Voor Agnes Kant moet afscheid bevrijding zijn

Jan Marijnissen was tot tranen toe geroerd, nadat Agnes Kant bekend maakte dat ze aftreedt als fractievoorzitter van de SP. Maar Kant zat niet alleen zichzelf in de weg, ook Marijnissen zat haar in de weg

Door Syp Wynia

Een geëmotioneerde Agnes Kant, het eerste slachtoffer van de gemeenteraadsverkiezingen

Agnes Kant is het eerste slachtoffer van de gemeenteraadsverkiezingen. Dat is op het eerste gezicht niet logisch, want haar SP verloor bij de gemeenteraadsverkiezingen ongeveer 43 zetels. De PvdA van Wouter Bos verloor minstens 525 zetels en het CDA van Jan Peter Balkenende 157.

Maar Bos wist het gigaverlies op miraculeuze wijze als winst voor te stellen en zit daardoor steviger in het zadel dan in jaren. Van Balkenende kan dat overigens niet worden gezegd.

Niet te benijden
Er is na het opstappen van Kant al menige traan geplengd, te beginnen in haar eigen Kamerfractie. Dat is niet zo vreemd, want Agnes Kant was tijdens haar fractieleiderschap al niet te benijden.

Kant werd vooral de laatste maanden een deerniswekkende figuur. Ze had het op haar geheel eigen wijze ongetwijfeld het beste voor met de wereld, maar ze ging in haar SP-strijd voor de betere wereld ook op een bijna maniakale wijze tekeer.

Agnes Kant was al een van de fanatiekste en weinig tot relativeren geneigde politici voordat ze in juni 2008 fractievoorzitter van de SP werd. Ze was jarenlang de rechterhand van Jan Marijnissen geweest en moest hem nu opvolgen. Althans: als fractievoorzitter en aanstaand lijsttrekker.

Boegbeeld
Maar Marijnissen, zo’n beetje de oprichter van de SP zoals we die nu kennen, bleef in de Kamer en bleef ook partijvoorzitter. In feite bleef hij de baas van de partij, terwijl Kant het boegbeeld moest spelen. Zoiets overleeft geen enkele politicus, zeker niet als de resultaten tegenvallen.

Jan Marijnissen was intussen niet alleen voortdurend op de televisie te zien, vooral in Vara-programma’s, waarbij hij toeliet dat ook het haperen dan wel het falen van Kant in ruime mate aan bod kwam.

Achter de schermen zat hij haar af te breken en te coachen, als een tennisvader die zijn dochter naar de top wil brengen maar haar daarbij tevens ontmenselijkt. Agnes Kant leed er onder. Ze maakte de laatste tijd nog meer dan anders een gespannen indruk.

In de put
Bij dat alles mag niet worden vergeten dat de SP al in de put zat op het moment dat Marijnissen het fractievoorzitterschap in 2008 opgaf.

Onder Kant werd het niet beter, maar het is onredelijk om haar de neergang in de schoenen te schuiven.

Die neergang volgde op het niet-meeregeren van de SP in december 2006, nadat de SP met 25 zetels net een spectaculair succes had geboekt.

Beschieting
Het mag lijken dat Agnes Kant gisteren zelf haar besluit nam, na een inderdaad treurigmakende bijdrage aan een weinig verheffend tv-debat.

Maar de inleidende beschieting kwam van een andere rechterhand van Jan Marijnissen, partijsecretaris Hans van Heijningen. Die kritiseerde, bijna in Mao-stijl, een eerder optreden van Kant waarbij zij Geert Wilders associeerde met de nazi’s.

Jan Marijnissen had dat eerder, zij het wat subtieler, ook gedaan. Maar wat Marijnissen mag, dat is daarmee Kant nog niet gegund. De trouwe partijsoldaat Agnes Kant wist toen wat haar te doen stond. Ze zwaaide af. Haar afscheid moet voor haar een bevrijding zijn.