Wat doen de PIIGS met uw euro?

zondag 7 februari 2010 09:23

Moeten na de banken ook landen hulp krijgen?

De schuldenbergen in de eurozone baren zorgen. Moeten na de banken ook de landen hulp krijgen?

De Europese politiek komt dichtbij nu de euro in het geding is. Menigeen krabt zich achter de oren: wat gebeurt er met mijn spaarcenten?

Het besef dat nogal wat Europese landen diep in de schulden steken, verontrust de financiële markten. Kunnen die landen hun schulden straks nog terugbetalen? Het gevolg: dalende koersen. Ook de euro moet eraan geloven. Een munt staat in de eerste plaats voor vertrouwen. En dat vertrouwen ebt weg.

Volgens de Europese spelregels mag het financieringstekort in de Europese lidstaten niet meer dan drie procent van het bruto binnenlands product bedragen. In werkelijkheid is het gemiddelde tekort in de eurozone 6 procent.

Dat is op zichzelf geen ramp – Amerika kent een begrotingstekort van 10 procent – ware het niet dat sommige landen wel een erg hoog tekort hebben.

Zorgenkindjes
De zorgenkindjes hebben inmiddels een naam: PIIGS (Portugal, Italië, Ierland, Griekenland en Spanje). Griekenland spant de kroon met een begrotingstekort van 12,7 procent. Spanje doet het met 11,3 procent amper beter en Portugal reikt tot 9,3 procent.  Griekenland heeft een ingrijpend herstelprogramma afgekondigd. Spanje en Portugal ook, maar die landen pakken het veel slapper aan.

Van alle drie is de vraag of ze in staat zijn snel te hervormen, want ervaring daarmee hebben ze niet. Integendeel. De Grieken hebben jarenlang in Brussel gelogen over hun begrotingstekort en staatsschuld. Zo zijn we kennelijk getrouwd in de Europese Unie.

Verjubeld
De tekorten van de PIIGS zijn niet alleen het gevolg van de crisis, maar ook van slecht beleid. Ze hebben lang op veel te grote voet geleefd. De meevallers als gevolg van de lage rente verjubeld en geen hervormingen doorgevoerd. Met als gevolg dat ze nu heel Europa in de problemen dreigen te brengen.

De landen verdienen een keiharde aanpak. Het is ook een kwestie van mentaliteit. Ierland dient als voorbeeld: dat verlaagde resoluut de ambtenarensalarissen met twintig procent. In Griekenland werden meteen stakingen aangekondigd toen bleek dat ook hier de regering fors in de overheidslonen gaat snijden.

Mentaliteit
Als we deze storm overleven zouden de regeringsleiders zich maar eens moeten buigen over de mentaliteit die hoort bij een muntunie: zorgen voor een ordentelijk eigen huishouden om te voorkomen dat je andere huishoudens schaadt.

Daar is geen politieke unie voor nodig, maar daadwerkelijke handhaving van strenge begrotingsregels. Echte sancties en niet alleen maar Brusselse donderpreken, zoals nu het geval is.

Wijsheid
Dat is toekomstmuziek; de zieke landen behoeven acute behandeling, maar wat is wijsheid? Kunnen ze worden gedwongen zelf orde op zaken te stellen of zullen ze door andere lidstaten – lees vooral Duitsland – te hulp moeten worden geschoten? Daarover wordt druk gespeculeerd. Die hulp lijkt niet verstandig, want dan worden precedenten geschapen en zal elke lidstaat in de toekomst rekenen op naastenliefde.

‘Als je een gezamenlijke munt heb, staat daar tegenover dat je je netjes gedraagt,’ zei Europees bankpresident Jean-Claude Trichet afgelopen week.

Geen paniek
Trichet deed dat keurig. Hij zaait geen paniek. Wat te denken van beoogd eurocommissaris Günther Oettinger? De Duitser die in de nieuwe Europese Commissie verantwoordelijk wordt voor Energie, speculeerde tegen een Duitse krant over een instabiele euro.

‘De euro loopt gevaar instabiel te worden. Het stabiliseren van de euro, te midden van de torenhoge schuldenlasten van een aantal Europese landen, is een van de grootste uitdagingen voor de Europese Unie,’ zei Oettinger.

Wat bezielt zo’n man om zich uit te laten over zoiets gevoeligs als de koers van een munt? Daarover moet elke politicus zwijgen.

Met die koers valt het trouwens nog heel erg mee. Die is met 1,37 dollar nog altijd elf cent hoger dan precies een jaar geleden. Een lagere koers kan bovendien geen kwaad: dat is bevorderlijk voor de export.

Als de export weer op gang komt, kunnen de politici zich gaan bezighouden met het echte werk: het terugdringen van de schulden.

Carla Joosten