De EU heeft de steun van Ierland echt niet nodig

Door Brenda Peeters

Het naïef om te denken dat in de Europese Unie de stem van ale lidstaten even zwaar weegt. Ierland is een perifere lidstaat waar de Unie desnoods zonder kan

Paul de Hen

De Ierse kiezers verwierpen vrijdag met 54 procent van de stemmen de tweede poging binnen enkele jaren om een nieuw Europees verdrag op te stellen.

Het door de Ieren verworpen Verdrag van Lissabon is hiermee niet van de baan. Het naïef om te denken dat in de Europese Unie de stem van alle lidstaten even zwaar weegt.

Hart van de Unie
Een Europees verdrag dat niet de steun heeft van Frankrijk was ondenkbaar. Daarom werd de voorganger van het Verdrag van Lissabon, de Europese ‘grondwet’, aangepast.

Het bundelen van Frankrijk en Duitsland in een verband is de belangrijkste reden van bestaan van de Unie. Een verdrag dat niet de steun heeft van Nederland geeft ook grote problemen. Nederland is een van de oudste lidstaten en ligt in het hart van de Unie.

Ierland daarentegen is een perifere lidstaat waar de Unie desnoods zonder kan. Dat wordt niet openlijk uitgesproken, maar het geeft wel grenzen aan. Net als in 2001, toen de Ieren het nu geldende Europese verdrag, dat van Nice, in een referendum eveneens verwierpen, mag verwacht worden dat zij een in feite inhoudsloze verklaring aangeboden krijgen, waarna zij opnieuw een referendum moeten houden.

Legitimiteitsprobleem
De uitslag bevestigt niettemin, dat de Europese samenwerking in diverse lidstaten een legitimiteitsprobleem heeft. Als daar kiezers gevraagd wordt zich druk te maken om Europa, twijfelen zij aan het tot nu toe bereikte. Dat geldt niet overal.

Tegenstanders van het Verdrag van Lissabon en daarvoor van het 'Grondwetverdrag' vergeten graag dat in 2005 twee van de vier toen gehouden referenda, die in Spanje en in Luxemburg, tot een duidelijke ja-stem leidden.

Pro-Europees
Maar er is een probleem waar nieuwe verdragen geen verbetering in zullen brengen: de Europese Unie blijft een eliteproject. Dat is overigens niet erg, want kiezers maken zich pas druk over het voor en tegen van de Europese samenwerking als daar expliciet naar gevraagd wordt.

In geen enkele nationale verkiezing was Europa tot nu toe een centraal verkiezingsthema. In Ierland zijn de meeste in het parlement vertegenwoordigde partijen vanouds pro-Europees. Net als in Nederland of Frankrijk.