Mark Rutte moet CDA uit schulp laten kruipen

Met het mislukken van de formatie van een Paars-pluskabinet zijn alle ogen weer gericht op VVD-leider Mark Rutte. Maar de opstelling van het CDA is cruciaal. Dat schijnheilige gedoe over 'ons past bescheidenheid na de verkiezingsnederlaag' moet nu maar eens afgelopen zijn

Door Eric Vrijsen

Het Paars-pluskabinet komt er niet

Na het floppen van Paars-plus resteren in de kabinetsformatie nog twee reële mogelijkheden: een midden-coalitie van VVD, PvdA, CDA en D66 of een rechtse coalitie VVD en CDA met gedoogsteun van Wilders. PvdA-leider Job Cohen zei gisteren dat zijn voorkeur uitgaat naar een vijf partijenkabinet van VVD, PvdA, CDA, D66 en GroenLinks.

Maar dat is onhaalbaar. Als hij het met VVD-leider Mark Rutte niet eens kan worden over bezuinigingen en belastingen, dan lukt het dat ook niet door het CDA aan de cocktail toe te voegen. Want het CDA wil - net als de VVD - óók flink bezuinigen en wenst óók geen belastingverhogingen.

Variant
De vraag is nu wat Rutte als eerste wil uitproberen: via het midden of over rechts. Vermoedelijk gaat hij het eerst met PvdA, CDA en D66 proberen. Met die variant kan hij er namelijk voor zorgen dat het CDA uit zijn schulp kruipt.

Dat schijnheilige gedoe over ‘ons past bescheidenheid na de verkiezingsnederlaag’ moet nu maar eens afgelopen zijn. CDA’ers houden meestal op met toneelspelen zodra het cliché zich opdringt dat ‘het land geregeerd mot worden’. Met Maxime Verhagen als vice-president en minister van Economische Zaken heeft het CDA betere herstelkansen dan met Verhagen in de schaduw van oppositieleider Wilders.

Verhagen wil heus wel.

Gebaar
Maar hoe krijgt Rutte de weigerende Cohen zover om toch mee te doen? Rutte heeft twee argumenten. Als gebaar naar de PvdA accepteert hij ook D66, zodat er ‘evenwicht is tussen links en rechts’.

Bovendien bewerkt hij Cohen met de redenering dat de VVD anders met de PVV móet gaan regeren. Cohen is zo ongeveer aangetreden als PvdA-leider omdat hij de opmars van Wilders wilde stoppen. Is het dan niet logisch dat hij alles zal accepteren om een regering met de PVV te verijdelen. Waarschijnlijk zal koningin Beatrix Cohen in voorzichtige termen op dezelfde gedachte helpen.

Proeve
Desnoods gaan Rutte en Verhagen samen een ‘proeve van een regeerakkoord’ schrijven. Daarna zetten ze Cohen en Wilders voor het blok. Wie van de heren wil aanschuiven?

Beiden staan dan voor een negatieve keuze. Cohen wil de PVV per se buiten de regering houden. Wilders roept altijd dat de PvdA een ramp is voor het land. Een laconieke Rutte en een minzame Verhagen moeten hun collega’s Cohen en Wilders tegen elkaar uit kunnen spelen.

Als Cohen blijft weigeren, dan is de weg vrij voor een rechts kabinet van VVD, CDA en (desnoods door middel van gedoogsteun) PVV. De Doekle Terpstra’s in het CDA zullen hiertegen ageren, maar Verhagen heft de handen dan ten hemel en zegt dat het land toch geregeerd mot worden.