de bevolking zich in oktober opnieuw over het Verdrag van Lissabon mag uitspreken, hoopten de EU-leiders dat er een einde zou komen aan de lijdensweg van het Verdrag. Maar dat blijkt ijdele hoop.

Vakantie
De Duitse president Horst Köhler mag het Verdrag voorlopig niet ondertekenen. De Duitse Bondsdag gaat in de vakantie noodverbanden aanleggen om zo het tijdschema toch nog te halen. De bedoeling is nog altijd dat het Verdrag van Lissabon op 1 januari in werking treedt mits de Ieren ‘ja’ zeggen. In dat geval zouden de aarzelende presidenten van Polen en Tsjechië hun handtekening ook wel zetten, was de redenering. Maar of dat nu nog opgaat is de vraag.

Er is in elk geval één president die daar nog eens goed over zal nadenken: Vaclav Klaus van Tsjechië. Die staat na de Duitse uitspraak weer wat sterker. Laat nou Klaus nog afgelopen mei een Duitse onderscheiding hebben gekregen. En laat nou mede-strijder Peter Gauweiler hem die overhandigd hebben. Europa is kleiner dan het lijkt. Met of zonder Lissabon.

Carla Joosten