Het is beter voor het CDA als Klink opstapt

De interne verdeeldheid over de samenwerking met de PVV brengt de strijd over de toekomstige koers van het CDA aan het licht. De botsing tussen Maxime Verhagen en Ab Klink gaat over veel meer dan een kabinet met gedoogsteun van de PVV

Door Eric Vrijsen

De nummer twee van het CDA Ab Klink wil een tijdelijke stop van de formatieonderhandeling

Welke mogelijkheden heeft het CDA nog? De fractie verliet gisteravond op het symbolische tijdstip van 5 voor 12 de vergaderzaal met de afspraak het beraad vandaag rond het middaguur voort te zetten. Er staat natuurlijk veel meer op het spel dan wel of niet samenwerken met Wilders. Het gaat om de vraag: waartoe is het CDA op aarde?

Smal politiek midden

De oud-gedienden – eerst de onvermijdelijke Willem Aantjes, later ook Dries van Agt, Ruud Lubbers en Cees Veerman – vinden dat de partij moet vasthouden aan zijn positie halverwege links en rechts. De huidige CDA-leider Maxime Verhagen voorziet echter de erosie van het CDA, omdat het politieke midden steeds smaller wordt door de opmars van rechtse en linkse populistische partijen. Voor de toekomst is het beter dat het CDA zich definitief nestelt op de rechterflank.

Het had een kwestie kunnen zijn in termen van ‘voel ik me wel behaaglijk?’ Maar Ab Klink, zeg maar de numero 2 van de partij, had het conflict op scherp gezet met een pleidooi om de formatie tijdelijk stop te zetten. Een korte vertraging in de formatie is nog wel te verkopen, maar het zou onherroepelijk leiden tot een definitieve breuk met Wilders. Die consequentie leidde tot de onmiddellijke openbaring van het schisma in het CDA. De partij hield de interne verdeeldheid niet langer verborgen.

Lijsttrekker Balkenende
Duidelijk is nu waarom Jan Peter Balkenende in februari – in de nacht dat zijn kabinet viel – resoluut werd geparachuteerd als lijsttrekker. Iedereen wist natuurlijk dat Balkenendes populariteit versleten was. Maar het alternatief was Maxime Verhagen.

Als hij toen reeds naar voren was geschoven, hadden zijn tegenstanders in het holst van de verkiezingscampagne de partij in brand gestoken. Dankzij Balkenende, kon het conflict over de verkiezingen worden heen getild.

Drie mogelijkheden
Het CDA mag hem hier dankbaar voor zijn. Nu kwam de zaak pas gisteren tot uitbarsting. De afloop is onzeker, maar in principe zijn er drie mogelijkheden.

1) Verliest Verhagen vanmiddag de volledige steun van de fractie, dan komt er definitief geen coalitie met de VVD en de PVV. Dan is het exit-Verhagen. Dan krijg je een kortstondig zakenkabinet of een instabiel allegaartje waarbij Geert Wilders als oppositieleider het theater domineert. Hoogstwaarschijnlijk volgen dan heel snel vervroegde verkiezingen met Wilders als grootste partij. Daar zit die gewetensvolle linkervleugel van het CDA echt niet op te wachten.

2) Verhagens opponent Ab Klink bindt in en verlaat de Tweede Kamer. Er komt iemand in zijn plaats die eerst een gekweld gezicht opzet en vervolgens soepeltjes instemt met de PVV-samenwerking.

3) Ook denkbaar is dat het CDA vanmiddag een toverformule bedenkt om door te gaan met de formatie én Klink te behouden als iemand die druk op de coalitiepartners VVD en PVV kan zetten. Een ondankbare rol. Klink als klankkast, maar zijn geluid zal verstommen bij de retoriek van Geert Wilders.

Mogelijkheid 2 is het minst schadelijk voor het CDA.