Kansen premier kennelijk nog niet verkeken

dinsdag 10 november 2009 10:52

Balkenendes kansen nog niet verkeken

De Zweedse premier Fredrik Reinfeldt heeft een kleine revolutie teweeg gebracht. Zijn verklaring in Berlijn dat niet een paar landen, maar alle 27 lidstaten beslissen over de top jobs in de Europese Unie is bepaald nieuws.

Deals worden in de Europese Unie nogal eens bekokstoofd door de grote landen en dan vooral door Duitsland en Frankrijk. Bondskanselier Angela Merkel en de Franse president Nicolas Sarkozy treffen elkaar geregeld, vaak net aan de vooravond van een Europese top van regeringsleiders.

Samenwerking
De samenwerking, waarvan vooroorlogs Europa alleen maar kon dromen, is innig. Zo heeft het Duitse ministerie van Buitenlandse Zaken een vertegenwoordiger gestationeerd op het ministerie van Buitenlandse Zaken in Parijs en hebben de Fransen er een Berlijn.

De Frans-Duitse onderonsjes leiden tot irritaties bij de Britse premier Gordon Brown die zich als andere grote Europese natie achtergesteld voelt. Maar het zijn de Polen, een eveneens grote lidstaat die steeds meer zelfbewustzijn aan de dag legt, die de kat de bel aan binden.

Zij vinden volgens een bericht in de Volkskrant dat de invulling van de top jobs uit de achterkamer moet. Wie president van de Europese Raad of Hoge Vertegenwoordiger buitenlands en veiligheidsbeleid wil worden, moet maar gewoon solliciteren en op gesprek komen.

Gezicht
Zo ging het tot op heden nooit in de Europese Unie. Democratie is mooi, maar ook lastig, zo merken de Zweden nu. Toch knap dat die nu toch zeggen dat alle 27 lidstaten mogen meebepalen wie de komende jaren de Europese Unie een gezicht gaan geven.

Inspraak vergt kennelijk meer tijd dat een deal in de achterkamer. Er is nog altijd geen datum voor een extra Europese top waarop de benoeming van de topfunctionarissen moet worden bezegeld. Daarom zal de toekomst van CDA-premier Jan Peter Balkenende nog wel even ongewis blijven. Zijn kansen op een Brusselse droombaan worden door de Zweedse aanpak groter ingeschat.

Herman van Rompuy, die amper tien maanden premier van België is maar de kandidaat van Frankrijk en Duitsland zou zijn, zou door diverse lidstaten toch minder geschikt worden geacht als voorzitter van de Europese Raad. Te weinig ervaring.
Dat begint al aardig te lijken op een gewone sollicitatie. Ervaring heeft Balkenende juist volop.

Socialisten
Het vinden van een geschikte Hoge Vertegenwoordiger lijkt ook minder soepeltjes te gaan dan eerst leek. De socialisten, die azen op deze job, hadden daarvoor de Britse minister van Buitenlandse Zaken David Miliband in gedachten. Maar dit 44-jarige toptalent - zeggen zelfs de Fransen over hem - wil niet. Hij moet in het Verenigd Koninkrijk blijven om het verkiezingsdebâcle dat Labour komend voorjaar tegemoet gaat zoveel mogelijk te beperken.

Miliband wordt ook gezien als de opvolger van Gordon Brown en verbanning naar Brussel zou betekenen dat hij in eigen land te veel uit beeld zou zijn. Een vreemde redenering, want Miliband zou zich als de 'minister van buitenlandse zaken van Europa' juist erg in de kijker kunnen spelen, als de Britten tenminste iets verder dan hun eigen eiland zouden kijken.

Een andere kanshebber op de buitenlandpost is de Italiaanse oud-premier Massimo D'Alema, ook een socialist en eveneens uit een groot land. Hij zou een mooi koppel kunnen zijn met de christen-democraat Balkenende uit het kleine Nederland.

Carla Joosten