De onderhandelaars hebben tot woensdag

Toekomstige regeringspartners moeten snel met regeerakkoord komen, nu tij voor centrum-rechts kabinet nog gunstig is

Door Eric Vrijsen

Wilders, Rutte en Verhagen

Sinds eind juli zijn VVD, PVV en CDA met elkaar in gesprek over een nieuwe coalitie. Het eindspel nadert. Het concept-regeerakkoord is bijna gereed. Natuurlijk zijn er nog ‘losse einden’ in de programmatische afspraken.

Maar zoals dat gaat in de onderhandelingen: je wilt iets niet of je wilt iets wel; en als je het wilt, streep je in de slotfase de resterende geschilpunten tegen elkaar weg.

Vaart maken
De partijen doen er goed aan hierbij vaart te maken. In het land hangt een positieve sfeer tegenover de coalitie. Veel mensen zeggen: ‘Laat ze het maar eens proberen met die Wilders.’ VVD-leider Mark Rutte riep na de verkiezingen in een vlaag van overmoed dat er vóór 1 juli een kabinet zou aantreden, maar de lijdensweg duurt nu al bijna vier maanden. Zo langzamerhand vindt iedereen het welletjes.

Vooruit met de geit! Aan de slag. Dat is de stemming. Maar die kan heel snel omslaan, indien opnieuw vertragingen optreden. Dan is het al vlug: dit wordt ook weer niks.

Partijcongres
Rutte, Geert Wilders (PVV) en Maxime Verhagen (CDA) moeten uiterlijk woensdag hun akkoord presenteren. Dan kunnen de Kamerfracties een eerste oordeel uitspreken en kan het CDA-congres worden voorbereid voor zaterdag 2 oktober.

De tijd tussen presentatie van het akkoord en partijcongres moet minimaal drie dagen zijn. Anders kan niet iedereen aanwezig zijn en hebben de congresgangers te weinig tijd om het concept-regeerakkoord te bestuderen. Maar de tussentijd mag ook weer niet te lang zijn. Want dan ontstaan allerlei nieuwe golven van kritiek en misverstanden.

Momentum
De fractieleiders zijn dus gebonden aan een strak tijdschema. Presenteren ze hun concept niet op woensdag, maar een of twee dagen later, dan moeten ze de onderhandelingen een weekje rekken. Want het CDA-congres kan in dat scenario pas  op 9 oktober worden gehouden.

In kringen rondom de onderhandelaars denken ze dat het strakke tijdschema op het nippertje haalbaar moet zijn. Maar dan moet iedereen meewerken. Dat kan, want alle drie de partijen hebben nu belang bij snelheid.

Toekomstige regeringspartners mogen geen ‘momentum’ verliezen. Het tij is nu gunstig voor een centrum-rechts kabinet. Vertraging kan die gunstige omstandigheden snel doen omslaan.