Absurd: AOW-leeftijd en AOW-uitkering omhoog

De vakbonden en de werkgevers lossen vooral hun eigen problemen op met het akkoord dat ze vijf dagen voor de verkiezingen aan het volgende kabinet dicteerden. Hoe kun je de AOW betaalbaar houden door de AOW-uitkering nota bene te verhogen?

Door Syp Wynia

Wientjes en Jongerius kwamen plots tot een akkoord

In september vorig jaar hadden ze er nog slaande ruzie over en nu worden ze het plotseling eens. De lobby’s van vakbonden en ondernemers bereikten vijf dagen voor de Tweede Kamerverkiezingen een akkoord over later met pensioen gaan: 66 jaar in 2020. Maar de duivel woont in de details. Het heeft er alle schijn van, dat FNV en VNO vooral hun eigen problemen oplossen en de nadelen doorschuiven naar de overheid en de belastingbetaler.

Het grootste voordeel voor de ‘sociale partners’ is dat ze het überhaupt eens zijn. Als ze het ergens over eens zijn, hebben ze macht. Als ze het oneens zijn, staan ze buitenspel. Maar Emile Roemer heeft niet helemaal ongelijk, door de timing van het akkoord ‘onbeschoft’ te noemen.

Polderpartners
Een eerder akkoord had in Tweede Kamer en in politieke partijen besproken kunnen worden en onderdeel uit kunnen maken van de verkiezingscampagne. De polderpartners stellen politici en daarmee de democratie nu voor een voldongen feit. Dat is niet fraai, al is het vanuit hun positie geredeneerd begrijpelijk dat ze het proberen.

Het tweede grote belang voor bonden en werkgevers is dat ze als beheerders van de pensioenfondsen worden ontlast. Minister Piet Hein Donner (CDA, Sociale Zaken) heeft smeergeld voor het akkoord betaald, door toestemming te geven om te verwachten rendementen van de pensioenfondsen hoger voor te stellen dan hij eerder verantwoord achtte.

Dat is niet zo mooi van Donner. Maar het effect is wel, dat de financiële problemen van de fondsen nu minder groot lijken. Al zal daar nog een prijs voor moeten worden betaald.

Levensverwachting
De problemen van de werkgevers en vakbonden met de betaalbaarheid van de werknemerspensoenen worden niet alleen verkleind door behalve de AOW- ook de pensioenleeftijd in 2020 naar 66 jaar te laten gaan. Dan hoeven hun pensioenfondsen in de toekomst minder uit te keren, waardoor de premies bevroren kunnen worden.

De afspraak dat de pensioenleeftijd nadien verder omhoog gaat met de levensverwachting zorgt voor verdere verlichting van de pensioenfondsen en maakt het mogelijk dat de pensioenpremie wordt gedrukt. Bovendien worden gepensioneerden afhankelijk van de beleggingsresultaten van de pensioenfondsen. Hun pensioen kan daardoor lager uitvallen.

Doorschuiven
Maar wat doen de bonden en de werkgever? Terwijl ze de door henzelf beheerde pensioenen onzekerder worden, spreken ze af dat de AOW-uitkering omhoog gaat! Ze lossen hun eigen problemen op en compenseren dat door een hogere AOW-uitkering, waar ze helemaal niet over gaan. Het past in de traditie van de Nederlandse polderaars, om met hun onderlinge akkoorden de rekening door te schuiven naar de staat en dus naar de belastingbetaler.

Dat gebeurt in dit geval, door de AOW-uitkering niet meer te koppelen aan de stijging van de CAO-lonen, maar aan de reele stijging van de lonen, dus inclusief bonussen en incidentele loonstijgingen. Dat leidt tot hogere AOW-uitkeringen en dus hogere overheidsuitgaven. Werkgeversvoorzitter Bernard Wientjes beweert dat zijn afspraak met Agnes Jongerius toch niet duurder uitpakt voor de overheid, omdat tegelijkertijd fiscale voordelen voor AOW’ers afgebouwd kunnen worden. Dat is mooi weer spelen. Wientjes gaat niet over belastingen. Hij rekent naar zich toe.

Absurd
Voor de meeste politieke partijen was de aanleiding voor de verhoging van de AOW-leeftijd dat de AOW onbetaalbaar zou worden. Er moest op termijn 4 miljard euro per jaar gewonnen worden. Dat was een keuze, want de AOW-kosten lopen weliswaar op, maar je kunt er ook nog altijd voor kiezen om elders in de overheidsuitgaven te snijden.

Je zou er trouwens ook voor kunnen kiezen om de AOW-uitkering gaandeweg te verlagen als oplossing voor het betaalbaarheidsprobleem. Maar wat doen FNV en VNO? Die verhogen de AOW-uitkering (ter compensatie van ‘hun eigen’ lagere pensioenen). Dat is natuurlijk absurd. Als de AOW te duur wordt los je dat niet op door de AOW-uitkering hoger te maken.