Kabinet vraagt offers die het zelf niet brengt

Alle burgers moeten de schouders er onder zetten om de schatkistcrisis te boven te komen. Dat liet het kabinet de koningin zeggen in de Troonrede. Maar wat is eigenlijk de bijdrage van Balkenende, Bos en Rouvoet?

Door Syp Wynia

De premie ren vicepremiers van een mislukt kabinet

Jan Peter Balkenende was vroeger een hervormer. In 2003 ging hij samen met vice-premierGerrit Zalm (VVD) meteen saneren, nadat de overheidsfinanciën uit de hand liepen. Dat kwam het duo op veel kritiek te staan, onder meer van toenmalig oppositieleider Wouter Bos (PvdA). Het kabinet bezuinigde de economie kapot, zo heette het. Uiteindelijk boekte dat kabinet nog hele behoorlijke resultaten. Balkenende kon doorregeren.

Extra uitgeven
Balkenende en Bos doen het samen anders. Na de aanstaande schatkistcrisis eerst lange tijd te hebben genegeerd gingen ze niet samen saneren, maar samen extra uitgeven. En nu vroeg het kabinet de koningin om in de Troonrede het volk te waarschuwen dat we samen de schouders er onder moeten zetten. En wat is de bijdrage van het kabinet? Het kabinet ontloopt zijn verantwoordelijkheid en laat groepjes ambtenaren uitzoeken wat er in de toekomst hervormd kan worden.

De eerste besluiten voor de toekomst neemt het kabinet vervolgens heel misschien als de economie weer aantrekt, in 2010 of later.

Kabinetscrisis
Inmiddels klampen de coalitiepartners zich aan elkaar vast in een ongemakkelijke omhelzing, met het credo dat het laatste dat het land nu kan gebruiken een kabinetscrisis is. Maar is dat wel zo? Heeft het land dan wel iets aan een kabinet dat uitgeregeerd is en een jaar na het definitief doorbreken van de bankencrisis aankondigt pas over een jaar met plannen te komen, zij het voor volgende kabinetten?

Goed, echte alternatieven voor deze coalitie en dit kabinet zijn er na verkiezingen ook niet direct voorhanden. De traditionele partijen hebben zoveel vertrouwen verspeeld en bijvoorbeeld het immigratiebeleid zodanig laten gaan, dat PVV-leider Geert Wilders fluitend een op de vijf Kamerzetels moet kunnen pakken.

Mislukt kabinet
Probleempje met Wilders is dat zijn partij op veel punten net zo links als de SP, waardoor er met hem in een nieuw kabinet moeilijk te hervormen is.

De onzekerheid over de toekomst na verkiezingen kan niet verhullen dat het kabinet Balkenende-Bos-Rouvoet een mislukt kabinet is. Het had moeten hervormen toen het aantrad, maar in plaats daarvan ging het honderd dagen toeren en - toen ook al- extra uitgeven. Samen zagen ze de economische crisis over het hoofd en schuiven ze de gevolgen door. Wat resteert is een troosteloze tango, voor drie heren wel te verstaan.