Het CDA is nu opeens wel heel onbescheiden

Maxime Verhagen van het CDA gaat dus alsnog, zij het informeel, praten met Mark Rutte van de VVD en Geert Wilders van de PVV om te verkennen of ze samen kunnen regeren. Maar het CDA stelt wel veel eisen voor een partij die bij de verkiezingen werd gehalveerd

Door Syp Wynia

Gerda Verburg, Maxime Verhagen en Henk Jan Ormel praten over deelnemen aan gesprekken over een rechts kabinet

 Veel tijd krijgen ze niet voor de verkenning, want informateur Ruud Lubbers, die Verhagen opdroeg dit informele gesprek aan te gaan, wil snel duidelijkheid.

Een stap
Lubbers liet zich ontvallen dat de eerste fractievoorzitters die hij sprak allemaal wilden dat een coalitie 'over rechts' moest worden onderzocht, maar veel fiducie leek hij daar niet in te hebben. Volgens Lubbers is het een stap die even gezet moet worden, voordat hij verder kan.

Wie had ook anders gedacht? Lubbers behoort tot de CDA'ers die helemaal niet met Wilders in zee willen. Zelf wil hij zich er ook niet aan branden, hij zit er niet bij. Het alibi dat hij daarvoor gebruikte – er kan een minderheidsvariant aan bod komen en daar heeft hij geen mandaat voor – is niets anders dan een opzichtig gelegenheidsargument.
 
Draai
De CDA-fractie was er zaterdagmiddag snel uit. Ze gaan in op het verzoek van Lubbers. Je kunt een verzoek van zo’n vooraanstaand staatsman toch niet weigeren? – zo verkocht Maxime Verhagen zijn draai.

Eerder wilde hij immers niet met Wilders aan tafel, voordat die bijvoorbeeld de kopvoddentaks afzwoer. Rutte moest maar met Wilders gaan praten, zo oordeelde hij, en als zij er onderling uitkwamen dan zou hij wel verder zien.

Voorwaarden
Maar dat wil niet zeggen dat Verhagen en andere CDA'ers nu veel toeschietelijker zijn geworden. Het CDA heeft gaandeweg een reeks van voorwaarden gesteld, die varieren van het afzweren van de kopvoddentaks, het afzweren van 'de strijd tegen de islam als speerpunt van buitenlands beleid', het intact laten van de ontwikkelingshulp, de vrijheid van godsdienst en onderwijs (ook voor islamitisch onderwijs), het afzien van etnische registratie, en het onaangetast laten van de democratische rechtsstaat, wat dat ook moge betekenen.

Dat is nogal onbescheiden voor een partij die de helft van de zetels bij de verkiezingen verloor en steeds heeft geroepen dat ze nu bescheiden moest zijn. De eis over de kopvoddentaks ligt voor de hand en het afzien van door Wilders voorgestane verbod van de Koran ook.

Moeite
Maar het is de vraag of Wilders er zoveel moeite mee heeft om op die punten water bij de wijn te doen. De kopvoddentaks is een uit de hand gelopen slechte grap. En het Koranverbod is direct gerelateerd aan het bestaande min-of-meer-verbod van Hitlers 'Mein Kampf'.

Maar eisen-vooraf over het intact laten van de ontwikkelingshulp – zoals CDA-voorzitter Henk Bleker bijvoorbeeld doet – is totaal absurd. De PVV wil vrijwel geheel van de hulp af, maar de VVD wil die bijvoorbeeld ook halveren. Wil het CDA dan ook niet met Rutte praten, omdat hij aan deze liefdesbaby van CDA-prominenten wil komen?

Manoeuvre
De manoeuvre van Lubbers, al dan niet in samenspraak met Verhagen, lijkt er op uit om nu dan echt van Wilders als regeringspartner af te komen. Het rondje informeel moet die weg afsluiten. Dat is overigens niet zonder risico voor de Haagse Consensus van links, sociale partners en christendemocratische Wilders-haters van de Doekle Terpstra-vleugel. Wat als Wilders bereid is zoveel water bij de wijn te doen dat hij niet meer uitgesloten kan worden?

Ondertussen is het ook niet zonder risico voor het CDA als Wilders toch buiten de deur blijft. Als het CDA dan toch wil regeren – en dat wil het CDA altijd – dan is Verhagen aangewezen op de PvdA van Job Cohen. En dat is zelfvernietiging voor het CDA. De afgelopen desastreuse jaren van Balkenende met Bos leidden tot de historische nederlaag van 9 juni.

Overlopen
Nog eens met de PvdA regeren zal het CDA de das omdoen, zeker in het voormalige hartgebied, het zuiden, waar voormalige CDA-stemmers zijn overgelopen naar de PVV of de VVD.

Er kan wel voortdurend worden beweerd dat veel CDA’ers een afkeer hebben van Wilders, maar minstens zoveel CDA-stemmers hebben een afkeer van de samenwerking over links. Misschien moest Verhagen de komende dagen maar niet al te onbescheiden zijn.