Rechter zaak-Wilders faalt in politiek moeras

Rechters moeten onafhankelijk blijven en hun persoonlijke opvattingen buiten de rechtszaal houden, anders brengen zij de rechtsstaat in gevaar en zijn we overgeleverd aan permanente paranoia

Door Gertjan van Schoonhoven

Wilders en zijn advocaat Bram Moszkowicz

In een land dat bolstaat van verhit politiek debat zou de rechtbank een oase van a-politieke rust moeten zijn. Want ook al weet je wel dat rechters net als alle andere Nederlanders ook maar mensen zijn met eigen opvattingen, ook politieke, voor de rechtstaat is het van cruciaal belang dat wij, met al onze verhitte particuliere opvattingen, blijven geloven in de onafhankelijkheid van de rechter.

Doen we dat niet, dan zijn we voorgoed overgeleverd aan de permanente paranoia van de bananenrepubliek.

Zwijgrecht
Jan Moors, voorzitter van de Amsterdamse rechtbank waar sinds gisteren het strafproces tegen PVV-leider Geert Wilders dient, heeft dit geloof bepaald geen dienst bewezen. Uiteraard had het besluit van Wilders en zijn advocaat Bram Moszkowicz om zich te beroepen op zijn zwijgrecht iets van een stunt, een provocatie – maar het mag: het heet niet voor niets zwijgrécht.

In wat op z’n minst een enorme onhandigheid was, liet Moors zich daarna verleiden tot een nauwelijks verhuld commentaar op Wilders verrassende zwijgzaamheid  - een commentaar dat eenvoudig te interpreteren was als een politiek vooringenomen provocatie. Toch wordt de rechtbank niet vervangen, zoals Wilders en zijn raadsman gisteren eisten. De wrakingskamer gaf toe dat Moors zich 'ongelukkig' had uitgedrukt, maar hield het daar verder bij.

Het is een ongelukkig begin van het strafproces tegen Wilders, want die hele rechtszaak is al zo'n politiek moeras.

Agenda
Wilders zelf is natuurlijk politicus genoeg om het proces politiek te benutten, en een deel van de 'benadeelde partijen' die willen dat Wilders wordt veroordeeld voor haatzaaien, beledigen en discriminatie hebben zo hun eigen politieke, extreem-linkse agenda. Ook het besluit, destijds, van het door de minister van Justitie aangestuurde Openbaar Ministerie om Wilders niet te vervolgen, kan politiek worden geïnterpreteerd. Die minister is immers een collega-politicus van Wilders.

Elsevier heeft om die reden altijd gevonden dat een veroordeling van Wilders weliswaar een heel slechte zaak zou zijn voor het politieke en maatschappelijke debat – een debat waarin niemand mag worden gekwetst, is geen debat -  maar dat het wel goed is dat het finale oordeel door de rechter wordt geveld, en niet door het Openbaar Ministerie.

Strafrecht
Daar komt nog iets bij. Er is in de politiek, en ook onder strafrechtgeleerden, een vrij brede consensus dat een veroordeling van Wilders een slechte zaak zou zijn. Opvattingen die je niet aanstaan, bestrijd je, die verbied je niet. Mocht de rechter op basis van de bestaande wetgeving tot een andere conclusie komen, namelijk dat Wilders wel strafbaar is, dan zou dat voor de Tweede Kamer het sein moeten zijn om iets aan het Wetboek van Strafrecht te doen.

Het is dus van cruciaal belang dat rechter Jan Moors ons geloof in dé rechter de komende weken hersteld.