Kabinet krijgt zin: volop debat over Europa

zondag 22 mei 2011 16:28

Europese politiek is als een HEMA-worst

Sinds 2001 trokken opeenvolgende kabinetten subsidie uit om promotie te maken voor de Europese Unie. De laatste jaren bedroeg het potje 2,5 miljoen euro per jaar. De werkelijke kosten waren hoger, want er was ook de nodige ambtenarij mee gemoeid.

Tal van hobbyisten gingen met dat geld aan de haal om debatten in het land te houden. Maar ook de publieke omroep (VPRO) kreeg geld voor de televisieserie In Europa van Geert Mak.

Er waren wel wat twijfels over het nut van de meeste activiteiten, maar het fonds overleefde een evaluatie in 2008 nipt: het was best wel een zinvol instrument om het debat te stimuleren. Daar denkt het kabinet van CDA en VVD anders over. De subsidie verdwijnt.

Mythes en waarheden
Debat over Europa? Daar is toch geen geld voor nodig. Dat gaat het kabinet zelf doen. Perceptie en realiteit over de Europese Unie moeten meer met elkaar in overeenstemming komen, schrijft CDA-staatssecretaris Ben Knapen (Europese Zaken) in een brief over Europa-communicatie aan de Tweede Kamer.

En daarom gaan hij en zijn collega’s overal waar het maar kan, praten over de Europese mythes en waarheden. Dat wordt tijd. Decennialang was de Europese Unie iets voor ingewijden: politici, diplomaten, het bedrijfsleven, de milieubeweging en andere belangenorganisaties. Zelfs de euro werd tamelijk geruisloos ingevoerd. Gaandeweg groeide het ongemak over de Europeanisering waarop de burger geen vat had.

Grondvesten
En nu is er dan de schuldencrisis die de Europese Unie op zijn grondvesten doet schudden. Debat is er volop. Zonder ook maar een cent subsidie. Via vele communicatiekanalen kan het publiek mee genieten van het politieke gooi- en smijtwerk over Griekenland.

Maar zo hadden de ware Europeanen zich dat debat niet voorgesteld. Ook Knapen, die nadrukkelijk stelt dat Europa geen product is dat verkocht moet worden, is kennelijk bezorgd. ‘Het belang om verwevenheden binnen de Europese Unie inzichtelijk te maken, wordt deze dagen door de schuldencrisis nog eens nadrukkelijk bevestigd,’ schrijft hij.

Soevereiniteit
Knapen wil de Unie - 'een politieke en economische realiteit' - van de vergaderzalen naar het publiek brengen. Journalisten beter informeren over wat in Brussel wordt bekokstoofd en met burgers in discussie. Volgens hem overheersen in het debat, of het nu gaat om soevereiniteitsverlies of de kosten van Europa, te veel de nadelen voor Nederland.

Ook de uitbreiding van de Europese Unie lijkt hem discussie waard. Die wordt volgens hem vaak voorgesteld als een voortdenderende trein, als iets wat voor een ongecontroleerde stroom buitenlanders en een toename van georganiseerde misdaad heeft gezorgd. Opmerkelijk is dat hij deze percepties niet weerspreekt. ‘Terecht worden nu vraagtekens gesteld bij de absorptiecapaciteit van de EU,’ schrijft hij.

HEMA-worst
Het publiek zal het merken. Knapen en zijn collega's komen eraan. Niet met dure campagnes, maar in hoogst eigen persoon en natuurlijk via de sociale media. Zelf gaf hij op scholen al het goede voorbeeld. De gewezen journalist wist de kinderen te bereiken door de Europese politiek te vergelijken met een HEMA-worst: 'Heel erg lekker, maar je wilt niet zien hoe hij gemaakt wordt, want dan lust je hem niet meer.'

Het is te hopen voor Knapen dat hij ook elders gehoor vindt. Maar zolang Griekenland alleen maar staakt en kibbelt in plaats van per omgaande belastingen te gaan innen en de beloofde vijftig miljard aan staatsbezittingen te privatiseren, is elke ‘Europa-communicatie’ vergeefse moeite.

Carla Joosten